Με ή χωρίς αφρό;

Πρόκειται για ποτό πανάρχαιο με ζωή τουλάχιστον 5.000 χρόνων, όπως αποδεικνύει μια ανάγλυφη αναπαράσταση των Σουμερίων από το 3000-2800 π.Χ. Μάλιστα, η πιο παλιά γραπτή συνταγή για την παρασκευή της βρίσκεται σε ένα ποίημα των Σουμερίων που γράφτηκε περίπου πριν από 4.000 χρόνια. Οι Βαβυλώνιοι φαίνεται ότι έφτιαχναν μπίρα από διάφορα δημητριακά ενώ οι Αιγύπτιοι παρασκεύαζαν περισσότερα από τέσσερα είδη. Επίσης η προσθήκη λυκίσκου για τη βελτίωση της γεύσης, κυρίως όμως για τη συντήρηση της μπίρας, είναι γνωστή από το 1000 π.Χ. Γενικά ο τρόπος παρασκευής της δεν έχει αλλάξει. Στον Μεσαίωνα που δεν ήταν εύκολο να βρεθεί καθαρό νερό ήταν πιο ασφαλές να πίνουν μπίρα ενώ η στενή σχέση μοναστηριών και ζυθοποιίας οφείλεται μάλλον στο γεγονός ότι βοηθούσε τους μοναχούς να αντέξουν τις μακροχρόνιες νηστείες.

Η μπίρα ή ζύθος, όπως είναι το όνομά της στα ελληνικά, είναι ένα πολύ κοινό αλκοολούχο ποτό που παράγεται με ζύμωση και με κύρια συστατικά το νερό, το κριθάρι (ή και άλλα δημητριακά όπως σιτάρι, βρώμη ή σίκαλη), τη μαγιά και τον λυκίσκο. Κάθε ζυθοποιός μπορεί να την παρασκευάσει με ιδιαίτερα χαρακτηριστικά. Ωστόσο δύο είναι τα κύρια είδη, ανάλογα με τους ζυμομύκητες που χρησιμοποιούνται:

Ale. Στα ελληνικά λέγονται αφροζύμωτες ή μπίρες αφροζύμης, γιατί κατά τη διάρκεια της ζύμωσης η μαγιά ανέρχεται στην επιφάνεια του μούστου και η ζύμωση γίνεται από πάνω προς τα κάτω.

Lager. Λέγονται βυθοζύμωτες ή μπίρες βυθοζύμης, γιατί η μαγιά κάθεται στον πάτο σαν ίζημα.

Μια τρίτη κατηγορία είναι οι μπίρες φυσικής ζύμωσης που μοιάζουν περισσότερο με τις Ale. Ζυμώνονται σε ανοιχτά δοχεία με τη βοήθεια των ζυμομυκήτων του περιβάλλοντος και χωρίς προσθήκη μαγιάς. Συχνά οι μπίρες αρωματίζονται με μπαχαρικά, ξηρούς καρπούς ή φρούτα, δεν περιέχουν όμως τεχνητές χρωστικές, συντηρητικά ή άλλα πρόσθετα.

Νομίζετε ότι η μπίρα είχε ανέκαθεν χρώμα χρυσαφί; Λάθος. Οι πρώτες μπίρες δεν ήταν ξανθιές, αλλά σκούρες, πιο πυκνές και αφιλτράριστες.

Οι καστανές, κόκκινες και μαύρες μπίρες έχουν δυνατό χαρακτήρα, πλούσια αρώματα και πολύπλοκη γεύση. Διαφέρουν δε από τις ξανθιές όχι μόνο χρωματικά αλλά και ως προς το αρωματικό και το γευστικό τους προφίλ. Το χρώμα τους δεν οφείλεται σε πρόσθετα αλλά στο καβούρδισμα της βύνης. Οσο πιο καβουρδισμένη η βύνη τόσο πιο σκούρο το τελικό αποτέλεσμα. Το χρώμα λοιπόν είναι ένα από τα χαρακτηριστικά της κατηγοριοποίησης της μπίρας. Οι κόκκινες (από ανοικτό κόκκινο μέχρι το σκούρο κόκκινο του χαλκού) είναι συνήθως πιο πικρές γιατί περιέχουν περισσότερο λυκίσκο ενώ οι μαύρες έχουν περισσότερο αλκοόλ και πληθωρικά αρώματα καφέ, σοκολάτας, καραμέλας, καβουρδισμένων δημητριακών και αποξηραμένων φρούτων.

Αφροζύμωτες (Ale) Υψηλής ζύμωσης, έχουν πολύπλοκη γεύση και αρώματα. Σε αυτή την κατηγορία ανήκουν επίσης οι μοναστηριακές και οι μπίρες διπλής ζύμωσης που από πολλούς θεωρούνται ως το καλύτερο είδος. Εδώ ανήκουν τα παρακάτω είδη:

Altbier ή Alt. Κεχριμπαρένια έως μαύρη γερμανική μπίρα που παρασκευάζεται κυρίως στην περιοχή του Ντύσελντορφ με τη διαδικασία που ακολουθούσαν οι μπιραρίες της περιοχής πριν από τον 19ο αιώνα.

