Ο νέος πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής είχε μόλις μετακομίσει στο νέο του γραφείο όταν άρχισε να χτυπά ασταμάτητα το τηλέφωνό του. Ο Γιούνκερ ήξερε ποιοι καλούσαν: όλος ο κόσμος ζητούσε απαντήσεις για τις αποκαλύψεις της ένωσης δημοσιογράφων ICIJ και των συνεργαζόμενων ΜΜΕ για τις συμφωνίες φοροαποφυγής που είχε κλείσει το Λουξεμβούργο με πολυεθνικές υπό την ηγεσία του Γιούνκερ εις βάρος απλών φορολογουμένων. Και ο Γιούνκερ δεν σήκωνε το τηλέφωνο.
Για έναν τόσο υψηλόβαθμο πολιτικό η σιωπή είναι λάθος απάντηση. Οταν άλλωστε 86 δημοσιογράφοι από μεγάλες εφημερίδες σε 45 χώρες ξόδεψαν 15 μήνες για να εξετάσουν 2,5 εκατ. στοιχεία που αφορούν 120.000 εταιρείες και 130.000 πλούσιους, δεν είναι πιθανό να ικανοποιηθούν με ένα απλό «ουδέν σχόλιον». Εάν ο Γιούνκερ δεν αρχίσει σύντομα μια ειλικρινή συζήτηση, κινδυνεύει να δει να επισκιάζει τη θητεία του ένα σκάνδαλο. Ο Γιούνκερ βρίσκεται σε περίεργη θέση. Ενα από τα πρώτα πράγματα που έκανε ως πρόεδρος της Κομισιόν ήταν να παρουσιάσει σειρά πρωτοβουλιών – με αιχμή του δόρατος τον αρμόδιο επίτροπο Πιερ Μοσκοβισί – για να καταπολεμηθεί η φοροαποφυγή. Με άλλα λόγια, τώρα αμφισβητεί εθνικές φορολογικές συμφωνίες που εισήγαγε ο ίδιος. Το στυλ διοίκησης του Γιούνκερ του έχει επιτρέψει να διαδραματίσει έναν εποικοδομητικό ρόλο στη χάραξη της οικονομικής και νομισματικής πολιτικής της ΕΕ, από τη συνθήκη του Μάαστριχτ μέχρι την παροχή προγραμμάτων βοήθειας σε χώρες με ανάγκη. Ομως αυτό δεν τον έχει μετατρέψει σε χαρισματικό πολιτικό που επικοινωνεί με τα ΜΜΕ με τον κατάλληλο τρόπο ώστε να διαμορφώσει την κοινή γνώμη. Αυτό ακριβώς πρέπει να γίνει τώρα.
Καθώς η δημοτικότητα της ΕΕ μειώνεται, είναι σημαντική η σταθερότητα με την οποία οι ηγέτες της θα καταπολεμήσουν αυτό που οι ψηφοφόροι εκλαμβάνουν ως εταιρική φοροαποφυγή. Εξαρτάται από το Γιούνκερ να αποδείξει ότι μπορεί να το κάνει αυτό.
Ο Ζιλ Μερίτ είναι εκδότης του Europe’s World και επικεφαλής των ομάδων σκέψης Friends of Europe και Security & Defense Agenda στις Βρυξέλλες.