[Ανάλυση] Η Σκωτία ψηφίζει, η Ευρώπη αλλάζει

Οποιο και να είναι το αποτέλεσμα του αυριανού δημοψηφίσματος για την ανεξαρτησία της Σκωτίας η Ευρώπη θα αλλάξει καθώς οι εξουσίες φαίνεται να αναδιανέμονται.

Εάν οι Σκωτσέζοι ψηφίσουν «ναι» και αποσχιστούν από την Αγγλία έπειτα από 307 χρόνια ένωσης, θα προκληθεί πολιτικός σεισμός και θα ανοίξει η όρεξη για αυτοδιάθεση από την Καταλωνία έως τη Φλάνδρα. Εάν οι Σκωτσέζοι ψηφίσουν «όχι», η βρετανική κυβέρνηση έχει υποσχεθεί την παραχώρηση ακόμα μεγαλύτερων εξουσιών στο Εδιμβούργο, οι οποίες πιθανότατα θα έχουν παράπλευρες επιπτώσεις στην Ουαλία και στη Βόρεια Ιρλανδία – δύο περιοχές που, όπως αναμένουν πολλοί, θα αρχίσουν αργά ή γρήγορα τον δικό τους αγώνα για ανεξαρτησία ή έστω μεγαλύτερη αυτονομία.

«Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι αυτό το δημοψήφισμα έχει αλλάξει τη Σκωτία. Ωστόσο, θα αλλάξει επίσης τη Βρετανία επειδή η δίψα για δημοκρατική και οικονομική αλλαγή των Σκωτσέζων θα οδηγήσει σε αλλαγές σε όλο το Ηνωμένο Βασίλειο μετά τις 18 Σεπτεμβρίου» παραδέχθηκε πρόσφατα ο ηγέτης των Εργατικών Εντ Μίλιμπαντ. Πολιτικοί αναλυτές αναμένουν μεγάλες κοινωνικο-οικονομικές μεταρρυθμίσεις, στις οποίες θα συμπεριλαμβάνεται μεγαλύτερη παραχώρηση εξουσιών σε τοπικές κυβερνήσεις.

Το μήνυμα προς τη βρετανική πολιτική τάξη είναι σαφές: ό,τι και να ψηφίσουν οι Σκωτσέζοι, είναι ξεκάθαρο ότι δεν μπορεί να συνεχιστεί απαράλλακτη μια οικονομική πολιτική που απογοητεύει τόσο πολλούς ανθρώπους. Τόσο στη Βουλή των Κοινοτήτων όσο και στη Βουλή των Λόρδων κατανοούν πλέον πως όποια και να είναι η απόφαση των Σκωτσέζων, η Βρετανία θα αλλάξει για πάντα.

Οποιο και να είναι το αποτέλεσμα, το προηγούμενο ενός ειρηνικού δημοψηφίσματος για την αυτοδιάθεση θα αντηχήσει στα πέρατα της Γηραιάς Ηπείρου.

Ο Ψυχρός Πόλεμος πάγωσε τον χάρτη της Ευρώπης για μια γενιά. Ομως από την εποχή της πτώσης του Τείχους του Βερολίνου νέα κράτη έχουν εμφανιστεί και παλαιότερο έχουν επανεμφανιστεί – αιματηρά στα Βαλκάνια, κυρίως ειρηνικά στη Βαλτική. Σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες αρκετές περιοχές κέρδισαν μεγαλύτερες εξουσίες εις βάρος της κεντρικής κυβέρνησης.

Η παγκοσμιοποίηση και η ευρωπαϊκή ενοποίηση είναι εν μέρει υπεύθυνες για αυτή τη σύγκρουση μεταξύ φυγόκεντρων και κεντρομόλων δυνάμεων, που δεν συμβάλλουν στη σταθερότητα. Και όπως έδειξαν οι πρόσφατες ευρωεκλογές, τα αντιευρωπαϊκά κόμματα ενισχύονται σε αρκετές χώρες. Οι ευρωπαϊκές χώρες έγιναν αυτό που ένας ευρωπαίος διπλωμάτης είχε χαρακτηρίσει «μεταμοντέρνα κράτη», τα οποία ελευθέρως παραχωρούν κομμάτια της εθνικής τους κυριαρχίας.

Η οικονομική κρίση που άρχισε το 2008 επιτάχυνε τις αντίρροπες δυνάμεις του συγκεντρωτισμού και του τοπικισμού στην Ευρώπη και υποδαύλισε διαχωρισμούς όπως Βορράς – Νότος, φτωχοί – πλούσιοι. Οι ψηφοφόροι στη Σκωτία και την Καταλωνία προσβλέπουν στους αποσχιστές μαζικά, κυρίως ως διαμαρτυρία για τις πολιτικές λιτότητας που επέβαλαν εθνικές πολιτικές ελίτ, που διατηρούν ελάχιστη επαφή με τους απλούς πολίτες. Και η Ευρωπαϊκή Ενωση θα πρέπει να βρει τρόπους να τους πείσει ή να φτιάξει δομές για να συντονίσει πολλές περισσότερες χώρες από τα σημερινά 28 μέλη…