[Θεωρείο] Τα φάντο των διαστροφικών συμπτώσεων

Είναι τέτοιες οι ιστορικές συμπτώσεις που μοιάζουν με πείραμα μιας διαστροφικής υπερφυσικής δύναμης. Τα δύο πειραματόζωα, πιασμένα από την πανίδα του ευρωπαϊκού Νότου, υποβάλλονται στις ίδιες εργαστηριακές δοκιμασίες. Αλλά αντιδρούν εντελώς διαφορετικά – σαν να μην ανήκουν στον ίδιο γεωγραφικό χώρο, σαν να μην υπάρχει ένας κοινός παρονομαστής πολιτικής κουλτούρας και κοινωνικών αντανακλαστικών.

Δεν είναι μόνο ότι οι Πορτογάλοι έθαψαν τη δικτατορία τους στο παρελθόν όπου ανήκει ενώ οι Ελληνες κυνηγούν κάθε 17 Νοέμβρη το φάντασμα του αμερικανικού παράγοντα πέριξ της Πλατείας Μαβίλη. Είναι και ότι εκείνοι υπέγραψαν μια επώδυνη συμφωνία διαβεβαιώνοντας τους ευρωπαίους εταίρους τους ότι θα επιστρέψουν τα χρήματα που δανείστηκαν μέχρι το τελευταίο ευρώ, ενώ εμείς σκίζουμε κάθε μέρα και από ένα Μνημόνιο κηρύσσοντας το χρέος μας επαχθές. Και είναι ακόμη ότι όταν ένας πολιτικός πρώτης γραμμής συλλαμβάνεται για οικονομικά εγκλήματα, το τελευταίο πράγμα που σκέφτεται να υποστηρίξει είναι ότι έχει πέσει θύμα πολιτικής σκευωρίας.

Ο Ζοζέ Σόκρατες, ο σοσιαλιστής πρώην πρωθυπουργός της Πορτογαλίας, βρίσκεται εδώ και τρεις ημέρες στη φυλακή κατηγορούμενος για φοροδιαφυγή, διαφθορά και ξέπλυμα μαύρου χρήματος. Τηρουμένων των αναλογιών είναι ένας πορτογάλος Ακης – μπορεί ο Σόκρατες να μην παντρεύτηκε στο Four Seasons, αλλά το Παρίσι αποδείχθηκε εξίσου τοξικό γι’ αυτόν επειδή αγόρασε εκεί ένα διαμέρισμα. Περισσότερο ενδιαφέρον από τις ομοιότητες, όμως, έχουν οι διαφορές. Και δεν περιορίζονται στο γεγονός ότι ο Τσοχατζόπουλος έχασε την πρωθυπουργία για μερικές μόλις ψήφους, ενώ ο Σόκρατες κυβέρνησε από το 2005 έως το 2011 ζώντας τη μνημονιακή θύελλα. Εκτείνονται έως τη στάση του απέναντι στους θεσμούς, αλλά και του πολιτικού προσωπικού απέναντι στον ίδιο. Με άλλα λόγια, το κλίμα εκεί δεν είναι ανθρωποφαγικό.  

Στα φάντο, λένε οι ειδικοί, αποτυπώνεται η θλίψη ενός μάλλον μοιρολατρικού λαού που παραδίδεται εύκολα και στωικά στην τύχη του. Κάπως έτσι υποτίθεται ότι εξηγείται το γεγονός ότι η Πορτογαλία δεν είχε κρεμάλες έξω από τη Βουλή και πολιτική πόλωση. Αυτή όμως είναι η εύκολη εξήγηση. Η δύσκολη δεν πρέπει να αναζητηθεί εκεί. Αλλά εδώ.