Αυλαία με συναυλία για την επέτειο Βενιζέλου

Ποια η σχέση της κρητικής μουσικής με τη λόγια; Εκ πρώτης όψεως, καμία. Με την υποσημείωση ότι η αυθεντικότητα της κρητικής μουσικής όσο και του κρητικού πολιτισμού ενέπνευσε σημαντικούς έλληνες κλασικούς συνθέτες. Η «Κρητική γιορτή» του Δημήτρη Μητρόπουλου, λ.χ., έργο γραμμένο 90 χρόνια πριν, σε μια εποχή αίγλης για τον Ελευθέριο Βενιζέλο, φέρει επιρροές από παραδοσιακά κρητικά ακούσματα, λέει ο μαέστρος Βύρων Φιδετζής. Και προσθέτει: «Οσο για τον Μανώλη Καλομοίρη, είναι γνωστό ότι ήταν φανατικός βενιζελικός. Ο συνθέτης άρχισε να σχεδιάζει το “Τρίπτυχο για ορχήστρα” αμέσως μόλις πληροφορήθηκε συγκλονισμένος την είδηση του θανάτου του Βενιζέλου στις 18 Μαρτίου του 1936. Η ιστορία μάλιστα λέει ότι εκείνη την ημέρα η σύζυγος του Καλομοίρη τον βρήκε καθισμένο στο πιάνο να κλαίει και να συνθέτει το δεύτερο μέρος του “Τρίπτυχου” (το Ιντερλούδιο “In tempo di una marcia funebre”, που δεν είναι παρά ένα πένθιμο εμβατήριο). Ο τρόπος που αυτό το έργο συνδέεται και με την Κρατική Ορχήστρα Αθηνών είναι σχεδόν μεταφυσικός. Ιδεολογικοί “θεοί” του Καλομοίρη ήταν ο Κωστής Παλαμάς για τα γράμματα και ο Βενιζέλος για την πολιτική. Η παρθενική συναυλία της νεοσύστατης ΚΟΑ γίνεται λοιπόν στις 28 Φεβρουαρίου του 1943, ημέρα της κηδείας του Παλαμά, με τον ίδιο τον Καλομοίρη να διευθύνει το “Τρίπτυχο”!».

ΕΠΕΤΕΙΟΣ. O Βύρων Φιδετζής, πρώην καλλιτεχνικός διευθυντής της ΚΟΑ, μόνιμος αρχιμουσικός της σήμερα, διευθύνει αύριο στα δύο αυτά έργα του Μητρόπουλου και του Καλομοίρη, αλλά και στο «Amor Fati» του Γιώργου Κουμεντάκη που γράφτηκε το 2007 για την 50ή επέτειο από τον θάνατο του Νίκου Καζαντζάκη και το οποίο επίσης δέχεται επιρροές από το παραδοσιακό κρητικό τραγούδι. Θα παιχτεί ακόμα η «Πέμπτη συμφωνία» του Ντβόρζακ. Πρόκειται για μια συναυλία με την οποία ολοκληρώνονται οι εκδηλώσεις του Εθνικού Ιδρύματος Ελευθέριος Κ. Βενιζέλος για τα 150 χρόνια από τη γέννηση του μεγάλου πολιτικού τον Αύγουστο του 1864 στις Μουρνιές Χανίων και η οποία συμπίπτει με τη συμπλήρωση 15 χρόνων λειτουργίας του ιδρύματος. Οπως σημείωσε προ ημερών ο διευθυντής του Νίκος Παπαδάκης, το Ιδρυμα θέλησε να αναδείξει «τη διαχρονικά στενή σχέση του Ελευθέριου Βενιζέλου με τον κόσμο της τέχνης και του πνεύματος. Μια σχέση που οι ρίζες της εντοπίζονται στην εφηβική του ηλικία, όταν συμμετείχε σε ερασιτεχνικές θεατρικές παραστάσεις στα Χανιά. Ο ίδιος ως πρωθυπουργός συνέβαλε άλλωστε αποφασιστικά στη θωράκιση του πολιτισμού με σημαντικούς θεσμούς που λειτουργούν μέχρι σήμερα». Ας σημειωθεί ότι στη συναυλία θα ακουστεί και η φωνή του Ελευθέριου Βενιζέλου, συνοδευόμενη από την Κρατική Ορχήστρα Αθηνών, να τραγουδάει το παραδοσιακό ριζίτικο τραγούδι «Ο Διγενής ψυχομαχεί». Το τραγούδι είχε καταγράψει η μουσικολόγος και λαογράφος Μέλπω Μερλιέ και είναι η ίδια που φρόντισε να το ηχογραφήσει το 1931 (στο θέατρο Αλάμπρα) με τη φωνή του τότε πρωθυπουργού της Ελλάδας.