Δημοψήφισμα στη Σκωτία: Αύριο το μεγάλο ραντεβού με την Ιστορία

Στην τελική ευθεία για το αυριανό δημοψήφισμα που θα αποφασίσει την ανεξαρτησία της Σκωτίας, οι δύο αντίπαλες πλευρές ρίχνονται με όλες τις δυνάμεις τους στον αγώνα για να πείσουν τους – αρκετούς ακόμα – αναποφάσιστους ψηφοφόρους που μπορεί να κρίνουν και το τελικό αποτέλεσμα, καθώς οι δημοσκοπήσεις αποκαλύπτουν ισοπαλία.
Οσοι τάσσονται υπέρ της διατήρησης της ένωσης υποστηρίζουν ότι η απόσχιση θα έχει βαρύτατες επιπτώσεις στην οικονομία, ενώ η πλευρά του «ναι» στην ανεξαρτησία κατηγορεί τους αντιπάλους ότι καταστροφολογούν. Επειτα από την πρόσφατη ενίσχυση στις δημοκοσκοπήσεις της πλευράς που τάσσεται υπέρ της απόσχισης, η εκστρατεία του «όχι» παλεύει να πείσει τους Σκωτσέζους ότι θα κερδίσουν μεγαλύτερη αυτονομία εάν δεν αποχωρήσουν από το Ηνωμένο Βασίλειο.

Ο βρετανός πρωθυπουργός Ντέιβιντ Κάμερον, ο ηγέτης των Εργατικών Εντ Μίλιμπαντ και ο ηγέτης των Φιλελεύθερων Δημοκρατών Νικ Κλεγκ υπέγραψαν χθες μια συμφωνία υποσχόμενοι στους Σκωτσέζους «εκτενείς νέες εξουσίες» – μεταξύ των οποίων και ξεχωριστές φορολογικές Αρχές – εάν παραμείνουν στην ένωση. Το μέγα θέμα του μελλοντικού νομίσματος μιας ανεξάρτητης Σκωτίας απασχολεί τους πάντες. Ο ηγέτης του Σκωτσέζικου Εθνικού Κόμματος Αλεξ Σάλμοντ υποστηρίζει ότι η Σκωτία θα συνεχίσει να χρησιμοποιεί τη βρετανική στερλίνα, όμως η κυβέρνηση του Λονδίνου επιμένει ότι δεν θα συμφωνήσει σε μια νομισματική ένωση.

Δύο θεωρούνται οι αποφασιστικοί παράγοντες της τελευταίας στιγμής: το εάν όσοι έχουν εκδηλώσει κατηγορηματική προτίμηση το ξανασκεφτούν και σε ποια κατεύθυνση θα κινηθούν οι αναποφάσιστοι. Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι οι ηλικιωμένοι στρέφονται μαζικά προς το «όχι» επειδή φοβούνται τις επιπτώσεις που θα έχει η ανεξαρτησία στις συντάξεις και τις καταθέσεις τους. Ομως ομάδες που μέχρι πρότινος αποτελούσαν προπύργια για όσους τάσσονταν υπέρ της ένωσης – οι γυναίκες και οι υποστηρικτές του Εργατικού Κόμματος της αντιπολίτευσης – δείχνουν να αμφιταλαντεύονται. Με τα δύο στρατόπεδα να βρίσκονται τόσο κοντά, το σίγουρο είναι ότι την Παρασκευή οι μισοί Σκωτσέζοι θα είναι απογοητευμένοι.

Εκείνου που, πραγματικά, το πολιτικό μέλλον διακυβεύεται είναι του συντηρητικού πρωθυπουργού Ντέιβιντ Κάμερον. Ηδη στη Βουλή των Κοινοτήτων ετοιμάζεται πρόταση μομφής εναντίον του επειδή επέτρεψε το δημοψήφισμα και δεν προσπάθησε να το αποτρέψει, όπως κάνει ο πρωθυπουργός της Ισπανίας Μαριάνο Ραχόι με την Καταλωνία, το αυτονομιστικό κίνημα της οποίας έχει προκηρύξει δημοψήφισμα για τις 9 Νοεμβρίου. Αλλωστε, το κόμμα των Τόρις αποτελεί κόκκινο πανί για τους Σκωτσέζους, που από τους 59 βουλευτές που στέλνουν στο Λονδίνο μόνο ένας ανήκει στους Συντηρητικούς.

Η ΔΥΣΑΡΕΣΚΕΙΑ. Είναι τόσο μεγάλη η δυσαρέσκεια προς το κόμμα των Τόρις, ώστε μπορεί να αποδειχθεί σημαντικότατος παράγοντας – κάτι που δεν ξέφυγε από τον Κάμερον, ο οποίος σχεδόν με δάκρυα στα μάτια παρακάλεσε τους Σκωτσέζους να μη χρησιμοποιήσουν το δημοψήφισμα για να τιμωρήσουν το κόμμα του. Η αντιπάθεια για τους Τόρις ανάγεται στο 1979 και την επιτυχία της Μάργκαρετ Θάτσερ στις γενικές εκλογές, οπότε και ξεκίνησε η 18χρονη παραμονή στην εξουσία των Συντηρητικών.

Στη διάρκεια αυτών των ετών η πολιτική που υιοθετήθηκε έπληξε ιδιαίτερα το κοινωνικό κράτος, ιδιωτικοποιήθηκε πλήθος κρατικών επιχειρήσεων, εκατομμύρια άνθρωποι έχασαν τη δουλειά τους σε τομείς όπως τα ορυχεία και τα ναυπηγεία, που αποτελούσαν τις βάσεις της βρετανικής οικονομίας από την εποχή της Βιομηχανικής Επανάστασης. Οι επιπτώσεις ήταν ιδιαίτερα βαριές στη Σκωτία παρά τα πετρέλαια της Βόρειας Θάλασσας. Οι αποσχιστές μάλιστα κατηγορούν τους Συντηρητικούς ότι με την πολιτική τους σπατάλησαν τα κέρδη από το πετρέλαιο και το αέριο…

ΠΕΡΙ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑΣ
Μύθος και Ιστορία
Η σκωτσέζικη ταυτότητα που οδηγεί τη χώρα στο κατώφλι της ανεξαρτησίας, εξηγεί ο ιστορικός του Πανεπιστημίου του Εδιμβούργου Τομ Ντιβάιν, «βασίζεται εν μέρει στον μύθο και εν μέρει στην Ιστορία» και πάει πίσω στους μεσαιωνικούς πολέμους με την Αγγλία. «Αυτή όμως είναι μόνο μια κλωστή σε μια περίπλοκη διαμόρφωση ταυτότητας» προσθέτει. «Οι βασικές αιτίες σήμερα είναι περισσότερο πολιτικές και κοινωνικές».