«Είμαστε περισσότεροι από τους ψυχοπαθείς»: Διανοούμενοι και σκιτσογράφοι για το Charlie Hebdo

Ταχάρ Μπεν Τζελούν μαροκινός συγγραφέας
Πρέπει να αντισταθούμε
Η επίθεση στο «Charlie Hebdo» είναι πράξη πολέμου – μόνο που οι δημοσιογράφοι που δολοφονήθηκαν δεν είναι πολεμιστές. Δεν είχαν μίσος και προκαταλήψεις. Ηταν ποιητές, σατίριζαν, λάτρευαν την ελευθερία, ήταν διάνοιες που χρησιμοποιούσαν για όπλα μολύβια και χρώματα, ευφυΐα, φαντασία και φως. Είναι ένας πόλεμος εναντίον της ελευθερίας της έκφρασης, του σχεδίου και της δημιουργίας. Ενας πόλεμος χωρίς πρόσωπο εναντίον του κοσμικού χαρακτήρα, της παράδοσης της σάτιρας, του χιούμορ, της διακωμώδησης, της αιχμηρής και γόνιμης κριτικής. Εάν οι δολοφόνοι φώναξαν «ο Θεός είναι μεγάλος» σημαίνει ότι έδρασαν εναντίον του Ισλάμ και των μουσουλμάνων. Εκτός όμως από αυτή τη δοκιμασία, εκτός από τη συγκίνηση και την οργή, εκτός από την ανάγκη για δικαιοσύνη, η γαλλική κοινωνία πρέπει να διατηρήσει τις αξίες της. Γι’ αυτό πρέπει να αντισταθούμε. Γι’ αυτό αυτή η επίθεση μάς αφορά όλους.

Ιαν ΜΑΚΓιούαν Βρετανός συγγραφέας
Εύθραυστες αχτίδες φωτός
Δολοφονικό και βλακώδες, το φανατικό Ισλάμ φαίνεται να προσελκύει παγκοσμίως ψυχοπαθείς. Ποτέ δεν απέφυγε να διακηρύσσει τα όσα μισεί: την εκπαίδευση, την ανοχή, την πολυφωνία και, πάνω απ’ όλα, την ελευθερία έκφρασης – την ελευθερία που υποστηρίζει όλες τις άλλες. Ακόμα πιο σημαντικό από τις έννοιες αυτές είναι οι άνθρωποι τους οποίους οι τζιχαντιστές μισούν και έχουν δολοφονήσει: παιδιά, μαθητές, ομοφυλόφιλους, γυναίκες, άθεους, μη μουσουλμάνους και πολλούς, πολλούς μουσουλμάνους. Σε αυτόν τον κατάλογο πρέπει να προσθέσουν τώρα το γενναίο προσωπικό του «Charlie Hebdo» που ήλπιζε ότι θα μπορούσε να αντιμετωπίσει το μίσος με το γέλιο. Η σφαγή στο Παρίσι αποτελεί τραγωδία για την ανοιχτή κοινωνία. Σε μια ζοφερή νύχτα για την πνευματική ελευθερία, μερικές εύθραυστες αχτίδες φωτός: τα ήρεμα, αποφασισμένα πλήθη που συγκεντρώθηκαν σε πολλές γαλλικές πόλεις. Η ελπίδα ότι η γενική κατακραυγή αυτών των φόνων ίσως έχει συνδετικό αποτέλεσμα. Το γεγονός ότι πεποιθήσεις ριζωμένες στο μίσος δεν μπορούν να διαρκέσουν. Και το γεγονός ότι οι ψυχοπαθείς είναι μειοψηφία.

