Μπορώ άραγε να σωθώ από ένα ναυάγιο;

Η τραγωδία του «Norman Atlantic» άνοιξε και πάλι τη συζήτηση για το πόσο ασφαλές είναι να ταξιδεύει κανείς με πλοίο. Και το βασικό ερώτημα που τίθεται είναι: μπορώ να σωθώ από ένα ναυάγιο; Αν και η απάντηση δεν μπορεί να είναι μονολεκτική (ένα απλό «ναι» ή «όχι»), αφού εδώ παίζουν ρόλο πάρα πολλοί παράγοντες, όπως οι καιρικές συνθήκες, αν το περιστατικό συμβεί νύχτα ή μέρα αλλά και η τύχη, οι ειδικοί θεωρούν ότι κάτι τέτοιο είναι βεβαίως εφικτό αν τηρηθούν όλες οι προβλεπόμενες διαδικασίες. Αλλωστε, όπως λένε, «η καλύτερη σωστική λέμβος είναι το ίδιο το πλοίο», και η εγκατάλειψή του πρέπει να είναι πάντα η τελευταία επιλογή. Ωστόσο, όλοι συγκλίνουν σε ένα συμπέρασμα: ο σημαντικότερος απρόβλεπτος παράγοντας στην περίπτωση που κάτι πάει στραβά είναι ο άνθρωπος. Και βέβαια, όσο περισσότερος ο κόσμος τόσο μεγαλώνει ο κίνδυνος να μη γίνει σωστή διαχείριση.

Η ψυχολογία του καπετάνιου παίζει καθοριστικό ρόλο. Ομως πάντα υπάρχει ένα «αλλά». Οπως επισημαίνει ο πλοίαρχος του Εμπορικού Ναυτικού Κωνσταντίνος Γκριτζέλης, «ας μην ξεχνάμε ότι και αυτός είναι άνθρωπος».

Το κλειδί για την ασφαλή διαχείριση ενός επικίνδυνου περιστατικού είναι η εκπαίδευση του προσωπικού. «Το πλήρωμα πρέπει να είναι τόσο καλά εκπαιδευμένο ώστε όταν σημάνει το σήμα κινδύνου να ενεργεί τελείως μηχανικά» λέει ο 35χρόνος πλοίαρχος Κώστας Λαμπρόπουλος. «Ομως σήμερα, σε ό,τι αφορά κυρίως τα φέρι, οι απαιτήσεις των δρομολογίων και ο ελάχιστος χρόνος που έχουν στη διάθεσή τους τα πληρώματα να ξεκουραστούν καθιστούν πολύ δύσκολη τη συνεχή εξάσκηση σε σενάρια κινδύνου».

Ωστόσο, όπως λένε ναυτικοί, όσα γυμνάσια και να κάνεις δεν μπορείς να προβλέψεις την αντίδραση του κόσμου. Επιπλέον, υπάρχει μια σειρά από παράγοντες που καθιστούν κάθε περίπτωση ναυαγίου ξεχωριστή. Για παράδειγμα, όπως εξηγεί ο Κώστας Λαμπρόπουλος, όταν το καράβι πάρει κλίση πάνω από 15 μοίρες (στα καινούργια πλοία είναι 20 οι μοίρες), τότε οι σωστικές βάρκες δεν κατεβαίνουν.

ΟΙ ΓΛΙΣΤΡΕΣ. Υπάρχουν βέβαια και τα σύγχρονα ναυτικά συστήματα εγκατάλειψης, οι γλίστρες (κάτι σαν τις τσουλήθρες στα αεροπλάνα), που ρίχνουν τους επιβάτες στα βαρελάκια, αλλά και αυτές λειτουργούν, σύμφωνα με τον νεαρό πλοίαρχο, με κλίση μέχρι 20 μοίρες.

«Η καλύτερη σωστική λέμβος είναι το ίδιο το πλοίο» υποστηρίζει ο ναυπηγός – τεχνικός σύμβουλος Γιώργος Μαργέτης. «Το πλοίο δεν το εγκαταλείπουμε με την πρώτη ευκαιρία. Περιμένουμε, δεν βυθίζεται τόσο εύκολα».

Τι πρέπει να κάνουν οι επιβάτες μόλις ηχήσει το σήμα κινδύνου; Το πρώτο βήμα, κατά τον Γιώργο Μαργέτη, είναι να σπεύσουν στους σταθμούς συγκέντρωσης. Και εκεί περιμένουν. Είναι πολύ σημαντικό να φορούν το σωσίβιό τους και να είναι καλά ντυμένοι -ακόμη και το καλοκαίρι.

«Οσο καλός κολυμβητής και να είναι κάποιος, είναι θέμα χρόνου να πνιγεί αν δεν φοράει σωσίβιο» λέει. «Αν τελικά αναγκαστούν κάποιοι να πέσουν στη θάλασσα, τότε πρέπει αμέσως να απομακρυνθούν από το πλοίο – για να αποφύγουν τις δίνες – και στη συνέχεια να σταματήσουν τις απότομες κινήσεις, να πάρουν εμβρυακή θέση – για να μη σπαταλούν ενέργεια – και να περιμένουν για βοήθεια. Επιπλέον, είναι πολύ σημαντικό να προσέχουν τα βράχια γιατί έχουν σκοτωθεί πολλοί ναυαγοί που κολύμπησαν προς αυτά όταν τους έσπρωξαν πάνω τους τα κύματα».

Ποτέ στην καμπίνα. «Οταν σημάνει συναγερμός, οι επιβάτες δεν πρέπει ποτέ να μένουν στην καμπίνα διότι αν το πλοίο πάρει κλίση είναι πολύ δύσκολο να κινηθούν» συνεχίζει ο Γιώργος Μαργέτης. «Και όταν έχει καπνούς, βρέχουμε μια πετσέτα και τη βάζουμε στο πρόσωπό μας».

Μια άλλη πτυχή
Ο κανόνας είναι να ακολουθούμε τις οδηγίες του πληρώματος. Ομως εδώ υπάρχει και μια άλλη πτυχή. «Είναι η τραγική περίπτωση του νοτιοκορεατικού πλοίου “Sewol” που βυθίστηκε τον περασμένο Απρίλιο, όπου πολλοί επιβάτες – κυρίως μαθητές – υπάκουσαν στις εντολές του πληρώματος και έμειναν στις καμπίνες, με αποτέλεσμα να βρουν τραγικό θάνατο» επισημαίνει ο ναυπηγός – τεχνικός σύμβουλος Γιώργος Μαργέτης.