«Ας ξανασκεφτούμε την καραντίνα»

Ενα στοιχείο της τραγικής περίπτωσης του Τόμας Ντάνκαν, του πρώτου ταξιδιώτη που μετέφερε τον ιό Εμπολα στις ΗΠΑ, με προκαλεί ως γιατρό: ακόμη και εάν κάθε σύστημα που έχει τεθεί για να εντοπίσει πιθανούς φορείς λειτουργούσε τέλεια, μπορεί ακόμη να είχαμε μια μίνι επιδημία στο Ντάλας.

Ο Ντάνκαν ελέγχθηκε πριν από την πτήση και είχε κανονική θερμοκρασία. Οταν ρωτήθηκε εάν είχε εκτεθεί στον ιό αρνήθηκε κατηγορηματικά οποιαδήποτε επαφή με κάποιον που είχε νοσήσει. Στις 25 Σεπτεμβρίου, όταν εμφανίσθηκε στα επείγοντα για πρώτη φορά με πυρετό, οι γιατροί τον άφησαν να φύγει. Επέστρεψε τρεις ημέρες αργότερα, με τη μόλυνση εμφανή. Ομως ακόμη και εάν το κρούσμα είχε εντοπιστεί την πρώτη φορά, ίσως ήταν πολύ αργά αφού είχε ήδη νοσήσει αρκετές ημέρες πριν. Το γεγονός ότι μια νοσοκόμα που τον είχε εξετάσει μολύνθηκε από τον ιό, προφανώς λόγω παραβίασης του ιατρικού πρωτοκόλλου, ενισχύει αυτή την εικόνα του χάους.

Τρεις στρατηγικές προτείνονται: η πρώτη προβλέπει δραστικούς περιορισμούς στα ταξίδια από χώρες που εμφανίστηκε ο Εμπολα· η δεύτερη ελέγχους σε ταξιδιώτες από τις χώρες αυτές με θερμόμετρο, κάτι που ήδη έχει αρχίσει να γίνεται σε επιλεγμένα αεροδρόμια· η τρίτη προτείνει την απομόνωση όλων των ασθενών με συμπτώματα και παρακολούθηση ή καραντίνα για όποιον έχει έρθει σε επαφή μαζί τους.

Μειονεκτηματα. Ομως και οι τρεις στρατηγικές έχουν κρίσιμα μειονεκτήματα. Εν τη απουσία μιας αποτελεσματικής αντιιικής θεραπείας, ίσως πρέπει να ξανασκεφτούμε την πρακτική της καραντίνας. Η καραντίνα εφευρέθηκε στα μέσα του 14ου αιώνα για να σταματήσει τη βουβωνική πανώλη. Αν και η πρακτική της καραντίνας έχει αλλάξει, οι παγίδες παραμένουν.

Μια χωρίς διακρίσεις απαγόρευση ταξιδίων θα καταστήσει αδύνατον στους εθελοντές να φτάσουν στις απομακρυσμένες περιοχές, χειροτερεύοντας την κρίση. Θα είναι ακόμη πιο δύσκολο να εντοπισθούν οι ταξιδιώτες-φορείς διότι θα αναγκασθούν να περνούν μέσα από άλλες χώρες. Ο έλεγχος ταξιδιωτών με ερωτηματολόγια και θερμοκρασία ίσως αποδειχθεί αποτελεσματικός, όμως υπάρχουν κι εδώ αδυναμίες. Ο χαμηλός πυρετός μπορεί εύκολα να αντιμετωπιστεί με αντιπυρετικά. Ομως από την ώρα που ένας φορέας εμφανίσει πυρετό, βρίσκεται ήδη σε φάση που μολύνει τους άλλους γύρω του.  Το να απομονώσουμε τους ασθενείς με συμπτώματα δεν αποτελεί πρόληψη, διότι ήδη θα έχουν μολύνει δεκάδες ανθρώπους.

Υπάρχει μια τέταρτη στρατηγική. Από τη δεκαετία του 1990 νέες μέθοδοι επιτρέπουν στους γιατρούς να εντοπίζουν ιούς σε προσυμπτωματική φάση μιας μόλυνσης, συχνά με ακρίβεια. Βέβαια θα πρέπει να αποφασίσουμε πού θα γίνονται αυτοί οι έλεγχοι – πριν από την αναχώρηση από τη Δυτική Αφρική ή κατά την άφιξη; Ποιος θα αναλάβει το κόστος; Ποιος ακριβώς θα ελέγχεται;

Ο Εμπολα είναι ένας πολυμήχανος ιός. Για να τον αντιμετωπίσουμε θα πρέπει να δράσουμε κι εμείς έξυπνα.

Ο Σιντάρτα Μουκερτζί είναι βοηθός καθηγητής Ιατρικής στο Πανεπιστήμιο Κολούμπια