Ντανιέλ Κον-Μπεντίτ ηγέτης του Μάη του ‘68
Δολοφονήθηκε ένα κομμάτι του ’68
Μαζί με τον Βολινσκί και τον Καμπί δολοφονήθηκε και ένα από τις τελευταία κομμάτια του πνεύματος του Μάη του ‘68. Η επίθεση φαίνεται να πραγματοποιήθηκε από κάποιους που σχετίζονται με ισλαμικά δίκτυα. Υπάρχει ένας ισλαμοφασισμός. Αυτοί οι άνθρωποι είναι φασίστες, δεν πρέπει να έχουμε καμία αμφιβολία. Οπως υπάρχει ένας φασισμός που προέρχεται από τον δυτικό πολιτισμό, υπάρχει κι ένας φασισμός που προέρχεται από τον πολιτισμό του Ισλάμ. Δεν είναι το Ισλάμ αλλά αυτοί που διαπράττουν αυτά τα εγκλήματα που αναφέρονται σε αυτό – όπως το σημείο αναφοράς του φασισμού των Ναζί ήταν η χριστιανική Ευρώπη. Είναι σκληρό αλλά δεν πρέπει να αφήσουμε το συναίσθημα να μας παρασύρει. Αυτό που δέχθηκε επίθεση είναι το δικαίωμα στη ριζοσπαστική κριτική όλων των θρησκειών. Αυτό που πρέπει να υπερασπιστούμε είναι αυτός ο ριζοσπαστισμός.

Νίκολας Κριστόφ Αμερικανός δημοσιογράφος
Αλλο το Ισλάμ, άλλο οι τζιχαντιστές
Η μεγάλη πλειονότητα των μουσουλμάνων δεν έχει καμία σχέση με την τρέλα των τρομοκρατικών επιθέσεων – ίσως μόνο ότι αυτοί είναι συνήθως τα θύματα της τρομοκρατίας. Η σφαγή στο «Charlie Hebdo» δεν ήταν καν η πιο αιματηρή τρομοκρατική επίθεση την Τετάρτη: Αυτοκίνητο παγιδευμένο με εκρηκτικά που πιθανώς τοποθέτησε η Αλ Κάιντα σκότωσε τουλάχιστον 37 άτομα σε αστυνομική σχολή της Υεμένης. Ενα από τα πράγματα που έχω μάθει ως δημοσιογράφος είναι να μην κατανοώ τον κόσμο μέσα από απλές αφηγήσεις. Στα ταξίδια μου από τη Μαυριτανία και τη Σαουδική Αραβία έως το Πακιστάν και την Ινδονησία, οι εξτρεμιστές μουσουλμάνοι μού έχουν αφηγηθεί τις λανθασμένες πεποιθήσεις τους για την Αμερική ως μια χώρα καταπίεσης που ελέγχεται από τους σιωνιστές και είναι αποφασισμένη να αφανίσει το Ισλάμ. Αυτό αποτελεί μια παράλογη καρικατούρα και θα πρέπει και εμείς να προσέχουμε να μην υποβαθμίσουμε σε καρικατούρα μια θρησκεία τόσο πλούσια όσο το Ισλάμ.

ΤΣβετάν Τοντορόφ γαλλοβούλγαρος διανοητής
Τρέφουν την ξενοφοβία
Πρέπει να καταδικάσουμε με την πιο απόλυτη αποφασιστικότητα μια πράξη βαρβαρότητας που δεν μπορεί να δικαιολογηθεί με κανέναν τρόπο. Συγχρόνως, όμως, δεν πρέπει να πέσουμε στην παγίδα της αντίδρασης του μίσους. Νομίζω ότι σε τέτοιου τύπου ενέργειες, το Ισλάμ είναι μόνο ένα πρόσχημα για να εκφράσουν οι δράστες ένα αρκετά μπερδεμένο συναίσθημα προσβολής και εκδίκησης. Πιθανότατα πρόκειται για ένα γενικευμένο συναίσθημα απέναντι στον δυτικό κόσμο που πιστεύουν ότι δρουν στο όνομα του Ισλάμ. Φυσικά πρόκειται για ψευδαίσθηση. Με αυτές τις φρικτές πράξεις, εξάλλου, οι τρομοκράτες τρέφουν ακόμη περισσότερο την έλλειψη ανοχής απέναντι στους μουσουλμάνους και τα ξενοφοβικά κόμματα. Οι τρομοκράτες είναι δολοφόνοι που θέλουν να δημιουργήσουν ένα μόνιμο ρήγμα ανάμεσα στους μουσουλμάνους και τον δυτικό κόσμο. Αυτό ήταν το όνειρο του Μπιν Λάντεν.

