Ανιση μάχη με πανάκριβες θεραπείες

Παγιδευμένοι σε θεραπείες παλαιότερης γενιάς βρίσκονται βαρέως πάσχοντες – όπως οι καρκινοπαθείς – στη χώρα μας: ο τεχνολογικός εξοπλισμός του ΕΣΥ είναι ξεπερασμένος, η επιλογή όμως του ιδιωτικού τομέα κοστίζει ακριβά ακόμη και για τους ασφαλισμένους.

Την ίδια ώρα, επιστήμονες ανά τον κόσμό συγκροτούν μέτωπο κατά της ακρίβειας στις νέες φαρμακευτικές θεραπείες, κρούοντας τον κώδωνα του κινδύνου τόσο για την προσβασιμότητα των ασθενών σε αυτές όσο και για τη βιωσιμότητα των ασφαλιστικών ταμείων.

«Είναι ηθικό ένα φάρμακο από το οποίο εξαρτάται η ζωή σου να κοστίζει 85.000 τον χρόνο;». Με αυτό το ερώτημα 100 επιστήμονες από όλο τον κόσμο προέβησαν πριν από περίπου έναν χρόνο σε επίσημη διαμαρτυρία για τις τιμές των φαρμάκων που χορηγούνται για την αντιμετώπιση των αιματολογικών καρκίνων.

Από τότε έως σήμερα εξελίσσεται μία επιστημονική καμπάνια κατά τις ακρίβειας στα φάρμακα, με τους έλληνες ειδικούς να συνηγορούν επισημαίνοντας ότι εν μέσω οικονομικής κρίσης και δεδομένης της αύξησης των ανασφάλιστων στη χώρα μας αποτελεί ζητούμενο η συμπίεση των τιμών φαρμάκων υψηλού κόστους.

Ο πρόεδρος της Ιατρικής Σχολής Αθηνών και καθηγητής Ογκολογίας Αθανάσιος Δημόπουλος επισημαίνει ότι όλες οι στοχευμένες θεραπείες έχουν μεγάλο κόστος παραγωγής.

Συνεπώς, υπό αυτό το πρίσμα, το επιχείρημα της φαρμακοβιομηχανίας ότι οι υψηλές τιμές στοχεύουν στην απόσβεση των χρημάτων που έχουν δαπανηθεί κατά την έρευνα και την παραγωγή των καινοτόμων σκευασμάτων είναι εν μέρει ορθό.

Ωστόσο ο πρόεδρος της Ιατρικής Σχολής συμπληρώνει ότι η έκρηξη καινοτόμων, άρα ακριβών, φαρμάκων έχει αυξήσει δραματικά τα έξοδα των ασφαλιστικών ταμείων για τη φαρμακευτική φροντίδα των ασθενών που πάσχουν από καρκίνο και από άλλες σοβαρές παθήσεις.

Χιλιάδες ευρώ τον μήνα
 
Για παράδειγμα, πριν από δώδεκα χρόνια η δραστική ουσία ιματινίβη (για τη θεραπεία της λευχαιμίας) ήταν το μοναδικό βιολογικό στοχευμένο φάρμακο. Σήμερα χορηγούνται ακόμη δύο, εξίσου υψηλού κόστους. Αντίστοιχα, για τη θεραπεία του καρκίνου του νεφρού πλέον κυκλοφορούν πέντε νέα φάρμακα με μέσο μηνιαίο κόστος θεραπείας 5.000-7.000 ευρώ.

«Πλέον και υπό τις συγκεκριμένες οικονομικές συγκυρίες είναι ζητούμενο να υπάρξει συνεννόηση ανάμεσα στις κυβερνήσεις, στις φαρμακευτικές εταιρείες και στα ασφαλιστικά ταμεία ώστε να επέλθει μία ισορροπία» επισημαίνει ο κ. Δημόπουλος, προσθέτοντας ότι το πρόβλημα αφορά και τη χώρα μας, προκαλώντας ασφυκτικές πιέσεις στα ασφαλιστικά ταμεία.

Πάντως ο κ. Δημόπουλος σπεύδει να διευκρινίσει ότι παρά την οικονομική κρίση όχι μόνο δεν υπάρχουν ελλείψεις στα αντικαρκινικά φάρμακα, αλλά αντιθέτως οι έλληνες ασθενείς λαμβάνουν την καλύτερη δυνατή θεραπεία ανεξαρτήτως κόστους.

Παραδέχεται όμως ότι δεν ισχύει το ίδιο για τους ανασφάλιστους, οι οποίοι αντιμετωπίζουν σοβαρό πρόβλημα πρόσβασης σε φάρμακα που θα τους δώσουν τη δυνατότητα να παλέψουν για τη ζωή τους.

Στην εντατική η ακτινοθεραπεία

«Γροθιά στο στομάχι» είναι για τους καρκινοπαθείς οι πολύμηνες λίστες αναμονής στα δημόσια νοσοκομεία και ο απαρχαιωμένος εξοπλισμός. Υπό τις συνθήκες αυτές ο ιδιωτικός τομέας είναι σε αρκετές περιπτώσεις η μοναδική λύση, στην πράξη όμως η… σωτηρία κοστίζει ακριβά.

