Ενας αριστερός Ομπάμα στο τέλος της θητείας του

Πριν από έξι χρόνια ο Μπαράκ Ομπάμα πρωτοεξελέγη πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών δημιουργώντας μεγάλες προσδοκίες. «Ελπίδα» και «αλλαγή» ήταν τα συνθήματά του και ιδιαίτερα μακρόπνοες οι μεταρρυθμίσεις που δεσμεύθηκε ότι θα προωθήσει. Δύο χρόνια μετά την επανεκλογή του για δεύτερη θητεία και χωρίς δυνατότητα – λόγω του Συντάγματος – να διεκδικήσει εκ νέου εκλογή, φαίνεται ότι ήρθε η ώρα να κάνει όσα δεν μπόρεσε μέχρι τώρα. Μετά την αναποφασιστικότητα των πρώτων ετών, ένας άλλος Ομπάμα, πιο αριστερός, είναι εκείνος που θα αναχωρήσει από τον Λευκό Οίκο στα τέλη του 2016. Τώρα πια δεν έχει τίποτα να χάσει, αλλά μια υστεροφημία να προστατεύσει.

Κάπως έτσι, έπειτα από δύο τριετίες έντονων αντιπαραθέσεων με τους Ρεπουμπλικανούς, διατήρησης ισορροπιών μέσα σε ένα δύσκολο διεθνές περιβάλλον και κάποιων παλινδρομήσεων, φαίνεται να έχει αρχίσει η «αριστερή περίοδος» του πρώτου μαύρου προέδρου των ΗΠΑ. Αντιμέτωπος με ένα πλήρως εχθρικό Κογκρέσο το οποίο πλέον ελέγχουν ολοκληρωτικά οι Ρεπουμπλικανοί, ο Ομπάμα δεν έχει τίποτα να χάσει. Και διεκδικεί τη διαμόρφωση της πολιτικής κληρονομιάς που θα αφήσει με προεδρικά διατάγματα και παρεμβάσεις. Οι μεταρρυθμίσεις στην υγεία, στο μεταναστευτικό, οι αλλαγές στο φορολογικό σύστημα που θα βοηθήσουν τις μικρές επιχειρήσεις και η επιβολή κυρώσεων στις επιχειρήσεις που δεν πληρώνουν τον κατώτατο μισθό αφορούν το εσωτερικό μέτωπο. Η αποκατάσταση των διπλωματικών σχέσεων με την Κούβα και η παρέμβαση υπέρ του τερματισμού της λιτότητας στην Ελλάδα – θέμα που αναμένεται να συζητήσει τη Δευτέρα με τη γερμανίδα καγκελάριο Ανγκελα Μέρκελ, η οποία θα επισκεφθεί την Ουάσιγκτον – διαμορφώνουν το διεθνές στίγμα του.

Η ηχηρή παρέμβαση του Ομπάμα για το θέμα της Ελλάδας έκανε αίσθηση, παρότι δεν είναι η πρώτη φορά που ο αμερικανός πρόεδρος στηλιτεύει την Ευρώπη επειδή επιμένει στη λιτότητα και όχι στην αναπτυξιακή προσέγγιση. «Δεν μπορείς να πιέζεις άλλο τους λαούς με τη λιτότητα» δήλωσε την περασμένη Κυριακή στο CNN. Ο αμερικανός πρόεδρος τόνισε ότι οι αλλαγές στην Ελλάδα ήταν απαραίτητες, δεν μπορεί να γίνουν όμως εις βάρος των πολιτών. «Πρέπει να υπάρξει στρατηγική ανάπτυξης» τόνισε, αποδοκιμάζοντας άλλη μία φορά την αυστηρή λιτότητα στην οποία επιμένει η ευρωζώνη.

Ο ΦΟΡΟΣ. Εκείνος ακολουθεί σταθερά αυτή την πολιτική. Πρόσφατα ανακοίνωσε σχέδιο, σύμφωνα με το οποίο θα επιβληθεί εφάπαξ φόρος 14% στα κέρδη των αμερικανικών επιχειρήσεων στο εξωτερικό, τα οποία υπολογίζονται στα 2 τρισ. δολάρια. Τα χρήματα από τη φορολογία θα διατεθούν στο πρόγραμμα για την αποκατάσταση υποδομών, ύψους 478 δισ. δολαρίων – κίνηση που θα δημιουργήσει και νέες θέσεις εργασίας. Αυτό είναι το δεύτερο κύμα επενδύσεων του Ομπάμα στις υποδομές, το προηγούμενο ήταν ύψους 300 δισ. δολαρίων. Παράλληλα ο αμερικανός πρόεδρος ζήτησε από το Κογκρέσο να εγκρίνει μεταρρυθμίσεις στο φορολογικό σύστημα για την υποβοήθηση των μικρών επιχειρήσεων, τονίζοντας ότι μια απλούστερη διαδικασία υποβολής των φορολογικών δηλώσεων θα συμβάλει στη μείωση του κόστους.

