«Υπερφορολόγηση και λαθρεμπόριο σκοτώνουν την καπνοκαλλιέργεια»

Διαθέτουμε τα καλύτερα και ποιοτικότερα ανατολικά καπνά παγκοσμίως. Επειτα μάλιστα από μια μακρά περίοδο ύφεσης στον κλάδο, η καπνοκαλλιέργεια φαίνεται ότι αρχίζει να επανακάμπτει. Ωστόσο, ο πρόεδρος της Διεπαγγελματικής Οργάνωσης Καπνού Νίκος Αλλαμανής κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για τις συνέπειες της υπερφορολόγησης και του λαθρεμπορίου στην καπνοκαλλιέργεια. Σήμερα το λαθρεμπόριο σε τσιγάρα και χύμα καπνό ξεπερνά το 20% και διογκώνεται συνεχώς, σχολιάζει ο ίδιος, καλώντας επειγόντως την πολιτεία να λάβει μέτρα περιορισμού του.

Πόσο συμβάλλει στην ελληνική οικονομία μια παραδοσιακή καλλιέργεια σαν τον καπνό;

Χωρίς καμία αμφιβολία, συμβάλλει σημαντικά. Πολύ απλά θα σας πω ότι ο καπνός είναι ένα απολύτως εξαγώγιμο προϊόν. Η καπνοκαλλιέργεια είναι ένας από τους πλέον εξωστρεφείς κλάδους της ελληνικής αγροτικής οικονομίας. Οι εξαγωγές καπνού και καπνικών προϊόντων αποτελούν περίπου το 10% των αγροτικών εξαγωγών και άνω του 3% του συνόλου των εξαγωγών της χώρας εξαιρουμένων των πετρελαιοειδών. Η καλλιέργεια και η πρώτη μεταποίηση του καπνού δίδει στην ελληνική οικονομία, σύμφωνα με επίσημες μελέτες, τη μεγαλύτερη προστιθέμενη αξία από κάθε άλλο κλάδο. Προσφέρει δηλαδή θέσεις εργασίας και συνάλλαγμα στη χειμαζόμενη από μία πρωτοφανή ύφεση οικονομία μας.   

Τα ελληνικά ανατολικά καπνά είναι εξαιρετικής ποιότητας με αδιαμφισβήτητη ζήτηση παγκοσμίως. Ανταποκρίνονται πλήρως στις διεθνείς προδιαγραφές και απαιτήσεις. Δεν είναι τυχαίο ότι όλες οι μεγάλες καπνοβιομηχανίες, εγχώριες και διεθνείς, αγοράζουν τα ελληνικά ανατολικά καπνά για να τα προσθέσουν στα χαρμάνια των ακριβών τους τσιγάρων.

Επίσης, δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι η καλλιέργεια καπνού δίνει απασχόληση και εισόδημα σε περισσότερους από 25.000 καλλιεργητές και εργάτες καπνού και τις οικογένειές τους, κυρίως σε περιοχές της Ελλάδας που δεν υπάρχουν άλλες εναλλακτικές λύσεις.

Η συμβολαιακή καλλιέργεια τα τελευταία χρόνια έχει δώσει νέα ώθηση στην καπνοκαλλιέργεια;

Η πρακτική της συμβολαιακής γεωργίας στην ελληνική καπνοκαλλιέργεια είναι παλαιότερη όλων των άλλων αγροτικών προϊόντων, καθώς ξεκίνησε στα μέσα της δεκαετίας του 1990. Οι παραγωγοί πωλούν τις σοδειές τους μέσω συμβολαίων που διαθέτουν με τις μεταποιητικές επιχειρήσεις από τις οποίες η καπνοβιομηχανία αγοράζει τις ποσότητες που χρειάζεται κάθε χρόνο. Αυτό, όπως καταλαβαίνετε, δίνει μια ασφάλεια στον καπνοκαλλιεργητή γιατί ξέρει ότι η σοδειά του δεν θα χαθεί. Ο καπνός είναι από τις καλλιέργειες εκείνες που δίνουν ένα σταθερό – μικρότερο ή μεγαλύτερο ανάλογα με τη χρονιά – εισόδημα στον καλλιεργητή.

Η Διεπαγγελματική Οργάνωση Καπνού αγωνίστηκε και πέτυχε να καθιερωθεί στην Ελλάδα ως υποχρεωτική η συμβολαιακή καλλιέργεια, γεγονός που μπορεί παράλληλα να βοηθήσει την πάταξη της παράνομης καλλιέργειας και διακίνησης του προϊόντος. Η απόφαση αυτή, που πάρθηκε με την απόλυτη συμφωνία καπνοπαραγωγών και μεταποιητών καπνού, είναι πρωτοποριακή για όλη την Ευρώπη αλλά και παγκοσμίως.

