Εκεί όπου δεν φτάνει ο πόλεμος

Στα 480 μέτρα κάτω από τη γη, σχεδόν ξεχνάς τον πόλεμο. Ο θόρυβος από τις εκρήξεις που τραντάζουν την επιφάνεια δεν φτάνει εδώ. Η σιωπή βασιλεύει στις στοές και δεν διακόπτεται παρά μόνο από το νερό που στάζει και τα βαγονέτα που περνάνε γεμάτα κάρβουνο. Το μόνο που σκέφτονται οι άνθρωποι εδώ είναι τα ορυκτά προς εξόρυξη. Κι όμως, ο πόλεμος δεν είναι μακριά. Δύο ημέρες νωρίτερα, μια ομάδα έμεινε εγκλωβισμένη στο φρέαρ Νο 2 επί έξι ώρες καθώς η παροχή ρεύματος διακόπηκε από την πτώση μιας οβίδας.

Αυτό το ανθρακωρυχείο στην περιοχή του Ντονέτσκ δεν σταμάτησε να δουλεύει ακόμη και την περίοδο των χειρότερων βομβαρδισμών. Η παραγωγή του όμως μειώθηκε. Ο εφοδιασμός ξυλείας, που χρειάζεται για τη στήριξη των στοών, ανεστάλη από το Κίεβο. Ολη η οικονομική δραστηριότητα στο Ντονμπάς επιβραδύνθηκε. Η παραγωγή άνθρακα – 80 εκατομμύρια τόνοι το 2013 – έπεσε στο ένα τέταρτο, η Ουκρανία αναγκάστηκε να εισάγει ορυκτά από τη Νότια Αφρική και τη Ρωσία. Πολλοί ανθρακωρύχοι έφυγαν. Στο ανθρακωρυχείο των περιχώρων του Ντονέτσκ, από τους χίλιους έμειναν πεντακόσιοι. Οι περισσότεροι εγκατέλειψαν την περιοχή. Καμιά πενηνταριά από αυτούς εντάχθηκαν στις τάξεις των αυτονομιστών.

Ο 42χρονος Γιούρι είναι ένας από τους ανθρακωρύχους – μαχητές. Το μέρος όπου βρίσκεται σήμερα δεν είναι μακριά από το ανθρακωρυχείο του Χολντνονάια Μπάλκα όπου εργάστηκε επί 22 χρόνια. «Η Ουκρανία μάς επιτίθεται κι εμείς πρέπει να προστατεύσουμε τη γη μας και την οικογένειά μας» λέει. Μαζί του είναι ο 25χρονος Σεργκέι. Αυτός δεν έχει οικογένεια αλλά μυδραλιοβόλο περασμένο γύρω από τον λαιμό του. Το ανθρακωρυχείο του στο Κομουνάρ έχει καταστραφεί.  

Οι παλιοί τους συνάδελφοι στο Ντονέτσκ τούς καταλαβαίνουν. Μιλάνε για τη «φασιστική χούντα» του Κιέβου που τους επιτέθηκε και για την αδυναμία της κυβέρνησης να τους καταλάβει. Και βέβαια γι’ αυτές τις βόμβες που πέφτουν χωρίς σταματημό. «Κάποιοι πολεμούν εναντίον του ουκρανικού στρατού. Εμείς υπερασπιζόμαστε τη γη μας συνεχίζοντας να βγάζουμε το καλύτερο κάρβουνο του κόσμου» λέει ο 67χρονος Βλαντίμιρ που αισθάνεται πολύ μεγάλος για να πολεμήσει αλλά καθόλου για να σκάβει στις στοές.

Προλετάριοι και ελίτ
Οι περίπου 150.000 ανθρακωρύχοι του Ντονμπάς δεν τάχθηκαν αμέσως στο πλευρό των αυτονομιστών. Εως την περασμένη άνοιξη παρακολουθούσαν τα γεγονότα από μακριά. Είναι το υποπρολεταριάτο της περιοχής αλλά και μια ελίτ που πληρώνεται καλά και υπενθυμίζει το ένδοξο βιομηχανικό παρελθόν της Σοβιετικής Ενωσης