Κολλημένοι στον σαλίγκαρο της προεδρικής εκλογής

Οσοι απέκτησαν δίπλωμα οδήγησης στις δεκαετίες του ’60 και του ’70, όπως ο Αντώνης Σαμαράς και ο Βαγγέλης Βενιζέλος, είχαν κληθεί να περάσουν και τη δοκιμασία του «σαλίγκαρου». Ηταν μια διαδρομή σε σχήμα S που οι υποψήφιοι οδηγοί έπρεπε να διασχίσουν με την όπισθεν. Εάν οι ρόδες του οχήματος έβγαιναν εκτός πλαισίου, οι εξεταστές ήταν συνήθως αμείλικτοι, ενώ η αγχώδης δοκιμασία επέτρεπε να έρπουν και θεωρίες για υπόγειες συναλλαγές.        

Ο σαλίγκαρος της προεδρικής εκλογής, ωστόσο, έδειχνε εύκολη υπόθεση για τους δύο εταίρους του κυβερνητικού συνασπισμού – μέχρι τον περασμένο Σεπτέμβριο. Μετά η κατάσταση άρχισε να δυσκολεύει, σε σημείο που η κυβέρνηση να αναζητεί απεγνωσμένα 180 βουλευτές μέσα στα Χριστούγεννα και να δείχνει εγκλωβισμένη σε αδιέξοδο. Τον τελευταίο μήνα εμφανίζεται να τρέχει πίσω από τις εξελίξεις και λειτουργεί σπασμωδικά, αλλάζοντας χρονοδιαγράμματα και σχεδιασμό για ένα θέμα που θεωρούσε ότι ήλεγχε απόλυτα.

ΟΙ ΕΥΡΩΕΚΛΟΓΕΣ. Την επομένη των ευρωεκλογών η κυβέρνηση δεν έκρινε σκόπιμο να θέσει σε προτεραιότητα την προεδρική εκλογή και να καταστρώσει ένα σχέδιο που θα καθόριζε τις εξελίξεις. Ωστόσο, η διαδοχή του Κάρολου Παπούλια ήταν το μοναδικό εμπόδιο που είχε μπροστά και μπορούσε να ανακόψει την πορεία της. Παρά το καθαρό προβάδισμα του ΣΥΡΙΖΑ και το αρνητικό κλίμα για την υποχώρηση του κυβερνητικού συνασπισμού, στο Μαξίμου κινούνταν με τη βεβαιότητα ότι η κυβέρνηση θα ενισχυθεί και πως η προεδρική εκλογή ήταν περίπου διασφαλισμένη. Η παγίδα βρισκόταν στα ποσοστά εξανέμισης της ΔΗΜΑΡ και στη συρρίκνωση των ΑΝΕΛ. Στο πρωθυπουργικό επιτελείο  στοιχημάτιζαν ότι έως το τέλος του χρόνου οι Κοινοβουλευτικές Ομάδες των δύο κομμάτων θα είχαν διαλυθεί και οι περισσότεροι βουλευτές τους, διασκορπισμένοι στην Βουλή, θα στήριζαν μια προεδρική πλειοψηφία. Συνεπώς, η κυβέρνηση δεν είχε λόγο να βιάζεται. Τη χαλαρότητα ενίσχυσε και η ενδυνάμωση του κυβερνητικού συνασπισμού, με την επανάκαμψη του Ανδρέα Λοβέδρου και την αύξηση της κυβερνητικής πλειοψηφίας από τις 153 στις 155 έδρες.

   

Στις αρχές Αυγούστου καταγράφηκε για πρώτη φορά ότι η κυβέρνηση άρχισε να ασχολείται με το ζήτημα του Προέδρου. Αλλά και τότε έστειλε μήνυμα ότι δεν βιάζεται. Ηταν λίγο πριν από το μεσημέρι της 6ης Αυγούστου, όταν ο υπουργός Επικρατείας, Δημήτρης Σταμάτης, προς έκπληξη πολλών, εμφανίστηκε στο Θερινό Τμήμα της Βουλής για να απαντήσει στον πρόεδρο του ΣΥΡΙΖΑ για το καλοκαιρινό πολυνομοσχέδιο του υπουργείου Οικονομικών. Το κεντρικό μήνυμα της παρέμβασης ήταν ότι η κυβέρνηση θα εξαντλήσει τα συνταγματικά περιθώρια για την προεδρική εκλογή – εν ολίγοις, η σχετική διαδικασία θα ξεκινούσε τον Φεβρουάριο του 2015 και ο ΣΥΡΙΖΑ θα έπρεπε να κάνει  υπομονή.

