Βουλγαρία: 25 χρόνια μετά το τέλος του καθεστώτος Ζίβκοφ – η «κληρονομιά» και η νοσταλγία

Είκοσι πέντε χρόνια συμπληρώνονται, σήμερα, από την πτώση του κομμουνιστικού καθεστώτος στη Βουλγαρία και, όπως δήλωσε στη Βουλγαρική Εθνική Ραδιοφωνία η Μπόριανα Ντιμίτροβα από την εταιρεία Alpha Research -μία από τις μεγαλύτερες εταιρείες δημοσκοπήσεων στη χώρα- «μια νοσταλγική και εξιδανικευμένη εικόνα του κομμουνισμού» έχει αρχίσει να κυριαρχεί στην κοινωνία.

Η Μπόριανα Ντιμίτροβα, όπως αναφέρει στην ιστοσελίδα του το πρακτορείο ειδήσεων Novinite, σημείωσε πως «κανείς εκπαιδευτικός ή πολιτιστικός θεσμός δεν κατέβαλε κάποια συστηματική προσπάθεια να αποκαλύψει τους μηχανισμούς, την ιδεολογία και τον τρόπο λειτουργίας του καθεστώτος- ούτε τα μέσα ενημέρωσης ούτε το σχολείο ή τα πανεπιστήμια και τα μουσεία».

Σημείωσε δε, πως «κάθε ένας απ’ αυτούς τους θεσμούς έχει αποτραβηχτεί, αφήνοντας τις νέες γενιές να αποκτούν γνώση για τον σοσιαλισμό μόνο μέσα από τις ιστορίες συγγενών και γνωστών, οι οποίες, με τον καιρό, είναι φυσικό να ξεθωριάζουν… και στο τέλος να εξιδανικεύονται».

Ερευνα που διεξήχθη από την Alpha Research έδειξε ότι το 94% των νεαρών Βουλγάρων δεν γνωρίζουν τη συγκεκριμένη περίοδο της βουλγαρικής ιστορίας.

Στις 10 Νοεμβρίου 1989, ένα «εσωτερικό πραξικόπημα» στους κόλπους του Βουλγαρικού Κομμουνιστικού Κόμματος οδήγησε στην έξοδο τον ηγέτη του Τόντορ Ζίβκοφ και στην κατάρρευση το κομμουνιστικό καθεστώς, αλλά απέτυχε στο να ανοίξει τον δρόμο για μεταρρυθμίσεις που θα εμπέδωναν τη δημοκρατία και την οικονομία της αγοράς.

Η μετάβαση κατέλαβε εξαπίνης πολλούς πολίτες, αλλά συνέβη εν μέσω της κατάρρευσης του «ανατολικού μπλοκ» και μόλις μία ημέρα μετά την πτώση του Τείχους του Βερολίνου, στις 9 Νοεμβρίου 1989.

Ορισμένοι Βούλγαροι επιδεικνύουν μια τάση εξιδανίκευσης του παρελθόντος, παρατηρούν αναλυτές, παρουσιάζοντας το καθεστώς Ζίβκοφ – επί 33 συναπτά χρόνια ηγέτη της Βουλγαρίας – ως «χρυσή εποχή» συγκρινόμενη με τη μετέπειτα ατμόσφαιρα εγκλήματος και διαφθοράς.

Αλλοι εκτιμούν πως όσα συνέβησαν στις 10 Νοεμβρίου 1989 δεν ήταν μια δημοκρατική ενέργεια, αλλά μια εσκεμμένη συνωμοσία, εκπορευόμενη από τους ίδιους τους κομμουνιστές προκειμένου να παραμείνουν στην εξουσία. Βούλγαροι αντικαθεστωτικοί – ανεξάρτητα από το πόσο μικρός ήταν ο αριθμός τους και πόσο διασπασμένοι ήταν – «φυτεύτηκαν» στην κοινωνία από την Κρατική Ασφάλεια, υποστηρίζουν οι οπαδοί της συγκεκριμένης τάσης.

Παρά τις έρευνες για κατηγορίες, όπως διασπάθιση κρατικών κονδυλίων, ο Τόντορ Ζίβκοφ πέθανε στις 5 Αυγούστου 1998, χωρίς να καταδικαστεί. Μετά το 1990 τελούσε σε κατ’ οίκον περιορισμό.

Στα χρόνια που ακολούθησαν μετά το 1989, η Βουλγαρία κυβερνήθηκε από 12 πρωθυπουργούς.