«Μπόρις, το έργο σου θα συνεχιστεί»

Σε πολιτική διαμαρτυρία μετέτρεψαν την κηδεία του Μπόρις Νεμτσόφ οι ρώσοι πολίτες που έδωσαν το «παρών» στο Κέντρο Ζαχάροφ, ενώ η απόφαση του Κρεμλίνου να απαγορεύσει την είσοδο στη χώρα σε ευρωπαίους αξιωματούχους προκάλεσε ακόμη ένα χάσμα ανάμεσα στις δύο πλευρές. Αίσθηση προκάλεσε και το γεγονός ότι η ρωσική κυβέρνηση εκπροσωπήθηκε με μόλις δύο αντιπροέδρους.

Η κυβερνητική υποεκπροσώπηση ήρθε σε ευθεία αντίθεση με τους χιλιάδες πολίτες, οι οποίοι σχημάτισαν ουρά άνω του ενός χιλιομέτρου για να πουν το τελευταίο «αντίο» σε μια ηγετική φυσιογνωμία της αντιπολίτευσης που δολοφονήθηκε με τέσσερις σφαίρες το βράδυ της Παρασκευής στην Κόκκινη Πλατεία. «Θύμα των πυροβολισμών δεν είναι μόνο ο Νεμτσόφ. Είμαστε όλοι εμείς, είναι η δημοκρατία» ανέφερε στον επικήδειο που εκφώνησε ο Γκενάντι Γκίντκοφ, ο οποίος επίσης αντιπολιτεύεται τον ρώσο πρόεδρο. «Δεν πιστεύαμε ότι θα συνέβαινε ποτέ κάτι τέτοιο, αλλά συνέβη. Αναπαύου εν ειρήνη φίλε μου, το έργο σου θα συνεχιστεί».

Στο Κέντρο Ζαχάροφ, ωστόσο, δεν έδωσαν το «παρών» μόνο οι σύντροφοι του Νεμτσόφ και απλοί πολίτες. Ο 54χρονος πολιτικός ήταν αντιπρόεδρος στις κυβερνήσεις του Μπόρις Γέλτσιν, ανήκε δηλαδή στον στενό κύκλο του πρώην προέδρου. Αυτό το γεγονός εξηγεί την παρουσία ισχυρών προσώπων της εποχής του πρώτου προέδρου της μετασοβιετικής Ρωσίας, μεταξύ των οποίων πολιτικοί και επιχειρηματίας. Εκτός από τη χήρα του Γέλτσιν, Νάινα, το «παρών» έδωσαν ο Γκέρμαν Γκρεφ, επικεφαλής της Sberbank, της μεγαλύτερης τράπεζας της Ρωσίας με βάση το ενεργητικό, αλλά και ο Αλεξέι Κουντρίν, πρώην υπουργός Οικονομικών που σήμερα διατηρεί στενές σχέσεις με το Κρεμλίνο.

Τον Νεμτσόφ αποχαιρέτησαν και κάποιοι κρατικοί αξιωματούχοι, όπως ο πρώην πρωθυπουργός Σεργκέι Κιριένκο που σήμερα είναι επικεφαλής της κρατικής εταιρείας ατομικής ενέργειας. Η παρουσία αυτών των προσώπων ανοίγει χώρο στην υπόθεση ότι η δολοφονία του Μπόρις Νεμτσόφ δημιούργησε ένα είδος ρήγματος στη ρωσική ελίτ αλλά και νέα δεδομένα. Και αυτό γιατί ο Γέλτσιν φέρεται να είχε παραχωρήσει την εξουσία στον Πούτιν λαμβάνοντας τη δέσμευση από τον διάδοχό του ότι οι άνθρωποί του θα ετύγχαναν προστασίας. Η δολοφονία του Νεμτσόφ δείχνει ότι αυτή η συμφωνία δεν ισχύει πια.

Νέα δεδομένα δημιουργεί και η απαγόρευση των ρωσικών Αρχών σε ευρωπαίους αξιωματούχους να παρευρεθούν στην κηδεία. Ο πρόεδρος του Ευρωκοινοβουλίου Μάρτιν Σουλτς απαίτησε από τη Μόσχα να δώσει εξηγήσεις, ενώ ανακοίνωση εξέδωσε και η κυβέρνηση της Λετονίας, η οποία ασκεί την προεδρία της Ευρωπαϊκής Ενωσης αυτό το εξάμηνο και είδε τη βουλευτή της χώρας Σάντρα Καλνιέτε να είναι ανάμεσα στα θύματα της απαγόρευσης, όπως και ο πρόεδρος της πολωνικής Γερουσίας Μπόγκνταν Μπορούσεβιτς. Η υπηρεσία εξωτερικής πολιτικής της ΕΕ εξέφρασε την ενόχλησή της επισημαίνοντας ότι κανένας από τους ευρωπαίους αξιωματούχους δεν αποτελεί κίνδυνο για τη δημόσια τάξη ώστε να του απαγορευθεί η είσοδος.

Η βασική εντύπωση που έχει δημιουργηθεί, πάντως, είναι ότι η Ρωσία επιστρατεύει όλο και πιο συχνά μεθόδους ενός αυταρχικού κράτους. Οπως είναι γεγονός ότι ο Μπόρις Νεμτσόφ οδηγήθηκε στην τελευταία του κατοικία, στο νεκροταφείο Τροεκουρόφσκογε, αφού η σορός του εκτέθηκε επί τέσσερις ολόκληρες ώρες στο Κέντρο Ζαχάροφ. Και ότι στο ίδιο κοιμητήριο αναπαύεται ένα άλλο θύμα των πολιτικών δολοφονιών, η Αννα Πολιτκόφσκαγια.

Μητέρα και παιδιά
Η μητέρα του Μπόρις Νεμτσόφ, καθισμένη δίπλα στο ανοικτό φέρετρο, σύμφωνα με την ρωσική ορθόδοξη παράδοση, δέχθηκε τα συλλυπητήρια, ενώ γύρω της βρίσκονταν τα τέσσερα παιδιά του. Στην κηδεία δεν παραβρέθηκε, πάντως, η σύντροφος του θύματος Αννα Ντουρίτσκαγια που χθες επέστρεψε στην Ουκρανία.