«Η ακτινοθεραπεία στον πόλεμο κατά του καρκίνου δεν είναι στο σύνολο της μια ακριβή θεραπεία. Ομως στην Ελλάδα του 2014 συνεχίζει να αντιμετωπίζεται από το ελληνικό Δημόσιο με πλήρη αδιαφορία και απαξίωση» σημειώνει στα «ΝΕΑ»  ο συντονιστής διευθυντής του Ακτινοθεραπευτικού Ογκολογικού Τμήματος του νοσοκομείου Αλεξάνδρα, πρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας Ακτινοθεραπευτικής Ογκολογίας (ΕΕΑΟ), Γιώργος Πισσάκας.

Ειδικότερα, και με βάση τα διεθνή δεδομένα, στη χώρα μας θα έπρεπε να λειτουργούν περίπου 60 μηχανήματα, όμως το ΕΣΥ διαθέτει μόνον 24, τα περισσότερα εκ των οποίων έχουν περάσει τη δεκαετία. Ετσι άλλωστε εξηγούνται και οι ουρές απόγνωσης που σχηματίζονται στα δημόσια ακτινοθεραπευτικά κέντρα, με τους ασθενείς να περιμένουν έως και 4 μήνες για να ξεκινήσουν θεραπεία.

Ακόμη εντονότερο είναι το πρόβλημα σε πιο εξελιγμένες θεραπείες, όπως αυτή με πεδία διαμορφούμενης έντασης (IMRT) – η ακτινοβολία μπαίνει στο σώμα με διαφορετική ένταση από τα σημεία εισόδου που έχουν καθοριστεί σε σχέση με την ομοιόμορφη ένταση της κλασικής ακτινοθεραπείας – και η στερεοτακτική ακτινοθεραπεία (εναλλακτική του επεμβατικού χειρουργείου, π.χ. σε όγκους εγκεφάλου), που γίνονται σχεδόν αποκλειστικά στον ιδιωτικό τομέα.

«Τέτοιες ακτινοθεραπευτικές μεθόδους έχει ανάγκη περίπου το 30%. Και ενώ ο ΕΟΠΥΥ αποζημιώνει τις θεραπείες αυτές όταν υπάρχει ένδειξη, η βοήθεια αυτή εξανεμίζεται γιατί η απώλεια των κλινικών από τα rebate και τα claw back μετακυλίεται στον ασθενή. Το αποτέλεσμα είναι ότι ένας καρκινοπαθής πρέπει να έχει διαθέσιμες 3.000-6.000 ευρώ για να μπορέσει να κάνει μια τέτοια θεραπεία» τονίζει ο κ. Πισσάκας.

Σημειωτέον ότι το χέρι τους στην τσέπη βάζουν και εκείνοι οι ασθενείς που απλά θέλουν να παρακάμψουν τις δημόσιες ουρές, πηγαίνοντας (κατ’ επιλογήν ή κατ’ ανάγκη) στα ιδιωτικά θεραπευτήρια. Και αυτό γιατί το μεγαλύτερο Ταμείο της χώρας, ο ΕΟΠΥΥ, δεν προβλέπει κάλυψη της αμοιβής του ιδιώτη γιατρού, με αποτέλεσμα να επιβαρύνονται αποκλειστικά οι καρκινοπαθείς: το κόστος κυμαίνεται από 300 έως 2.000 ευρώ.

Υπό τις συνθήκες αυτές ο κ. Πισσάκας διερωτάται: «Ποιος νοιάζεται αν η αγωνία ενός καρκινοπαθούς γίνεται απελπισία όταν βλέπει ότι δεν μπορεί να κάνει τη σωστή ώρα τη θεραπεία του επειδή δεν είχε την τύχη να έχει λεφτά; Και βέβαια στην ακτινοθεραπεία, που δεν υπάρχει εύκολη λύση για τους ασφαλισμένους, τι να πούμε για τους ανασφάλιστους».

Ασθενείς δύο ταχυτήτων
 
Γιατροί άλλων ειδικοτήτων επισημαίνουν από την πλευρά τους ότι γενικότερα οι έλληνες ασθενείς είναι χωρισμένοι σε δύο κατηγορίες: σε αυτούς που έχουν τη δυνατότητα να αγοράσουν υψηλής ποιότητας υπηρεσίες και σε αυτούς που παραμένουν κατ’ ανάγκη όμηροι των ελλείψεων του ΕΣΥ.

Ο ορθοπεδικός Γιώργος Κατσιφαράκης, ο οποίος έχει επιλέξει την ιδιωτική αρένα, επιμένει ότι το ΕΣΥ έχει κάνει εκπτώσεις στα υλικά λόγω κρίσης, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για την ποιότητά τους. «Το κράτος αποζημίωνε μία ολική αρθροπλαστική με 3.500 ευρώ, πλέον όμως για την ίδια επέμβαση αποζημιώνει τα νοσοκομεία με μόλις 1.000 ευρώ».

Ποιος πληρώνει τη ζημιά; Ο κ. Κατσιφαράκης απαντάει χωρίς περιστροφές ότι ο ασθενής είναι ο χαμένος. Και αυτό γιατί ο ίδιος επιβαρύνεται με το κόστος των ακριβότερων υλικών εάν επιλέξει να υποβληθεί σε επέμβαση σε ιδιωτική κλινική.

«Για παράδειγμα, τα υλικά για μία αρθροσκοπική γόνατος κυμαίνονται από 500 έως 1.000 ευρώ. Πολύ ακριβότερα είναι αυτά για μία σπονδυλοδεσία, καθώς αγγίζουν ακόμη και τις 50.000 ευρώ. Το κόστος αυτό το επιβαρύνεται ο ασθενή» παραδέχεται ο ορθοπεδικός.