Η νόσος με τα χίλια πρόσωπα και οι θεραπείες της

Σύμφωνα με πρόσφατη επιδημιολογική έρευνα της Ομάδας Ασθματος της Ελληνικής Πνευμονολογικής Εταιρείας, προσβάλλει περισσότερους από 850.000 Ελληνες όλων των ηλικιών, εκ των οποίων οι περισσότεροι έχουν ηλικία άνω των 50 ετών.
Το γεγονός, όμως, πως όλοι πάσχουν από άσθμα, δεν σημαίνει ότι έχουν και την ίδια νόσο. Τουναντίον, είναι τέτοια η ετερογένειά της, ώστε συχνά προκαλείται σύγχυση στους ασθενείς.

«Πολλοί ασθενείς μάς ρωτούν εάν το αλλεργικό άσθμα μπορεί να γίνει βρογχικό» λέει ο συντονιστής της Ομάδας Ασθματος Στυλιανός Λουκίδης, επίκουρος καθηγητής Πνευμονολογίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. «Μα εξ ορισμού είναι βρογχικό το άσθμα, δεν γίνεται να μην είναι. Ωστόσο δεν είναι όλα τα κρούσματα ίδια, διότι υπάρχουν ορισμένοι φαινότυποι που το καθορίζουν».

Η βασική διάκριση είναι το αλλεργικό από το μη αλλεργικό, δηλαδή από το αν πυροδοτείται από αλλεργιογόνα όπως τα ακάρεα και οι γύρεις ή όχι. Από εκει και πέρα η διάκριση γίνεται με βάση παράγοντες όπως η βαρύτητα της κλινικής εικόνας (δηλαδή το πόσο έντονα είναι τα συμπτώματα του ασθενούς), ποιοι παράγοντες το πυροδοτούν (π.χ. άσκηση, κάπνισμα) και το επίπεδο της φλεγμονής.

Σοβαρό και όψιμο

Το σοβαρό άσθμα είναι μία κατηγορία από μόνο του, κατά τον κ. Λουκίδη. Το κύριο χαρακτηριστικό του είναι ότι η νόσος δεν μπορεί να ελεγχθεί παρά τη θεραπεία, η οποία κατά κανόνα συμπεριλαμβάνει υψηλές δόσεις εισπνεόμενης κορτιζόνης. Υπολογίζεται ότι 3%-5% των ασθενών έχουν σοβαρό άσθμα το οποίο συνοδεύεται από εξαιρετικά αυξημένο κίνδυνο εξάρσεων, νοσηλειών και κακής ποιότητας ζωής.

Για να αποφασιστεί, πάντως, ότι ένας ασθενής πάσχει από σοβαρό άσθμα, πρέπει να είναι απολύτως σίγουρο ότι ακολουθεί πιστά τη θεραπεία που του έχει δώσει ο γιατρός, ότι δεν πάσχει από κάτι άλλο, ότι έχουν θεραπευτεί τυχόν νοσήματα που μπορεί να επηρεάσουν το άσθμα (λ.χ. γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση, χρόνια ρινοκολπίτιδα, άγχος, κατάθλιψη) και ότι έχει θέσει υπό έλεγχο την έκθεσή του σε ερεθιστικούς παράγοντες του περιβάλλοντος (π.χ. καπνό τσιγάρων).

Μετά είναι το άσθμα όψιμης έναρξης. Αυτό εμφανίζεται στη μέση  ηλικία και είτε αποτελεί αναζωπύρωση ενός παλαιότερου άσθματος που έδειχνε να έχει ελεγχθεί, είτε ενεργοποίηση ενός παθολογικού υποβάθρου που προϋπήρχε και επηρεάστηκε από έναν εκλυτικό παράγοντα, όπως μια ίωση.

Κάπνισμα και άσκηση

Ξεχωριστός φαινότυπος είναι το άσθμα των καπνιστών, το οποίο σχετίζεται με περισσότερα συμπτώματα, περισσότερες εξάρσεις, γενικά χαμηλότερο έλεγχο και πιθανώς ελαττωμένη ανταπόκριση στη θεραπεία, κατά τον συντονιστή της Ομάδας Ασθματος Πέτρο Μπακάκο, επίκουρο καθηγητή Πνευμονολογίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών.  

Οπως εξηγεί, πολλές φορές η άσκηση αποτελεί τον μοναδικό εκλυτικό παράγοντα ασθματικών συμπτωμάτων. Σε τέτοια περίπτωση, ο ασθενής πάσχει από ασκησιογενές άσθμα, το οποίο υπάρχει σε αθλητές υψηλών επιδόσεων και ανιχνεύεται με ειδικές δοκιμασίες άσκησης.

Η άσκηση, πάντως, αποτελεί και έναν από τους πιο γνωστούς παράγοντες που μπορούν να οδηγήσουν στην εμφάνιση ή στην επιδείνωση των συμπτωμάτων του άσθματος σε μικρούς και μεγάλους, με τα συμπτώματα να εμφανίζονται είτε στη διάρκειά της είτε μερικά λεπτά έπειτα από το τέλος της.

Ωστόσο «η παρουσία άσθματος δεν πρέπει να αποτελεί λόγο αποφυγής της άσκησης», τονίζει ο κ. Μπακάκος.

Και προσθέτει: «Αυτό που είναι απαραίτητο είναι η σωστή και έγκαιρη διάγνωση, η εκτίμηση της βαρύτητας του άσθματος και η χορήγηση της κατάλληλης θεραπείας από τον ειδικό γιατρό».

Ας μην ξεχνάμε ότι υπάρχουν πολλοί διάσημοι αθλητές που πάσχουν από άσθμα. Μεταξύ αυτών συμπεριλαμβάνονται ο κατ’ επανάληψη ανακηρυχθείς ως ο κορυφαίος ποδοσφαιριστής του κόσμου Ντέιβιντ Μπέκαμ, ο οποίος μόλις το 2009 αποκάλυψε πως από παιδί πάσχει από τη νόσο, ο… ιπτάμενος πρώην καλαθοσφαιριστής του NBA και του Παναθηναϊκού Ντομινίκ Ουίλκινς, αλλά  και η εκπληκτική βρετανίδα δρομέας μεγάλων αποστάσεων και κάτοχος του παγκόσμιου ρεκόρ στον Μαραθώνιο Πόλα Ράντκλιφ.
Και αυτοί είναι μερικοί μόνον από τους παγκόσμιας κλάσης αθλητές με τη νόσο, δεδομένου ότι το άσθμα αποτελεί το συχνότερο χρόνιο νόσημα μεταξύ των αθλητών που συμμετέχουν σε Ολυμπιακούς Αγώνες.