Η κυβέρνηση έπεσε, το σουηδικό μοντέλο ζει

Τον ερχόμενο Μάρτιο οι πολίτες της Σουηδίας θα προσέλθουν στις κάλπες για να εκλέξουν την νέα τους κυβέρνηση. Επειτα από την απόρριψη του σχεδίου προϋπολογισμού του κεντροαριστερού κυβερνητικού συνασπισμού μειοψηφίας από το Κοινοβούλιο της χώρας, ο σουηδός πρωθυπουργός Στέφαν Λέβεν προκήρυξε πρόωρες εκλογές, τις πρώτες σε διάστημα μεγαλύτερο του μισού αιώνα.

Η πολιτική κρίση προκλήθηκε χθες, όταν το ακροδεξιό κόμμα των Σουηδών Δημοκρατών καταψήφισε το σχέδιο του προϋπολογισμού της κυβέρνησης. «Επιτρέπουν στους Σουηδούς Δημοκράτες να υπαγορεύουν τους όρους της σουηδικής πολιτικής» δήλωσε ο Λέβεν που διετέλεσε πρωθυπουργός για μόλις δύο μήνες, ανακοινώνοντας παράλληλα ότι οι εκλογές θα διεξαχθούν στις 22 Μαρτίου.

Η κρίση, ωστόσο, αντικατοπτρίζει έναν γενικότερο προβληματισμό που αφορά το περίφημο σουηδικό μοντέλο και ιδιαίτερα το ενδεχόμενο κατάρρευσης του κοινωνικού κράτους της Σουηδίας και των υπόλοιπων σκανδιναβικών χωρών.

Οι Σουηδοί Δημοκράτες, που στις εκλογές του περασμένου Σεπτεμβρίου συγκέντρωσαν ποσοστό 13% και έγιναν το τρίτο μεγαλύτερο κόμμα της χώρας, ζητούν την ανατροπή της ιδιαίτερα φιλελεύθερης πολιτικής που ακολουθεί η Σουηδία αναφορικά με το ζήτημα της μετανάστευσης. Σήμερα η χώρα – πρότυπο της Σκανδιναβίας προσφέρει μόνιμη κατοικία σε όλους τους πρόσφυγες που προέρχονται από τη χειμαζόμενη από τον εμφύλιο Συρία και έχει το μεγαλύτερο ποσοστό αιτήσεων ασύλου μεταξύ των χωρών της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Κατά τη διάρκεια του 2014, αίτηση για άσυλο κατέθεταν περισσότερα από 2.000 άτομα την εβδομάδα ενώ μέχρι το τέλος του έτους οι αιτήσεις αυτές αναμένεται να φθάσουν τις 80.000 συνολικά.

Ο εκτελών χρέη επικεφαλής των Σουηδών Δημοκρατών Ματίας Κάρλσον δεσμεύτηκε ότι το κόμμα του θα μετατρέψει τις επερχόμενες εκλογές σε «δημοψήφισμα υπέρ ή κατά της αυξημένης μετανάστευσης στη Σουηδία». Την ίδια ώρα, ωστόσο, αποτελεί γεγονός ότι η χώρα έχει ανάγκη τους μετανάστες για να μπορέσει να διατηρήσει το κοινωνικό της κράτος.  

«Ο κόσμος τρέχει, δεν μας περιμένει.  Η γενιά μου, η γενιά των “μπέιμπι μπούμερς”, γερνάει και σύντομα  θα αποτελούμε κόστος για την κοινωνία. Είμαστε λίγοι, χρειαζόμαστε περισσότερους μετανάστες για να παράγουν και να χρηματοδοτούν την ευημερία» υπογράμμισε πρόσφατα η σουηδή υπουργός Στρατηγικής και Συνεργασίας μεταξύ των Σκανδιναβικών Χωρών Κριστίνα Πέρσον, μιλώντας στην ιταλική «Ρεπούμπλικα».

Σύμφωνα με τη σουηδέζα πολιτικό, «για να παραμείνει βιώσιμο το σκανδιναβικό μοντέλο, πρέπει να αλλάξει, να οργανωθεί καλύτερα, να παραγάγει περισσότερο, να ενσωματώσει τους μετανάστες και να δημιουργήσει περισσότερες θέσεις εργασίας. Διαφορετικά οι λαϊκιστές θα μετατραπούν σε μια πραγματικά επικίνδυνη πρόκληση» τόσο για τους Σουηδούς όσο και για τους υπόλοιπους Σκανδιναβούς.

Στη Σουηδία δεν έχει σημάνει ακόμα συναγερμός καθώς μια πολιτική κρίση σαν τη χθεσινή δεν είναι αρκετή για να γκρεμίσει όλα όσα οικοδομήθηκαν από το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου έως και σήμερα. Κατά τη διάρκεια της τελευταίας οκταετίας, οι περικοπές στη φορολογία ανησύχησαν αρκετούς Σουηδούς, οι οποίοι είδαν αρκετές από τις κοινωνικές παροχές να περιορίζονται.

Ομως η Σουηδία εξακολουθεί να είναι ένα σημαντικό κέντρο παραγωγής υψηλής τεχνολογίας και βιομηχανικών προϊόντων, οι νεοφυείς επιχειρήσεις φυτρώνουν σαν τα μανιτάρια, η διαφθορά είναι σχεδόν ανύπαρκτη, ενώ ακόμα και οι πιο αδύναμοι, μητέρες για παράδειγμα, από τη Συρία ή τη Σομαλία απολαμβάνουν κρατική αρωγή.

«Αλλά αλίμονό μας αν επαναπαυθούμε, η ανεργία στο 8% είναι ήδη ιδιαίτερα υψηλή. Πρέπει να βιαστούμε και να σκεφθούμε ξανά το σκανδιναβικό μοντέλο, να το κάνουμε βιώσιμο. Χρειάζεται περισσότερη οργάνωση και λιγότερη γραφειοκρατία, περισσότερη παραγωγικότητα, περισσότερη ενσωμάτωση και προσοχή στις νέες ανισότητες» προειδοποιεί η Κριστίνα Πέρσον.

Αυτό που σώζει τους Σκανδιναβούς είναι το γεγονός ότι η έννοια της διαβούλευσης η οποία αποτελεί την καρδιά του σκανδιναβικού μοντέλου παραμένει ακόμα ζωντανή. «Μαζί με τις αξίες της ισότητας, της προτεραιότητας του πλησίον, της εμπιστοσύνης στους θεσμούς».