Ηταν ένας σχεδιασμός που διαφοροποιήθηκε λόγω τρόικας. Μέχρι το παριζιάνικο ραντεβού, στις αρχές Σεπτεμβρίου, στον άξονα Μαξίμου – Χαριλάου Τρικούπη είχαν καταλήξει ότι η επιλογή Προέδρου θα έπρεπε να είναι το επιστέγασμα μιας πορείας που περνούσε μέσα από την απεμπλοκή της χώρας από το Μνημόνιο, και την αλλαγή της οικονομικής πολιτικής μέσω των φοροελαφρύνσεων και της ανάπτυξης. Με επικυρωμένο το success story, ο υποψήφιος Πρόεδρος θα εκλεγόταν εύκολα.     

Η ΥΠΟΨΗΦΙΟΤΗΤΑ ΚΟΥΒΕΛΗ. Κάπου εκεί, λίγο πριν από το πρώτο ταξίδι στο Παρίσι, επανήλθε στο προσκήνιο και το ενδεχόμενο υποψηφιότητας του Φώτη Κουβέλη, το οποίο έβλεπαν θετικά οι δύο εταίροι, όχι μόνον κοιτώντας την κοινοβουλευτική αριθμητική, αλλά και γιατί δοκίμαζαν τις αντοχές ή έπαιζαν με τα νεύρα του Αλέξη Τσίπρα, που είχε καταγγείλει «νέους Τσιριμώκους». Τελικά αποδείχθηκε ότι αντοχές δεν υπήρχαν από την πλευρά του Κουβέλη, που βρέθηκε προ του φάσματος της πλήρους διάλυσης της ΔΗΜΑΡ.

Η επιμονή της τρόικας για το δημοσιονομικό κενό και οι απαιτήσεις για νέα μέτρα άλλαξαν άρδην τον κυβερνητικό σχεδιασμό από τα μέσα του φθινοπώρου. Η 15η Οκτωβρίου με την εκτόξευση των σπρεντ υπήρξε ο καταλύτης. Οι ανεξάρτητοι βουλευτές απομακρύνονταν, ενώ η φημολογία περί «κουμπαράδων» – που προέβαλαν από ΣΥΡΙΖΑ και ΑΝΕΛ – έκαναν ακόμη δυσκολότερη μια προσέγγισή τους. Αναζητώντας διέξοδο με την τρόικα, η κυβέρνηση δεν έχτισε βάσεις για μια προεδρική πλειοψηφία και το κλίμα πολιτικής αβεβαιότητας καθημερινά ενισχυόταν.    

Με την αιφνιδιαστική απόφαση για προεδρική κάλπη στις 17 Δεκεμβρίου έγινε φανερό ότι δεν είχε προηγηθεί ουσιαστική συζήτηση μεταξύ των κυβερνητικών εταίρων για την προεδρική εκλογή. Πληροφορίες αναφέρουν ότι μόλις τέσσερις ημέρες νωρίτερα είχε αναδειχθεί η ανάγκη για τη διαδικασία που κρατά ανοικτή τη Βουλή στις γιορτές. Επιπλέον, η υποψηφιότητα Δήμα οριστικοποιήθηκε λίγες ώρες πριν από την ανακοίνωσή του. Μέχρι τότε είχε μόνον βολιδοσκοπηθεί για το ενδιαφέρον του. Εξού και οι παλινωδίες με την ημέρα του πρωθυπουργικού διαγγέλματος.      

Η λίστα των υποψηφίων
Ο Σταύρος Δήμας βρισκόταν ψηλά στη λίστα υποψηφίων και το γνώριζε. Αλλά παρέμενε μετέωρος ώς την τελευταία στιγμή, καθώς οι δύο εταίροι ζύγιζαν και μη πολιτικά πρόσωπα – με τον Βενιζέλο να προτείνει τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου, Βασίλη Σκουρή. Ο Δήμας εκτιμήθηκε ότι προστάτευε, περισσότερο από άλλους, τη συνοχή της κυβερνητικής πλειοψηφίας.