Στενές επαφές νέου τύπου

Οταν ο Σι Τζινπίνγκ στάθηκε δίπλα στη Χίλαρι Κλίντον και μίλησε σε ένα εκλεκτό κοινό στον έβδομο όροφο του αμερικανικού υπουργείου Εξωτερικών πριν από τρία χρόνια, ήταν ακόμα αντιπρόεδρος της Κίνας, όμως από τότε είχε μιλήσει εκτενώς για την ανάγκη δημιουργίας «νέου τύπου σχέσεων» με τις ΗΠΑ. Τώρα που ο Σι είναι πρόεδρος της Κίνας και αδιαμφισβήτητος ηγέτης της χώρας, αυτή η φράση αποκτά νέα σημασία.

Ο Σι το χρησιμοποίησε πέρυσι στη συνάντησή του με τον πρόεδρο Ομπάμα στην Καλιφόρνια και το επαναλαμβάνει κάθε φορά που συναντάται με αμερικανούς αξιωματούχους οι οποίοι επισκέπτονται την Κίνα. Το μάντρα της κυβέρνησής του είναι το πώς η Ουάσιγκτον και το Πεκίνο θα πρέπει να αλληλεπιδρούν και είναι σίγουρο ότι το θέμα θα συζητηθεί και στη συνάντηση Σι και Ομπάμα αυτές τις ημέρες. Ομως το θέμα δεν φαίνεται να ενθουσιάζει ιδιαίτερα τον Ομπάμα και τους συμβούλους του. Και αυτό μπορεί να φανεί στην ένταση μεταξύ των δύο χωρών τα επόμενα χρόνια.

Κανείς δεν αμφιβάλλει ότι η φράση του Σι που περιγράφει μια προσπάθεια να σπάσει το ιστορικό μοτίβο της «αναπόφευκτης αντιπαράθεσης» μεταξύ των μεγάλων δυνάμεων είναι χρήσιμη. Ομως οι ειδικοί θεωρούν πως ο Σι έχει ένα συγκεκριμένο μοντέλο αντιπαράθεσης στο μυαλό του – αυτό που προκύπτει από μια ανερχόμενη δύναμη όπως η Κίνα και μια καθιερωμένη δύναμη που ίσως έχει αρχίσει να δύει, έτσι τουλάχιστον θεωρεί τις ΗΠΑ ο Σι.

Από την πλευρά του ο Ομπάμα λέει ότι χαιρετίζει την άνοδο της Κίνας και θέλει να δει το Πεκίνο να παίζει μεγαλύτερο ρόλο στις περιφερειακές και διεθνείς υποθέσεις. Ωστόσο, δεν φαίνεται διόλου πρόθυμος να προωθήσει μια «νέου τύπου σχέση», όπως αυτή που έχει στο μυαλό του ο Σι. Από τη μια, ο Λευκός Οίκος δεν αντιδρά στην προοπτική να αποφευχθούν τεταμένες καταστάσεις μεταξύ των δύο χωρών, παρατηρεί ο Κένεθ Λίμπερταλ, σύμβουλος του πρώην προέδρου Κλίντον. Ομως ο Σι προσθέτει ένα συστατικό στο μείγμα, το οποίο η Ουάσιγκτον κρίνει απαράδεκτο. «Οι Κινέζοι λένε διαρκώς ότι η σχέση μεταξύ των μεγάλων δυνάμεων απαιτεί σεβασμό για τα μεγάλα συμφέροντα της κάθε χώρας» εξηγεί. «Εδώ κατεβαίνουμε από το τρένο επειδή δεν μπορούμε να λάβουμε κάποια ξεκάθαρη δήλωση για το ποια είναι τα μεγάλα συμφέροντα της Κίνας».

Περιορίζονται τα συμφέροντα αυτά στις διεκδικήσεις του Πεκίνου για την Ταϊβάν και το Θιβέτ; Ή επεκτείνονται και στην Ανατολική Σινική Θάλασσα, όπου υπάρχει αντιπαράθεση με την Ιαπωνία, τον πιο σημαντικό σύμμαχο των ΗΠΑ στην Ασία; Και τι γίνεται με τα συμφέροντα της Κίνας στη Νότια Σινική Θάλασσα, όπου τον τελευταίο καιρό έχει δημιουργηθεί ένταση μεταξύ της Κίνας και των χωρών της Νοτιοανατολικής Ασίας;