Σκυμμένος πάνω από τον χάρτη βρίσκεται ο «τσάρος» της Ρωσίας

O ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν κοιτά τον χάρτη και σκέφτεται, αυτές τις ώρες, τις επόμενες κινήσεις του. Οι αναλυτές υποστηρίζουν ότι θα αποφασίσει εκείνο που θεωρεί καλύτερο για τον εαυτό του – όχι απαραίτητα αυτό που οι δυτικοί επικριτές του χαρακτηρίζουν ως επεκτατική πολιτική ή αυτό που οι ρώσοι ψηφοφόροι του θεωρούν ως άμυνα των εθνικών συμφερόντων. Αυτό που θα αποφασίσει όμως ο ρώσος πρόεδρος θα καθορίσει το μέλλον της χώρας του – ίσως και της Ευρώπης.

Οι Ουκρανοί ανακοίνωσαν χθες ότι δεν αποσύρουν τον βαρύ οπλισμό από την Ανατολική Ουκρανία – όπως προβλέπει η ειρηνευτική συμφωνία της περασμένης εβδομάδας – επειδή οι φιλορώσοι αντάρτες συνεχίζουν τις επιθέσεις τους προσπαθώντας να ελέγξουν και άλλες περιοχές. Το ουκρανικό νόμισμα, η χρίβνα, που βρίσκεται σε ελεύθερη πτώση τον τελευταίο καιρό, έχασε άλλο 10% της αξίας του χθες, λόγω των φόβων κατάρρευσης της συμφωνίας, με αποτέλεσμα η κεντρική τράπεζα να πάρει μέτρα. Λαμβάνοντας όλα αυτά υπόψη, ο Πούτιν φαίνεται να έχει το πάνω χέρι αυτή τη στιγμή παρά την επιβολή των δυτικών κυρώσεων που πλήττουν καίρια τη ρωσική οικονομία, καθώς η κατάσταση στην Ουκρανία γίνεται όλο και πιο ζοφερή – υπονομεύοντας με αυτόν τον τρόπο την πορεία της προς την ενιαία Ευρώπη.

Με την Κριμαία να έχει ενωθεί με τη Ρωσία εδώ και σχεδόν έναν χρόνο και την Ανατολική Ουκρανία να ελέγχεται από τους φιλορώσους, ο Πούτιν ίσως προτρέψει τους αντάρτες να καταλάβουν και άλλο έδαφος. Το Κίεβο φοβάται μια νέα επίθεσή τους στην ακτή της Αζοφικής Θάλασσας ώστε να ανοιχθεί ένας διάδρομος προς την Κριμαία. «Ολες οι επιλογές είναι ανοιχτές» δήλωσε δυτικός διπλωμάτης στη Μόσχα στο πρακτορείο Ρόιτερ. «Ομως τελικά αυτό που νοιάζει τον Πούτιν είναι να κρατήσει την εξουσία και θα κάνει τα πάντα για να το επιτύχει». Σύμφωνα με τον ίδιο, υπάρχει πολύ μικρή πιθανότητα οι εξελίξεις να είναι θετικές για την Ουκρανία. Το καλύτερο δυνατό σενάριο, λέει, είναι να επιστρέψει το Κίεβο στην κατάσταση προ συγκρούσεων του 2013. Αλλες επιλογές είναι ένας μακροχρόνιος πόλεμος ή μια «παγωμένη» σύγκρουση στα ανατολικά που θα κάνει την Ουκρανία ακυβέρνητη ή θα τη διαμελίσει.

Για τον Πούτιν η κατάσταση σήμερα είναι καλύτερη από εκείνη που είχε διαμορφωθεί πριν από έναν χρόνο. Η Κριμαία προσαρτήθηκε και η πορεία του Κιέβου προς το ΝΑΤΟ δείχνει πιο προβληματική καθώς η Μόσχα έχει δείξει πόσο μακριά είναι διατεθειμένη να φθάσει για να την εμποδίσει. Η Ανατολική Ουκρανία δεν έχει γίνει κομμάτι της Ρωσίας, πλέον όμως βρίσκεται περισσότερο στη σφαίρα επιρροής της Μόσχας παρά του Κιέβου. Η Ρωσία έχει επίσης τον ουσιαστικό έλεγχο της Νότιας Οσετίας και της Αμπχαζίας, δύο περιοχών που αποσχίσθηκαν από τη Γεωργία. Η Μόσχα αναγνώρισε την ανεξαρτησία τους έπειτα από πόλεμο πέντε ημερών με την Τιφλίδα το 2008, που η Ρωσία κέρδισε. Την περασμένη εβδομάδα το Κρεμλίνο υπέγραψε συνοριακή συμφωνία με τη Νότια Οσετία, μια κίνηση που οι Γεωργιανοί θεωρούν ότι φέρνει ένα βήμα πιο κοντά την προσάρτηση της περιοχής. Λίγο πιο μακριά, οι ρωσικές δυνάμεις έχουν αναπτυχθεί ως «ειρηνευτική δύναμη» στην Υπερδνειστερία, μια περιοχή που ανακήρυξε την ανεξαρτησία της από τη Μολδαβία πριν από 20 χρόνια.

Κινήσεις ενίσχυσης σχέσεων
Ο Πούτιν μπορεί να προχωρήσει σε κινήσεις ενίσχυσης των σχέσεων της Ρωσίας με τη Νότια Οσετία, την Αμπχαζία και την Υπερδνειστερία, ιδίως αν σκεφτεί κανείς ότι ο ίδιος σύμβουλος, ο Βλαντισλάφ Σουρκόφ, παίζει ρόλο στην κατάστρωση της στρατηγικής του Κρεμλίνου στην Ουκρανία και τη Γεωργία. Η αποσταθεροποίηση της Ουκρανίας, υποστηρίζουν οι αναλυτές, ώστε να γίνει πολύ δύσκολη η διακυβέρνησή της και η ένταξη της στο ΝΑΤΟ ίσως είναι προτιμότερη για το Κρεμλίνο από την προσάρτηση εδαφών της.