Επενδύσεις αιχμής στην τεχνολογία της αντλησιοταμίευσης

Η ΤΕΡΝΑ Ενεργειακή είναι η μεγαλύτερη εταιρεία στον τομέα της ηλεκτροπαραγωγής από Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας στην Ελλάδα επενδύοντας εδώ και 18 χρόνια στην πράσινη οικονομία.

Ως πρωτοπόρος στον τομέα των πράσινων ενεργειακών τεχνολογιών, η ΤΕΡΝΑ Ενεργειακή προωθεί στη χώρα μας επενδύσεις και σε αντλησιοταμιευτικούς σταθμούς, η ενσωμάτωση των οποίων στα συστήματα ηλεκτρικής ενέργειας επιφέρει σημαντικά περιβαλλοντικά, ενεργειακά και οικονομικά οφέλη.

Οι αντλησιοταμιευτικοί σταθμοί, οι οποίοι αξιοποιούν ενεργειακά την κίνηση ποσοτήτων νερού μεταξύ άνω και κάτω δεξαμενής, έκαναν την εμφάνισή τους στις ανεπτυγμένες βιομηχανικά χώρες της Ευρώπης ήδη από το 1890.

Εκτοτε, τα έργα αντλησιοταμίευσης έγιναν πολυπληθή σε διάφορες περιοχές του πλανήτη. Σήμερα παγκοσμίως έχουν εγκατασταθεί 127.000 MW, εκ των οποίων τα 38.300 MW στην Ευρώπη (δηλαδή το 36,80%).

Τα συστήματα αντλησιοταμίευσης βρήκαν εφαρμογή κατ’ αρχήν σε δίκτυα με ισχυρά θερμικά φορτία στη βάση (πυρηνικές, λιθανθρακικές, λιγνιτικές μονάδες ή και μονάδες φυσικού αερίου συνδυασμένου κύκλου). Οι μονάδες αυτές υποχρεούνται να λειτουργούν τις νυκτερινές ώρες της μειωμένης ζήτησης με τα τεχνικά ελάχιστα και ως εκ τούτου η παραγωγή τους τις ώρες αυτές συνδυάζεται ιδανικά για την άντληση όγκου νερού από την κάτω προς την άνω δεξαμενή.

Με τον τρόπο αυτόν, η άνω δεξαμενή είναι σε ετοιμότητα για την παραγωγή ενέργειας προς το δίκτυο μέσω του στροβίλου – γεννήτριας, κατά τις ώρες αιχμής.

Τα τελευταία χρόνια η ανάγκη μείωσης των εκπομπών CO₂ και η είσοδος στο μείγμα της ενεργειακής παραγωγής υψηλών ποσοστών ανανεώσιμης ενέργειας με απρόβλεπτη και διαλείπουσα παραγωγή – intermittent production (αιολικά πάρκα και φωτοβολταϊκά συστήματα) κατέστησε τους αντλησιοταμιευτικούς σταθμούς απαραίτητα «εργαλεία», ώστε να εξασφαλίζεται η μέγιστη δυνατή διείσδυση της ανανεώσιμης ενέργειας, με παράλληλη εξασφάλιση της ευστάθειας του διασυνδεδεμένου συστήματος (σταθεροποίηση συχνότητας  και τάσεως) και άμεση ανταπόκριση σε αυξομειώσεις ζήτησης.

Τα συστήματα αυτά είναι στην ουσία στρατηγικές επενδύσεις αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας («μπαταρίες»), που ευνοούνται από το φυσικό ανάγλυφο της ελληνικής υπαίθρου. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, στοχεύοντας στην ενεργειακή αυτάρκεια των κρατών-μελών και στην ενίσχυση των διασυνδέσεων, αντιμετωπίζει θετικά την περαιτέρω εγκατάσταση σύγχρονων αντλησιοταμιευτικών συστημάτων στον ευρωπαϊκό χώρο.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον για νέες εγκαταστάσεις ή αναβάθμιση των υπαρχουσών εκδηλώνεται από όλες τις ευρωπαϊκές χώρες και ιδιαίτερα από τη Γερμανία και τη Νορβηγία, οι οποίες με τις εγκαταστάσεις αποθήκευσης και ένα ισχυρό δίκτυο διασυνδέσεων θα διοχετεύσουν την τεράστια ενεργειακή παραγωγή των υπεράκτιων αιολικών πάρκων της Βόρειας Θάλασσας στην Κεντρική Ευρώπη.

