Τα μονοπάτια της αυτοτροφοδοσίας και της αθανασίας

Παρά τη συνεχή πρόοδο στους καρκίνους του πνεύμονα με μεταλλάξεις στα γονίδια των πρωτεϊνών EGFR, ALK και ROS-1, λίγοι ασθενείς φέρουν τέτοιου είδους όγκους (υπολογίζεται πως εντοπίζονται σε λιγότερο από το 20% των περιπτώσεων).

Για τους υπόλοιπους πνευμονικούς καρκίνους η ερευνητική προσπάθεια εστιάζει σε δύο εντελώς διαφορετικούς μηχανισμούς: στην αγγειογένεση, που είναι το σύστημα «αυτοτροφοδοσίας» του καρκίνου, και στον προγραμματισμένο κυτταρικό θάνατο (PD) ο οποίος ουσιαστικά καθιστά τα καρκινικά κύτταρα αθάνατα.

«Στο 60%-70% των ασθενών με μη μικροκυτταρικό καρκίνο του πνεύμονα υπάρχει μία πρωτεΐνη που λέγεται VEGFR-2 και παίζει σημαντικό ρόλο στη δημιουργία των νέων αγγείων που χρειάζεται ο όγκος για να τραφεί» εξηγεί ο παθολόγος-ογκολόγος Πάρις Κοσμίδης. «Την πρωτεΐνη αυτήν στοχεύει ένα πειραματικό φάρμακο που λέγεται ramucirumab και δοκιμάζεται σε συνδυασμό με ένα χημειοθεραπευτικό φάρμακο, τη δοσεταξέλη. Ο συνδυασμός αυτός ουσιαστικά οδηγεί τον καρκίνο στη “λιμοκτονία”, αφού δίχως συνεχή τροφοδοσία αίματος αυτός πεθαίνει».

Οσον αφορά τον προγραμματισμένο κυτταρικό θάνατο, «είναι μηχανισμός που χρησιμοποιείται από τα καρκινικά κύτταρα του πνεύμονα για να προφυλαχθούν από τις επιθέσεις του ανοσοποιητικού συστήματος» λέει ο κ. Κοσμίδης. «Η αδρανοποίηση αυτού του μηχανισμού έχει ως αποτέλεσμα να εξαπολύει δριμεία επίθεση το ανοσοποιητικό εναντίον τους και να οδηγούνται στην αυτοκαταστροφή.  Αυτός είναι και ο στόχος δύο πειραματικών φαρμάκων, του  nivolumab και του pembrolizumab, που βρίσκονται σε προχωρημένα στάδια κλινικών μελετών και δείχνουν να είναι αποτελεσματικά σε περίπου έναν στους τρεις ασθενείς. Σε πιο αρχικά στάδια κλινικών δοκιμών, εξάλλου, βρίσκονται τα MEDI4736 και MPDL3280A».

Ο μη μικροκυτταρικός καρκίνος του πνεύμονα αντιπροσωπεύει το 85% των κρουσμάτων της νόσου (το υπόλοιπο 15% είναι μικροκυτταρικοί καρκίνοι) και περικλείει πολλές υποκατηγορίες, όπως όλοι αυτοί οι όγκοι που προαναφέρθηκαν.