Red Ale. Παράγονται κυρίως στο Βέλγιο, στις ΗΠΑ και στην Ιρλανδία. Είναι ελαφρώς πικρές και το χαρακτηριστικό χρώμα τους οφείλεται στην παραδοσιακή βιεννέζικη βύνη.

Stout. Γεννήθηκαν στην Ιρλανδία τον 18ο αιώνα. Εχουν σκούρο χρώμα και γεύση καβουρδισμένης βύνης, καραμέλας και σοκολάτας. Στην ίδια κατηγορία ανήκει και η λονδρέζικη Porter, με τη διαφορά ότι σήμερα είναι πιο ελαφριά.

Trappist. Μόνο έξι μοναστήρια (πέντε στο Βέλγιο και ένα στην Ολλανδία) έχουν το δικαίωμα να χρησιμοποιούν τον χαρακτηρισμό της μοναστηριακής μπίρας. Είναι υψηλής ζύμωσης, με ωρίμαση που διαρκεί πάνω από τρία χρόνια. Εχουν πρόσθετα καραμελωμένα σάκχαρα και αρώματα μπαχαρικών και υφίστανται διπλή και τριπλή ζύμωση (tripel ή triple) μέσα στη φιάλη (επαναζύμωση). Εχουν σκούρο χρώμα (από βαθύ χρυσαφί έως σκούρο καφέ) με έντονη φρουτώδη γεύση και δυνατό άρωμα.

Βυθοζύμωτες (Lager) Οι περισσότερες είναι ξανθιές, χαμηλής ζύμωσης. Σε αυτή την κατηγορία ανήκουν όμως και τα σκουρόχρωμα είδη:

Amber. Είναι κεχριμπαρένια Lager με χαρακτηριστική γεύση καραμέλας και λυκίσκου.

Barley Wine. Ο κρίθινος οίνος είναι η πιο δυνατή μπίρα της αγγλικής ζυθοποιίας με μπρούντζινο έως σκούρο καφέ χρώμα.

Biere de Garde. Χαλκόχρωμη δυνατή μπίρα που παράγεται στα σύνορα Βελγίου – Γαλλίας και μεταζυμώνεται σε μπουκάλια σαμπάνιας.

Bock/DarkLager. Δυνατή βαυαρική μπίρα από βύνη κριθαριού με γεύση σοκολάτας και καραμέλας, με χρώμα σκούρο καστανό έως πολύ σκούρο. Η Bok είναι η ολλανδέζικη εκδοχή της.

Dunkel ή Dunkles. Χαρακτηρισμός σκουρόχρωμης γερμανικής μπίρας με χρώμα καστανό μέχρι καστανοκόκκινο και γεύση καραμέλας και σοκολάτας.

Maerzen. Βαυαρική μπίρα με χρώμα από κεχριμπαρένιο έως χάλκινο και έντονη γεύση βύνης και πικράδα λυκίσκου. Είναι η μπίρα του Οκτόμπερφεστ (ετήσια γιορτή μπίρας στο Μόναχο) που ζυμωνόταν τον Μάρτιο για να καταναλωθεί το καλοκαίρι και τον Οκτώβριο.

Rauchbier. Χαρακτηριστική καπνιστή μπίρα από τη Γερμανία με σκούρο χρώμα και μέτρια πικράδα – κατά τα άλλα μοιάζει με τη Maerzen.

Schwarzbier. Γερμανική μαύρη μπίρα με έντονη γεύση καβουρδισμένης βύνης.

Weiss. Πολύ διαδεδομένο είδος μπίρας με πατρίδα τη Γερμανία. Πρόκειται για έναν από τους κλασικότερους τύπους μπίρας της Βαυαρίας. Εχουν θολό χρώμα καθώς είναι αφιλτράριστες  και είναι γνωστές για τη γεύση τους, η οποία οφείλεται στην παραγωγή τους από σιτάρι.

Αν και οι Ελληνες συνηθίζουμε να πίνουμε μπίρα τους καλοκαιρινούς μήνες, η αλήθεια είναι ότι μπορεί και πίνεται το ίδιο ευχάριστα όλο τον χρόνο. Ωστόσο θα μπορούσε κανείς να πει ότι υπάρχουν ορισμένοι τύποι μπίρας που «τραβιούνται» καλύτερα τους χειμερινούς μήνες. Ως χειμωνιάτικες μπίρες λοιπόν θα μπορούσαν να χαρακτηρισθούν οι Bock/DarkLager, Ale, Μοναστηριακές (Abbey), Stout, Weiss.

Ιδανικό ποτήρι.  Για κάθε είδος υπάρχει και το κατάλληλο ποτήρι:

Bock/DarkLager: σερβίρονται σε κολονάτο ποτήρι με ανοιχτό στόμιο για να αναδεικνύονται καλύτερα τα αρώματα της βύνης.

Ale: οι περισσότερες σερβίρονται σε pint, ποτήρι με ευθείες πλευρές και διάμετρο στομίου ελαφρώς μικρότερη από τη διάμετρο του κορμού, ενώ κάποιες σε ποτήρι τουλίπα και μάλιστα κολονάτο.

Weiss: σερβίρονται σε δικό τους ψηλό ποτήρι με στόμιο που κλείνει στο τέλος. Δεν μοιραζόμαστε ποτέ μία Weiss σε δύο ποτήρια.