Διαπραγμάτευση και συναίνεση

Η διαπραγμάτευση με τους έξω είναι δύσκολη, με το πιστόλι της πιστωτικής ασφυξίας στον κρόταφο. Αλλά αυτό το ξέραμε και πριν από τις εκλογές. Την κάνει δυσκολότερη η βύθιση της ελληνικής οικονομίας έπειτα από μια από τις μακρύτερες, έστω και άτυπες, προεκλογικές περιόδους της Ιστορίας. Δέκα προεκλογικούς μήνες μετράμε από τον περασμένο Μάιο, όταν η προηγούμενη κυβέρνηση κατέβασε τα μολύβια, και ακόμη σε προεκλογική ατμόσφαιρα μοιάζει να βρισκόμαστε.

Προσθέτουν δυσκολίες και τα ατυχήματα εν πορεία που προκύπτουν από την αμοιβαία καχυποψία – η ιστορία με το διάβημα για τη λάθος μετάφραση του Σόιμπλε ή εκείνη με τον παρεξηγημένο «βαρουφάκειο δάκτυλο» είναι χαρακτηριστικές. Σύμφωνοι, λοιπόν: έξω είναι δύσκολα. Αλλά γιατί πρέπει να δυσκολεύουμε και τα μέσα;

Η εικόνα της Βουλής, την περασμένη Τετάρτη, είναι απολύτως χαρακτηριστική. Η κυβέρνηση έφερνε προς ψήφιση το πρώτο της νομοσχέδιο, με περιεχόμενο που αποτελεί τον σκληρό πυρήνα του προεκλογικού της προγράμματος – την αντιμετώπιση της ανθρωπιστικής κρίσης.

Το κουαρτέτο των δανειστών (δηλαδή η παλιά τρόικα συν τον εκπρόσωπο του ESM) εξέφραζε τις πρώτες του ενστάσεις. Απέναντι στις οποίες η αντιπολίτευση προσέφερε στην κυβέρνηση το τέλειο επιχείρημα: ότι ο νόμος θα ψηφιζόταν με σχεδόν καθολική συναίνεση.

Και ω του θαύματος, αντί η πλειοψηφία να επωφεληθεί, έκανε διά της Προέδρου της Βουλής ό,τι μπορούσε κι ακόμη περισσότερα για να προκαλέσει την αντιπολίτευση να μην ψηφίσει. Διαδικαστικά κόλπα, ονομαστικές ψηφοφορίες διά χρυσαυγιτών, προσωπικές προσβολές, ειρωνικές παρατηρήσεις από καθέδρας – όλα έμοιαζε να γίνονται για να εξωθήσουν την αντιπολίτευση να μη δώσει θετική ψήφο στο συμβολικής σημασίας νομοσχέδιο.

Γιατί, άραγε; Ιδιαιτερότητες του χαρακτήρα της Προέδρου; Ηγετικές φιλοδοξίες που υπηρετούνται με πληθωρικό τρόπο – όπως ψιθυρίζουν σύντροφοί της; Ή μια πολιτική στρατηγική που θεωρεί τη συναίνεση της αντιπολίτευσης ενοχλητική για την κυβερνητική πλειοψηφία, μολυσματική, νοθευτική της μαχητικής εικόνας που θέλει να προβάλει για τον εαυτό της;

Δεν πιστεύω ότι αυτή η στρατηγική έχει υιοθετηθεί από όλους στην ηγεσία της κυβέρνησης. Μα από την άλλη, είναι φανερό ότι η κυρία Κωνσταντοπούλου μπορεί να είναι η πρώτη και πιο ένθερμη (εμπρηστικά ένθερμη) πρόσκοπος της στρατηγικής αυτής, αλλά δεν είναι η μόνη.

Αναρωτιέμαι, λοιπόν, με ποια λογική πρέπει να παραμένει ενεργή και μετά τις εκλογές η στρατηγική της έντασης. Γιατί πρέπει να τονίζονται και να βαθαίνουν οι διαχωριστικές γραμμές που τέμνουν τον πολιτικό κόσμο σε «πατριώτες αντιμνημονιακούς» και «γερμανοραγιάδες μνημονιακούς», με τους οποίους οι πρώτοι πολλά πολλά δεν πρέπει να έχουν;
Και η απάντηση είναι μία: ότι έτσι, απομονώνοντας και δυσφημώντας ακόμη περισσότερο τα παλιά κόμματα διακυβέρνησης, τώρα που είναι καταρρακωμένα και απαξιωμένα, εμπεδώνεται η πολιτική ηγεμονία του νικητή των εκλογών. Το δοκίμασε τηρουμένων των ιστορικών αναλογιών και η  κυβέρνηση Καραμανλή, το 2004, τότε που πίστευε πως «θα κυβερνάμε τρεις τετραετίες τουλάχιστον». Μέχρι να αποδειχθεί ότι ισχύει και στην πολιτική ο αφορισμός πως η ζωή είναι αυτό που σου συμβαίνει ενώ κάνεις σχέδια για το μέλλον.

Οσοι φλερτάρουν με τον πειρασμό τής (μετεκλογικής ) πόλωσης, λοιπόν, καλό θα ήταν να το ξανασκεφθούν. Αυτή η στρατηγική, στη σημερινή συγκυρία, προσθέτει δυσκολίες αχρείαστες σε μια ήδη δύσκολη διαπραγμάτευση. Προσθέτει αβεβαιότητες και καχυποψία σε ένα ήδη βεβαρημένο οικονομικό κλίμα. Και εξουδετερώνει το ένα από τα δύο μεγάλα πολιτικά πλεονεκτήματα της νέας κυβέρνησης.

Γιατί αν το ένα και σημαντικότερο ατού της είναι η ευρεία λαϊκή εμπιστοσύνη με την οποία περιβάλλεται, το άλλο είναι ότι για πρώτη φορά στα χρόνια της κρίσης μια κυβέρνηση δεν έχει απέναντί της μια εχθρική αντιπολίτευση με το όπλο παρά πόδα, αλλά μια – εξ ανάγκης έστω – συναινούσα αντιπολίτευση.

Προς το παρόν, η σημασία του δεύτερου αυτού παράγοντα δεν φαίνεται μεγάλη. Αλλά όσοι έχουν στοιχειώδη πολιτική μνήμη καταλαβαίνουν ότι αργά ή γρήγορα έρχεται η ώρα που η ανάγκη του θα φανεί. Ασε που αν η πολιτική ηγεμονία είναι το ζητούμενο, η διαχείριση της συναίνεσης είναι μάλλον προσφορότερος δρόμος από ό,τι η διαχείριση της πόλωσης.