Νικητές και χαμένοι στην ευρωπαϊκή αγορά

Την ακτινογραφία των εσόδων της διεθνούς και ευρωπαϊκής οπτικοακουστικής αγοράς παρουσιάζει η πρόσφατη ετήσια, και κατά σειρά εικοστή, έκθεση του Ευρωπαϊκού Οπτικοακουστικού Παρατηρητηρίου για το διάστημα 2009-2013. Σύμφωνα με τα στοιχεία του Παρατηρητηρίου, κατά την τελευταία πενταετία 2009-2013, οι ευρωπαϊκοί οπτικοακουστικοί όμιλοι έχασαν 5,3% του παγκόσμιου μεριδίου της αγοράς τους. Παρά τη ραγδαία αύξηση των εξατομικευμένων συνδρομητικών υπηρεσιών (on-demand) το 2013, ο οπτικοακουστικός τομέας γνώρισε για δεύτερη συνεχόμενη χρονιά στασιμότητα ή οριακή επιβράδυνση. Μεταξύ 2008 και 2012, τα έσοδα των μη ευρωπαϊκών ομίλων με έδρα στην Ευρωπαϊκή Ενωση αυξήθηκαν 48,2 – 53,1 δισ. ευρώ.

Με άλλα λόγια, το βασικό πρόβλημα των Ευρωπαίων παραμένει ανεπίλυτο παρά τις καινοφανείς πρωτοβουλίες, τις βαρύγδουπες πολιτικές, τα δαπανηρά προγράμματα και τις συμβιβαστικές οδηγίες της ΕΕ. Η ανησυχία σχετικά με την κυρίαρχη θέση που κατέκτησε η αμερικανική βιομηχανία των μέσων επικοινωνίας στη μεταπολεμική περίοδο παραμένει, ενδεχομένως καλυμμένη τώρα με τον αυξανόμενο προβληματισμό για την κυριαρχία της βιομηχανίας των παγκόσμιων ΜΜΕ από έναν μικρό αριθμό ισχυρών υπερεθνικών εταιρειών που αφενός κατέχουν κι ελέγχουν μια μεγάλη γκάμα από παραδοσιακά και νέα μέσα και αφετέρου οδηγούν τα εγχώρια μέσα και τις επιχειρήσεις σε μαρασμό.

Οπως επιβεβαιώνει και η έκθεση του Ευρωπαϊκού Παρατηρητηρίου, για τρίτη συνεχή χρονιά η αγορά παρουσίασε έσοδα της τάξης των 133 δισεκατομμυρίων ευρώ, αν και για πρώτη φορά καταγράφεται πολύ μικρή πτώση στα έσοδα του 2013 (-0,1%). Ο τομέας που πλήττεται περισσότερο είναι το βίντεο (11,3%). Ωστόσο το 2013 ήταν επίσης μια χρονιά ύφεσης για τα εισιτήρια στον κινηματογράφο, καθώς καταγράφηκε αρνητική μεταβολή της τάξης του 4,3%. Αρνητική μεταβολή είχαν επίσης τα βιντεοπαιχνίδια (1,8%) και οι ραδιοτηλεοπτικές υπηρεσίες (0,5%). Η ανάπτυξη δραστηριοτήτων στις πλατφόρμες συνδρομητικής τηλεόρασης (2,7%) και στην παραγωγή διαδικτυακών υπηρεσιών on-demand ήταν ιδιαίτερα θετική (46,1%), αλλά σε καμία περίπτωση δεν ήταν σε θέση να αντισταθμίσει την πτώση στις άλλες δραστηριότητες.

Η στασιμότητα της ευρωπαϊκής αγοράς και το γεγονός ότι οι δύο τομείς ανάπτυξης ελέγχονται κυρίως από αμερικανικούς επιχειρηματικούς ομίλους σημαίνουν ότι οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις έχασαν 2% του παγκόσμιου μεριδίου αγοράς τους μεταξύ 2012 και 2013 και συνολικά 5,3% μεταξύ 2009 και 2013.

Η τηλεόραση. Σε επίπεδο υπηρεσιών και ειδικότερα όσον αφορά το διάστημα 2012-2013 καταγράφεται κάμψη εσόδων κατά 0,4% για τη δημόσια τηλεόραση στην Ευρώπη, κατά 2,3% για τα ιδιωτικά κανάλια και 10,9% για τα περιφερειακά. Κάμψη παρουσιάζει και το ραδιόφωνο κατά 1,6%. Αντίθετα αύξηση 0,9% εμφανίζουν τα θεματικά κανάλια και 0,8% τα κανάλια πωλήσεων. Στο ίδιο διάστημα ιδιαίτερα αυξημένη εμφανίζεται η δαπάνη των ευρωπαίων καταναλωτών κατά 12,3% για τα κανάλια IPTV, ενώ 2% αύξηση παρουσιάζει η δαπάνη για τη δορυφορική τηλεόραση. Αύξηση κατά 1,7% εμφανίζει η δαπάνη για την συνδρομητική επίγεια ψηφιακή τηλεόραση και 0,6% για την καλωδιακή.

Το 2012 οι δραστηριότητες των διανομέων οπτικοακουστικών υπηρεσιών (καλωδιακή, δορυφορική πλατφόρμα) έγιναν η κύρια πηγή εσόδων για τις θυγατρικές εταιρείες ξένων επιχειρηματικών ομίλων στην Ευρωπαϊκή Ενωση. Στα 12,9 δισ. ευρώ, το ποσοστό είναι ελαφρώς υψηλότερο από ό,τι για τους πιο συνήθεις τρόπους διανομής οπτικοακουστικού περιεχομένου (12,8 δισ. ευρώ).

 Ισως οι τάσεις της ευρωπαϊκής αγοράς των μέσων επικοινωνίας θα πρέπει να αποτελέσουν πλοηγό για τη χάραξη μιας συνεκτικής πολιτικής της χώρας μας πριν έρθουν ως συνήθως οι οδυνηρές διαπιστώσεις.