Κεντρικός άξονας της πολιτικής του Μπαράκ Ομπάμα, ιδιαίτερα στη δεύτερη θητεία του, είναι η βελτίωση της κατάστασης της μεσαίας τάξης στις ΗΠΑ, μια προσέγγιση που κυριάρχησε στην πρόσφατη ομιλία του για την κατάσταση του έθνους. «Πρέπει να κάνουμε ό,τι μπορούμε για να βοηθήσουμε τις εργαζόμενες οικογένειες να αισθανθούν πιο ασφαλείς σε έναν κόσμο συνεχών αλλαγών» ανέφερε χαρακτηριστικά. Αυτή η αναφορά του φαίνεται ότι λειτουργεί θετικά υπέρ των Δημοκρατικών, που έχουν χάσει πλέον τον έλεγχο και των δύο νομοθετικών σωμάτων του Κογκρέσου. Πρόσφατη δημοσκόπηση σε πολιτείες που προβλέπεται να παίξουν καθοριστικό ρόλο για την εκλογή του επόμενου προέδρου το 2016 δείχνει ότι η πλειονότητα εγκρίνει την πολιτική αυτή, δηλαδή την αύξηση των φόρων στα υψηλά εισοδήματα ώστε να μειωθεί η φορολογία για τη μεσαία τάξη», με συντριπτικά ποσοστά. Ο Ομπάμα πρότεινε επίσης την επιβολή φόρου 19% στα μελλοντικά κέρδη των μεγάλων επιχειρήσεων από το εξωτερικό, δίνοντας στις επιχειρήσεις πίστωση στην ξένη φορολογία και τη δυνατότητα να επανεπενδύσουν στις ΗΠΑ χωρίς επιπλέον πρόστιμο.

ΤΟ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΤΙΚΟ. Για το τέλος της θητείας του άφησε ο αμερικανός πρόεδρος και τις αλλαγές στο μεταναστευτικό σύστημα. Με τους Ρεπουμπλικανούς να αντιδρούν έντονα, αποφάσισε τον Νοέμβριο να επιτρέψει σε περίπου 5 εκατ. μετανάστες που ζουν παράνομα στις ΗΠΑ να αποφύγουν τον κίνδυνο της απέλασης. «Αν βρίσκεστε στην Αμερική για περισσότερα από πέντε χρόνια, αν έχετε παιδιά που είναι αμερικανοί πολίτες ή ζουν νόμιμα εδώ, αν εγγραφείτε, περάσετε τους ελέγχους του ποινικού σας μητρώου και είστε πρόθυμοι να πληρώσετε το μερίδιο των φόρων που σας αναλογεί, τότε θα μπορέσετε να καταθέσετε αίτημα για προσωρινή παραμονή στη χώρα χωρίς τον κίνδυνο απέλασης, θα μπορέσετε να βγείτε από τη σκιά και να είστε εντάξει απέναντι στον νόμο. Αυτή είναι η συμφωνία» είπε σε τηλεοπτικό του διάγγελμα προτού υπογράψει το σχετικό προεδρικό διάταγμα. Το σχέδιό του προβλέπει επίσης τη διευκόλυνση της παραμονής στη χώρα των μεταναστών υψηλής εξειδίκευσης και τη χαλάρωση των όρων παροχής προσωρινών αδειών παραμονής σε ανηλίκους, που έφτασαν στις ΗΠΑ πριν από την ηλικία των 16 ετών.

Είπε για την Ελλάδα:
«Για να μπορέσει η Ελλάδα να γίνει ανταγωνιστική, έπρεπε να δρομολογηθεί μια σειρά από αλλαγές. Είναι πολύ δύσκολο όμως να γίνουν αυτές οι αλλαγές αν το επίπεδο διαβίωσης των πολιτών έχει πέσει κατά 25%. Αυτό δεν μπορούν να το αντέξουν ούτε η ελληνική κοινωνία ούτε το πολιτικό σύστημα».