Αλάα αλ Ασουάνι αιγύπτιος συγγραφέας
Επικίνδυνοι για όλους
Αυτοί οι εγκληματίες είναι επικίνδυνοι για όλους – τόσο για τους Γάλλους όσο και για εμάς τους Αιγύπτιους. Κι εγώ που είμαι μουσουλμάνος έχω δεχθεί επίθεση από τους φανατικούς: ήταν τον Οκτώβριο του 2013 στο Αραβικό Ινστιτούτο στο Παρίσι και παρουσίαζα το βιβλίο μου «Λέσχη αυτοκινήτου Κάιρο» όταν κάποιοι με κατηγόρησαν ότι είμαι εναντίον του Ισλάμ. Ηταν μέλη της Μουσουλμανικής Αδελφότητας και άρχισαν να μου πετάνε αντικείμενα. Δεν ξέρω τι θα είχε συμβεί εάν δεν είχε επέμβει η αστυνομία. Αλλες δύο επιθέσεις έχω δεχθεί στην Αίγυπτο. Η προσωπική μου άποψη είναι ότι δεν πρέπει να μπαίνει κανένας περιορισμός στην ελευθερία της έκφρασης, ακόμη κι αν θίγονται οι αξίες του άλλου.

Ουμπέρτο Εκο ιταλός σημειολόγος και συγγραφέας
Νέα μορφή ναζισμού
Είναι ένας πόλεμος σε εξέλιξη και εμείς είμαστε χωμένοι μέσα μέχρι τον λαιμό, όπως τότε που ήμουν παιδί και περνούσα τις μέρες μου κάτω από βομβαρδισμούς που μπορούσαν να έρθουν από τη μια στιγμή στην άλλη χωρίς να το ξέρω. Αυτός ο τύπος τρομοκρατίας είναι σαν να ζούμε εκείνον τον πόλεμο. Δεν μου φαίνεται σωστό πάντως να μιλάμε γενικά για μουσουλμάνους, όπως δεν είναι σωστό να κρίνουμε τον χριστιανισμό με βάση τον βίο και την πολιτεία του Καίσαρα Βοργία. Μπορούμε, όμως, να πούμε για το Ισλαμικό Κράτος και τους τζιχαντιστές ότι είναι μια νέα μορφή ναζισμού εξαιτίας των μαζικών σφαγών και της μεσσιανικής επιθυμίας τους να κατακτήσουν τον κόσμο.

Εντγκάρ Μορέν γάλλος κοινωνιολόγος
Τρόμος και συντριβή
Ο Φρανσουά Ολάντ έχει δίκιο όταν λέει ότι «η Γαλλία δέχθηκε πλήγμα στην καρδιά». Δέχθηκε πλήγμα στην καρδιά του κοσμικού της χαρακτήρα και της ιδέας που έχει για την ελευθερία. Τα συναισθήματά μας, όμως, δεν πρέπει να παραλύσουν τη λογική μας, όπως η λογική μας δεν πρέπει να αποδυναμώσει τα συναισθήματά μας. Θα πρέπει να αφήνουμε την ελευθερία να θίγει την πίστη των πιστών του Ισλάμ σατιρίζοντας τον προφήτη του; Η ελευθερία της έκφρασης προηγείται έναντι των πάντων; Ανήκω σε αυτούς που διαφωνούν με τη βεβήλωση των ιερών συμβόλων. Εννοείται, όμως, ότι αυτή μου η θέση δεν μετριάζει τον τρόμο μου και τη συντριβή μου από την επίθεση στο «Charlie Hebdo».