[Στιγμές] Η πόλη του Θεού χωρίς Θεό

H βραζιλιάνικη ταινία «Πόλη του Θεού» του 2003 που έφθασε μέχρι τα Οσκαρ περιέγραφε τη ζωή στην ομώνυμη φαβέλα Σιδάδε ντε Ντέους, στο Ρίο. Ο σκηνοθέτης είχε χρησιμοποιήσει στα γυρίσματα περίπου 200 κατοίκους της περιοχής τους οποίους άφησε σε μεγάλο βαθμό να αυτοσχεδιάσουν, πετυχαίνοντας να δημιουργήσει αυτή την ατμόσφαιρα ρεαλισμού σε μια ταινία που ασχολήθηκε με την παιδική εγκληματικότητα και τις συμμορίες διακίνησης ναρκωτικών. Η συμμετοχή στην ταινία ήταν μεγάλη ευκαιρία για τους ντόπιους που πήραν μέρος. Ομως στη Βραζιλία, τη χώρα της φυλετικής ποικιλίας και της κοινωνικής ανισότητας, οι ευκαιρίες δεν εμφανίζονται με τον ίδιο τρόπο σε όλους. Το ντοκιμαντέρ «Η πόλη του Θεού: 10 χρόνια μετά» δείχνει ότι μετά την εφήμερη φήμη που γνώρισαν, οι ζωές εκείνων των νέων εξελίχθηκαν με διαφορετικούς τρόπους – από το Χόλιγουντ έως τη φυλακή.

Η πιο ακραία περίπτωση είναι εκείνη του Ρούμπενς Σαμπίνο ντα Σίλβα, ο οποίος στην ταινία υποδύθηκε έναν έμπορο ναρκωτικών. Εναν χρόνο μετά τα γυρίσματα συνελήφθη για κλοπή πορτοφολιού μιας γυναίκας σε λεωφορείο του Ρίο. «Με ρώτησαν, “Εσύ, ο τύπος από την ταινία, μπήκες φυλακή;”. Ε, τι να κάνω; Η ταινία είχε επιτυχία σε όλο τον κόσμο, αλλά εγώ δεν είχα ούτε ένα σεντάβο στην τσέπη μου» σχολίασε.

Στο άλλο άκρο, την καλύτερη εξέλιξη είχαν ο Σέου Ζόρζε και η Αλις Μπράγκα που χρησιμοποίησαν την ταινία ως εφαλτήριο για την επιτυχία. Ο Ζόρζε είναι σήμερα ένας από τους πιο γνωστούς μουσικούς της Βραζιλίας, ενώ η Μπράγκα πρωταγωνίστησε στην αμερικανική ταινία «I am legend» με τον Γουίλ Σμιθ. Κάποιοι άλλοι προσπάθησαν να συνεχίσουν στην υποκριτική, όμως όπως εξηγεί ένας εξ αυτών, «η αγορά των οπτικοακουστικών μέσων στη Βραζιλία είναι πολύ ρατσιστική. Οι μεγάλες παραγωγές, κυρίως στην τηλεόραση, έχουν αμερικανικά πρότυπα: λευκούς, ξανθούς και γαλανομάτηδες».

Η «Πόλη του Θεού» είχε αντίκτυπο και στις φαβέλες του Ρίο ντε Ζανέιρο. Προσείλκυσε ανθρώπους που προώθησαν κοινωνικά προγράμματα. Η ανάπτυξη της τελευταίας δεκαετίας και η πολιτική του κοινωνικού κατευνασμού που ακολούθησε η τοπική κυβέρνηση, η οποία δημιούργησε δημοτική αστυνομία για να αντιμετωπίσει τη διακίνηση των ναρκωτικών, είχαν ως αποτέλεσμα τη μείωση της εγκληματικότητας και τη βελτίωση των οικονομικών συνθηκών τουλάχιστον για λίγους.

Κατά τα άλλα υπάρχουν ακόμα σκηνές στην καθημερινότητα όπως η πιο συγκλονιστική, ίσως, της ταινίας. Αυτή όπου ένας 9χρονος προκειμένου να γίνει μέλος συμμορίας πρέπει να αποφασίσει ποιον από τους δύο συνομηλίκους του θα σκοτώσει. Το χέρι που κρατάει το πιστόλι μπορεί να τρέμει, αλλά τελικά θα πιέσει τη σκανδάλη. Η Πόλη του Θεού είναι μια φαβέλα απ’ όπου ο Θεός συνεχίζει να απουσιάζει…