Ιάν Ράνκιν: «Οι ρίζες μας είναι βαθιές»

Αισθάνομαι Σκωτσέζος, κατ’ αρχήν διότι δεν αισθάνομαι Αγγλος (ούτε Ιρλανδός ούτε Ουαλός). Πήγα σχολείο και πανεπιστήμιο στη Σκωτία, εδώ μεγάλωσα και υποστηρίζω την εθνική ομάδα ποδοσφαίρου της Σκωτίας. Μελέτησα την ποίηση του Ρόμπερτ Μπαρνς και γαλουχήθηκα σε ένα εκπαιδευτικό σύστημα πολύ διαφορετικό από εκείνο της Αγγλίας. Μιλώ με σκωτσέζικη προφορά, χρησιμοποιώ λέξεις τις οποίες οι Αγγλοι μπορεί να βρίσκουν παράξενες ή δύσκολες. Κυρίως όμως έχω, όπως όλοι οι Σκωτσέζοι, έντονο το συναίσθημα ότι οι ρίζες μας βρίσκονται εδώ.

Μπορεί κάποιος να ορίσει την κουλτούρα της Σκωτίας; Η απάντηση είναι δύσκολη. Υπάρχουν στοιχεία που προέρχονται από τη σκωτσέζικη παράδοση. Για παράδειγμα, η επίδραση που έχουν οι μπαλάντες πάνω μας, όπως και κάποιοι συγγραφείς του 20ού και του 21ου αιώνα. Ομως η σκωτσέζικη κουλτούρα ήταν πάντα ανοιχτή προς το εξωτερικό, εμποτίστηκε από άλλους πολιτισμούς και έμαθε πολλά από αυτούς.

Κάποια σκωτσέζικα μυθιστορήματα είναι πολύ αγγλικά (ή ακόμα και αμερικανικά!). Ομως υπάρχουν και πολλές διαφορές. Η γλώσσα που χρησιμοποιείται περιλαμβάνει συχνά εκφράσεις και λέξεις τυπικά σκωτσέζικες, τα αστεία είναι διαφορετικά, η πολιτική τοποθέτηση ίσως πιο αριστερή – ή εθνικιστική – ή και τα δύο! Πολλές ίντριγκες εξελίσσονται συχνά στη Σκωτία και συνήθως περιστρέφονται γύρω από τοπικά θέματα.

Υπάρχει κάτι σκοτεινό στα αστυνομικά μας μυθιστορήματα, κάτι που μας διαφοροποιεί από το νουάρ των παραδοσιακών άγγλων συγγραφέων, ένα σκοτάδι που βρίσκεται και στα ψυχολογικά μας μυθιστορήματα, όπως για παράδειγμα το “Δόκτωρ Τζέκιλ και μίστερ Χάιντ”.

Επειτα απ’ όλα αυτά, διατηρώ το δικαίωμα να μην πω δημόσια τι ψήφισα. Πιστέψτε όμως ότι το σκεφτόμουν μέχρι την τελευταία στιγμή.

* O Ιαν Ράνκιν είναι από τους πιο γνωστούς σύγχρονους σκωτσέζους συγγραφείς. Θεωρείται μετρ της αστυνομικής λογοτεχνίας και έχει δημιουργήσει τον επιθεωρητή Ρέμπους, έναν αστυνομικό που πολεμά όχι μόνο τους κακούς αλλά δίνει μάχη και με τους δικούς του δαίμονες.