Οσο για την ελληνική πρόταση έργων αντλησιοταμίευσης 600 MW της εταιρείας ΤΕΡΝΑ Ενεργειακή στην περιοχή της Αμφιλοχίας, αξιολογήθηκε θετικά από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και συμπεριελήφθη στα έργα κοινού ενδιαφέροντος (Projects of CommonI nterest – PCI). Τα υπόψη έργα θα τύχουν οικονομικής ενίσχυσης ως προς το μελετητικό τους σκέλος, μέσω του Ευρωπαϊκού Προγράμματος Connecting Europe Facility (CEF). Η έναρξη κατασκευής τους αναμένεται το 2017 και η ολοκλήρωσή τους το 2020.

Τα σημαντικότατα πλεονεκτήματα των αντλησιοταμιευτικών σταθμών συνοψίζονται στα εξής:

α) Μειώνουν το μέσο κόστος παραγωγής του διασυνδεδεμένου συστήματος αποθηκεύοντας την παραγόμενη ενέργεια από αιολικά πάρκα ή φωτοβολταϊκά συστήματα στις περιπτώσεις που για διαφόρους λόγους δεν είναι δυνατή η απευθείας έγχυσή της στο διασυνδεδεμένο δίκτυο. Την αποδίδουν κατά τις ώρες αιχμής, υποκαθιστώντας μονάδες με ακριβό εισαγόμενο καύσιμο, με θετικότατες επιπτώσεις στο ισοζύγιο εισαγωγών – εξαγωγών.  

β) Επιτρέπουν τη βελτιστοποίηση της λειτουργίας και των θερμικών μονάδων (λιγνιτικών και φυσικού αερίου συνδυασμένου κύκλου), δεδομένου ότι η ύπαρξη ταμιευτήρων αποθήκευσης επιτρέπει την απορρόφηση της περίσσειας της παραγωγής τους κατά τις νυκτερινές ώρες της μειωμένης ζήτησης, σύμφωνα με τα τεχνικά ελάχιστα των θερμικών τους μονάδων. Ετσι αποφεύγεται η πλήρης διακοπή της λειτουργίας τους και η έξοδός τους από το δίκτυο και προγραμματίζεται με ασφάλεια η λειτουργία τους με βελτιωμένους συντελεστές απόδοσης και με χαμηλότερες εκπομπές των αερίων του θερμοκηπίου.

γ) Προσφέρουν σημαντικές επικουρικές υπηρεσίες στον Διαχειριστή του Συστήματος. Ενισχύουν το δίκτυο έναντι αστάθειας συχνότητας και τάσεως, λόγω της πρόσθετης ευελιξίας και της εγγυημένης ισχύος που παρέχουν.  

Στις σημερινές συνθήκες που επικρατούν στη χώρα μας, με τη μεγάλη ανάπτυξη των φωτοβολταϊκών συστημάτων, πρέπει να αποδοθεί ιδιαίτερη βαρύτητα στο ζήτημα της ταχείας απόκρισης στις μεταβολές φορτίου (ρυθμός ramp – up και ramp – down), τομέας στον οποίο οι αντλησιοταμιευτικοί σταθμοί πλεονεκτούν καθοριστικά, ως εξαιρετικά ευέλικτες μονάδες, για την αντιμετώπιση της μειωμένης παραγωγής τις απογευματινές ώρες (φαινόμενο sunset).

δ) Δεν προκαλούν σπατάλη νερού, επιτρέποντας στις συμβατικές υδροηλεκτρικές μονάδες να εξυπηρετήσουν ως έργα πολλαπλής σκοπιμότητας και άλλες χρήσεις απαραίτητες για το κοινωνικό σύνολο (άρδευση, ύδρευση, αντιπλημμυρική προστασία κ.λπ.). Αυτός είναι ένας από τους βασικότερους λόγους εγκατάστασης των συστημάτων αυτών σε όλον τον κόσμο.

Επιπλέον τα συστήματα αντλησιοταμίευσης έχουν εξασφαλισμένη παραγωγή και δεν επηρεάζονται σε σχέση με τα συμβατικά υδροηλεκτρικά από τυχόν δυσμενείς υδρολογικές περιόδους.

ε) Τα συστήματα αντλησιοταμίευσης έχουν υψηλή εγχώρια προστιθέμενη αξία (υπερβαίνει το 75%), διότι είναι κατά βάση έργα πολιτικού μηχανικού στα οποία ενσωματώνονται εγχώρια βιομηχανικά προϊόντα (τσιμέντο, χάλυβας, χαλυβδοσωλήνες, λατομικά προϊόντα κ.λπ.). Ο εισαγόμενος από την Ευρώπη ηλεκτρομηχανολογικός εξοπλισμός περιορίζεται στο 25%.

Ετσι συμβάλλουν σημαντικά στην αύξηση των θέσεων εργασίας τόσο σε τοπικό όσο και σε εθνικό επίπεδο και στην περιφερειακή ανάπτυξη, αποδίδοντας σημαντικά αντισταθμιστικά οφέλη στους δήμους μέσω οικονομικών ενισχύσεων και κατασκευής σημαντικών έργων υποδομής.