Μιλάμε για μια στροφή των νέων κυρίως στην αγροτική παραγωγή τα τελευταία χρόνια της κρίσης. Εσείς βλέπετε κάτι τέτοιο στην καπνοκαλλιέργεια;

Η αλήθεια είναι ότι η αγροτική παραγωγή αποτελεί μια εναλλακτική για πολλούς νέους τα τελευταία χρόνια. Στην καπνοκαλλιέργεια, έχει αυξηθεί η καλλιεργήσιμη έκταση, που πλέον πλησιάζει τα 200.000 στρέμματα, και η παραγωγή καπνού φτάνει τους 35.000 τόνους, με ανοδικές τάσεις. Σε αυτό βέβαια έχουν βοηθήσει τα προγράμματα συμβολαιακής καλλιέργειας σε συνεργασία με τις τράπεζες και, για να το πούμε καθαρά, η συμφωνία της Παπαστράτος – Philip Morris International με την κυβέρνηση για την αγορά αυξημένων ποσοτήτων ελληνικών ανατολικών καπνών. Θα πρέπει, επίσης, όποιος ασχοληθεί με την καπνοκαλλιέργεια να ξέρει ότι η ΕΕ έχει καταργήσει κάθε μορφή στήριξης στον καπνό και η παραγωγή είναι πλήρως προσανατολισμένη στην αγορά. Αυτό σημαίνει σκληρή δουλειά για τους ανθρώπους που μοχθούν στο χωράφι αλλά και, απαραίτητα, καλή ποιότητα και υψηλή ανταγωνιστικότητα της παραγωγής.

Το μέλλον είναι ευοίωνο
για την καπνοκαλλιέργεια;

Από τα στοιχεία των τελευταίων ετών, παρατηρούμε μία σταθερή και ανοδική πορεία της καλλιέργειας του καπνού, που έχει αρχίσει να επανακάμπτει, όχι μόνον των καπνών ανατολικού τύπου, αλλά επίσης των ξενικών ποικιλιών (Βιρτζίνια), η παραγωγή των οποίων είχε εντελώς εγκαταλειφθεί το 2006 μετά την ολική αποσύνδεση των επιδοτήσεων από την παραγωγή. Δυστυχώς όμως το μέλλον εξαρτάται από μια σειρά παραγόντων που δεν έχουν να κάνουν με την καλλιέργεια αυτή καθεαυτήν.

Καταρχήν ζούμε σε μια περίοδο έντονων αντικαπνιστικών εκστρατειών. Το προϊόν μας είναι απόλυτα νόμιμο αλλά βρίσκεται υπό διωγμόν, κυρίως στην ΕΕ, με αποτέλεσμα τη μείωση της συνολικής ζήτησης. Χαρακτηριστικό παράδειγμα οι πρόσφατες αποφάσεις των κυβερνήσεων της Βρετανίας και της Ιρλανδίας να εφαρμόσουν ομοιόμορφη συσκευασία (plainpackaging) στα πακέτα των τσιγάρων. Είναι αποφάσεις αυθαίρετες, σε αντίθεση με την νέα ευρωπαϊκή οδηγία για τα Προϊόντα Καπνού, η οποία μόλις πέρυσι υιοθετήθηκε από τα όργανα της ΕΕ, μη επιστημονικά τεκμηριωμένες και αναποτελεσματικές όσον αφορά στη μείωση του καπνίσματος, όπως προκύπτει και από το παράδειγμα της Αυστραλίας που το εφάρμοσε πρώτη από το 2012.

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας, από την μεριά του, προσπαθεί με διάφορες ανεφάρμοστες προτάσεις να περιορίσει την καπνοκαλλιέργεια, χωρίς όμως να μπορεί να προτείνει, σύμφωνα με την εντολή που έλαβε, εναλλακτικές λύσεις για τους καπνοπαραγωγούς, οδηγώντας τους έτσι στην απώλεια της μοναδικής πηγής εισοδήματός τους.

Κατά δεύτερον, η βαρύτατη υπερφορολόγηση των προϊόντων καπνού στην Ελλάδα τα τελευταία χρόνια, που φθάνει στο 88% της λιανικής τιμής, στρέφει τον κόσμο στα φτηνά παράνομα προϊόντα μειώνοντας τη ζήτηση και στερώντας εισοδήματα από τους νόμιμους καπνοκαλλιεργητές. Θα μας ήταν αδιανόητο να υπάρξει μία ακόμη αύξηση στην φορολογία του προϊόντος αυτού.

Παρατηρούμε τα τελευταία χρόνια μία ξέφρενη άνοδο του λαθρεμπορίου, όχι μόνο των τσιγάρων, που σύμφωνα με τα στοιχεία που διαβάζουμε ξεπερνά το 20%, αλλά και του χύμα καπνού. Τα προϊόντα αυτά χρησιμοποιούν άγνωστης προέλευσης και αμφιβόλου ποιότητας καπνά.

Τέλος, σημαντικοί παράγοντες είναι η αύξηση του κόστους παραγωγής, η υποχρηματοδότηση και αποεπένδυση του αγροτικού τομέα αλλά και η έλλειψη κινήτρων για τους νέους αγρότες. Η νέα ΚΑΠ για την περίοδο 2015-2020, παρόλο που έχει ολοκληρωτικά αποσύρει την άμεση στήριξή της στο προϊόν, διαθέτει μέσα που θα μπορούσαν να βοηθήσουν τον νέο παραγωγό και τη γεωργική παραγωγή σε μειονεκτικές περιοχές της Ενωσης (όπως είναι αναμφίβολα οι περιοχές της Θράκης και της Μακεδονίας όπου καλλιεργείται ο ανατολικού τύπου καπνός). Καλύτερες προοπτικές μπορούν να προκύψουν και αν η χώρα αποφασίσει να στηρίξει, όπως έχει τη δυνατότητα, μέσα από κοινοτικά κονδύλια και από τον προϋπολογισμό άμεσων ενισχύσεων τις περιοχές με φυσικά μειονεκτήματα, όπου η καλλιέργεια του καπνού αποτελεί μονόδρομο προκειμένου οι κάτοικοί τους να εξασφαλίσουν ένα ικανοποιητικό εισόδημα.