[Θεωρείο] Πολλοί εχθροί και μόλις ένας φίλος

Γίνεται να συστήνεσαι ως περιφερειακή δύναμη στον κόσμο και να αφήνεις να σφάζονται στα σύνορά σου; Μπορείς να διεκδικείς ρόλο στη διεθνή σκηνή και να σέρνεσαι αγκομαχώντας σε μια συμμαχία ενώ η βαρβαρότητα χτυπάει την πόρτα σου; Και πώς είναι δυνατόν να πιστεύεις ότι άλλος ένας λεονταρισμός εις βάρος της Κύπρου μπορεί να κρύψει την εμφανή αδυναμία σου;

Τα ερωτήματα δεν είναι άσχετα με μια απλή διαπίστωση: τα πολλά τελευταία χρόνια ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν έχει κάνει πολλούς εχθρούς και μόλις έναν φίλο. Αλλά κι αυτός δεν είναι άλλος από τους ακραίους ισλαμιστές της συριακής αντιπολίτευσης, τους οποίους η Τουρκία υποστήριξε αλόγιστα στο όνομα της ανατροπής του Μπασάρ αλ Ασαντ. Με άλλα λόγια, η Τουρκία έκανε τους λάθος φίλους την πλέον ακατάλληλη στιγμή.

Για κάποιον που θέλει να πείσει ότι είναι σουλτάνος, τα πρώτα δείγματα της νεοοθωμανικής εξωτερικής πολιτικής του πείθουν ελάχιστα. Ο Ερντογάν επιμένει σχεδόν υπνωτικά σε μια διπλωματία του τσαμπουκά, σε αυτό το δομικό και αδιέξοδο χαρακτηριστικό της εξωτερικής πολιτικής της Τουρκίας όπου οι εχθροί είναι για πάντα εχθροί και οι φίλοι περνούν εξετάσεις κάθε μέρα ώσπου κάποια στιγμή μοιραία αποτυγχάνουν στο τεστ. Στο ναρκοπέδιο της Μέσης Ανατολής η Τουρκία θα μπορούσε να είναι η ήρεμη δύναμη, ένα ισχυρό σημείο αναφοράς, ακόμη και πρότυπο. Είναι ένας εριστικός γείτονας με στενή αντίληψη του προσωπικού του συμφέροντος, τον ψυχισμό τού μονίμως παρεξηγημένου και το σύμπλεγμα της ανωτερότητας, η οποία δεν αναγνωρίζεται από κανέναν.

Πρόκειται για μια αντίληψη που δημιουργεί κάποιες ελάχιστα κολακευτικές εικόνες. Οι Τούρκοι διαθέτουν τον τέταρτο μεγαλύτερο στρατό στον κόσμο, οι Κούρδοι ζητούν απεγνωσμένα τη βοήθειά τους αλλά εκείνοι στέλνουν φρεγάτες στο Οικόπεδο 9 της Κύπρου. Οι γυναίκες πεσμεργκά στο Κομπάνι, την τρίτη μεγαλύτερη κουρδική πόλη στη Συρία, πολεμούν με πρωτοφανή γενναιότητα τους τζιχαντιστές και ο Ερντογάν δηλώνει χωρίς ίχνος συναισθήματος ότι «το Κομπάνι έπεσε» κλωτσώντας την ευκαιρία να εγκλωβίσει τους Κούρδους σε ένα σχήμα στο οποίο ο ίδιος θα διαδραμάτιζε τον ρόλο του γενναιόδωρου προστάτη τους.

Δείχνει να μην καταλαβαίνει ότι ο κόσμος έχει αλλάξει και ότι σε αυτόν τον νέο κόσμο οι τζιχαντιστές συνιστούν μεγαλύτερη απειλή από τους Κούρδους, ότι το Ισλαμικό Κράτος είναι χίλιες φορές πιο επικίνδυνο από το ΡΚΚ. Οι συνέπειες αυτής της κοντόφθαλμης αντίληψης μπορεί να είναι οδυνηρές – είτε είσαι εριστικός γείτονας είτε επίδοξος σουλτάνος.