Ξεγυμνώνοντας τους τζιχαντιστές

Μετά τα τρομοκρατικά χτυπήματα της 11ης Σεπτεμβρίου η ισλαμική απειλή μετατράπηκε σε παγκόσμιο εφιάλτη και η Αλ Κάιντα ανακηρύχθηκε σε Νο 1 εχθρό της Δύσης. Κηρύχθηκαν πόλεμοι, πραγματοποιήθηκαν εκστρατείες, χιλιάδες ακόμη άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους. Ομως για να προστατεύσουν τους πολίτες τους, και ταυτόχρονα τα όποια συμφέροντά τους, κάποιοι επιστράτευσαν και αθέμιτα, βδελυρά μέσα. Στις αρχές της εβδομάδας, έκθεση της Επιτροπής Ασφαλείας των ΗΠΑ επιβεβαίωσε ότι η CIA βασάνισε υπόπτους για  τρομοκρατία. Ο ΟΗΕ ζητεί τώρα να λογοδοτήσουν οι υπεύθυνοι. Εκτός όμως από τους πολέμους και όλα τα αρνητικά που επιφέρουν, φαίνεται πως υπάρχουν και άλλα μέσα για το ξεμπρόστιασμα των φονταμενταλιστών ισλαμιστών. Ενα από αυτά είναι η Τέχνη, όπως αποδεικνύει το «Τιμπουκτού» του μαυριτανού Αμπντεραχμάν Σισακό, μια ταινία που καθήλωσε την κριτική επιτροπή των Καννών, εκθειάστηκε από τη «Μοντ» από όταν άρχισε να προβάλλεται στους γαλλικούς κινηματογράφους ενώ τώρα διεκδικεί και το Οσκαρ καλύτερης ξενόγλωσσης ταινίας.

Παρακολουθώντας στο YouTube ένα βίντεο με την εκτέλεση, στο Μάλι, των νεαρών γονιών ενός κοριτσιού ηλικίας μόλις έξι μηνών διά λιθοβολισμού, μόνο και μόνο επειδή δεν ήταν παντρεμένοι, ο σπουδασμένος στην ΕΣΣΔ Σισακό, αφού συγκέντρωσε μια σειρά από συνεντεύξεις και βίντεο, αποφάσισε να γυρίσει όχι ένα ντοκιμαντέρ αλλά μια ταινία.

Το θέμα της είναι η τζιχάντ και ο φονταμεταλισμός των υποστηρικτών της. Δεν πρόκειται όμως για μια ατελείωτη αλληλουχία θηριωδιών αλλά για μια ανθρώπινη, ποιητική, πολιτική και ενίοτε ειρωνική ταινία. Διαδραματίζεται στο Τιμπουκτού, «το μαργαριτάρι της ερήμου», στα βόρεια του Μάλι, κατά τη διάρκεια της κατοχής της περιοχής από τους σαλαφιστές, την περίοδο 2012-2013, και αφηγείται τον αγώνα μιας κοινότητας να ζήσει κάτω από το ασφυκτικό και παρανοϊκό καθεστώς των τζιχαντιστών. Ανθρωποι ποταποί, αδαείς, άνθρωποι μοχθηροί και υποκριτές – οι μαχητές της Αλ Κάιντα – χρησιμοποιούν τη θρησκεία ως δικαιολογία για να καθυποτάξουν τους ντόπιους και να καταλάβουν την εξουσία. Εκλαμβάνουν τους εαυτούς τους ως φορείς των αρχών του Ισλάμ αλλά βεβηλώνουν ένα τζαμί εισβάλλοντας σ’ αυτό με τα όπλα στο χέρι και φορώντας μπότες.

Επιβάλλουν τους αυστηρούς νόμους της σαρία αλλά, ταυτόχρονα, οι ίδιοι καπνίζουν και πίνουν και κάνουν χρήση ναρκωτικών ουσιών, απάγουν και βιάζουν μαθήτριες, μαστιγώνουν αγόρια και κορίτσια επειδή τόλμησαν να παίξουν κιθάρα ή ποδόσφαιρο. Ο μαυριτανός σκηνοθέτης επιστρατεύει και την ειρωνεία για να καταδείξει τον παραλογισμό των φονταμενταλιστών. Ενας ιεροκήρυκας απαριθμεί στον τοπικό πληθυσμό τις απαγορεύσεις που επιβάλλει η σαρία αλλά αδυνατεί να τις θυμηθεί όλες, ένας νεαρός προσπαθεί να απαρνηθεί τη ραπ με τη βοήθεια του Θεού αλλά δεν τα καταφέρνει, δύο μαχητές συζητούν για το αν είναι καλύτερος ο Ζιντάν ή ο Μέσι, μερικά λεπτά αφότου «κατέσχεσαν» μια μπάλα.

Για τον Αμπντεραχμάν Σισακό οι τζιχαντιστές δεν είναι εχθροί της Δύσης και όλων όσα πρεσβεύει, αλλά του ανθρώπινου πολιτισμού στο σύνολό του.