Η ύβρις φέρνει αυτοκαταστροφή: Ο Ερντογάν στο ντιβάνι ενός ψυχιάτρου

Το 2009, ο Ντέιβιντ Οουεν, πρώην νευροψυχίατρος και πρώην υπουργός Εξωτερικών της Βρετανίας, έφτιαξε ένα ίδρυμα για τη μελέτη μιας παθολογίας που πλήττει συχνά τους πολιτικούς ηγέτες και μοιάζει σήμερα να πλήττει ιδιαιτέρως τον τούρκο πρόεδρο, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, με δραματικές συνέπειες για τους Κούρδους του Κομπάνι, τη Μέση Ανατολή και την Τουρκία: της ύβρεως.
Η δημοσιογράφος των «Φαϊνάνσιαλ Τάιμς» Γκίλιαν Τετ υπενθύμισε πρόσφατα κάποια συμπτώματα της πάθησης, όπως τα κατέγραψε το ίδρυμα του καλού δρος Οουεν, το Daedalus Trust. Η ύβρις εκδηλώνεται συνήθως σε ένα άτομο που μετρά κάποιες επιτυχίες, κατόπιν αποφάσεων που έλαβε κόντρα στην άποψη των συμβούλων του. Πίσω από τη βιτρίνα της κανονικότητας, το άτομο αναπτύσσει τότε μια υπερβολική εμπιστοσύνη στον εαυτό του, παθολογικής φύσεως, που μεταφράζεται σε μια επικίνδυνη συμπεριφορά: αρνείται να ακούσει τους συνεργάτες του, αν δεν επιδεικνύει περιφρόνηση προς αυτούς∙ είναι πεπεισμένος πως μόνον αυτός έχει δίκιο και ρέπει προς τα πιο μεγαλεπήβολα σχέδια. Εν προκειμένω, η εχθρότητα που επιδεικνύει η Αγκυρα έναντι των Κούρδων του Κομπάνι εξηγείται με μια τριπλή φιλοδοξία του Ερντογάν. Ο τούρκος πρόεδρος θέλει να αποδυναμώσει τους Κούρδους της Τουρκίας και να αλλάξει δραστικά την πολιτική των ΗΠΑ στη Συρία ώστε, in fine, να εκδιώξει τον Μπασάρ αλ Ασαντ από την εξουσία στη Δαμασκό. Ενα μεγαλεπήβολο σχέδιο.
Προκειμένου να δικαιολογήσει την παθητικότητά της απέναντι στα μαρτύρια του Κομπάνι, η Τουρκία προωθεί ένα επιχείρημα με στρατηγικό περιτύλιγμα. Προτεραιότητα δεν είναι η μάχη εναντίον των τζιχαντιστών του Ισλαμικού Κράτους, αλλά η μάχη εναντίον του καθεστώτος της Δαμασκού. Η βαρβαρότητα αυτού του τελευταίου παράγει τη βαρβαρότητα του ΙΚ. Επιπλέον, αυτό δεν θα ηττηθεί με αεροπορικές επιθέσεις. Η Αγκυρα αξιώνει λοιπόν περαιτέρω εμπλοκή των ΗΠΑ και δημιουργία στη Βόρεια Συρία μιας ζώνης ασφαλείας, υπό αμερικανική αεροπορική προστασία. Θα μπορέσει να στεγάσει κάποιους από τους ενάμισι εκατομμύριο σύρους πρόσφυγες στην Τουρκία καθώς και κέντρα εκπαίδευσης των «μετριοπαθών» ανταρτών εναντίον της Δαμασκού.
Εκβιασμός προς την Ουάσιγκτον: η Τουρκία δεν θα συμμετάσχει ενεργά στη μάχη εναντίον του ΙΚ παρά μόνον αν ο Μπαράκ Ομπάμα δεχθεί αυτούς τους όρους. Στο μεταξύ, το Κομπάνι θα πληρώνει το τίμημα. Αυτή όμως η στάση κρύβει άλλους στόχους. To Κομπάνι υπερασπίζονται ηρωικά οι κουρδικές συριακές πολιτοφυλακές του Κόμματος Δημοκρατικής Ενωσης (PYD), μιας θυγατρικής του PKK, με το οποίο ο Ερντογάν έχει ξεκινήσει ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις εδώ και δέκα μήνες. Διασφαλίζοντας την ήττα του PYD, ο τούρκος πρόεδρος καταφέρνει πλήγμα στο PKK, το οποίο θέλει σε θέση αδυναμίας στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων. Ευνοώντας επίσης μια νίκη του ΙΚ στο Κομπάνι, εμποδίζει το PYD να αναπτύξει μια αυτόνομη κουρδική ζώνη κατά μήκος των τουρκικών συνόρων, που θα μπορούσε να λειτουργήσει ως μοντέλο και ορμητήριο για τους Κούρδους της Τουρκίας.
Ο Ερντογάν μπορεί να χάσει πολλά σε αυτή την υπόθεση. Ενδεχόμενη πτώση του Κομπάνι κινδυνεύει να επιφέρει ρήξη στις διαπραγματεύσεις με το PKK, βυθίζοντας εκ νέου την Τουρκία στον εσωτερικό πόλεμο. Μπορεί επίσης να αμαυρώσει την εικόνα της σταθερότητας και της επιτυχίας που έχει αυτή η χώρα σε μια Μέση Ανατολή συνδρομήτρια στο χάος.
Η ύβρις φέρνει την αυτοκαταστροφή, διέγνωσε ο Ντέιβιντ Οουεν.

Η οργή
Η άρνηση του Ερντογάν να αναλάβει δράση εναντίον του ΙΚ εξοργίζει τις ΗΠΑ: συμπεριφορά ανάξια ενός συμμάχου του ΝΑΤΟ, λένε στην Ουάσιγκτον. Ενοχλεί επίσης την κοινή γνώμη στην Ευρώπη: συμπεριφορά ανάξια μιας χώρας που διαπραγματεύεται την ένταξή της, λένε στις Βρυξέλλες