Το Μιζούρι στις φλόγες

Η απάντηση στον θάνατο του άοπλου εφήβου Μάικλ Μπράουν – τον οποίο η οικογένειά του αποκαλούσε «ευγενικό γίγαντα» – από τον αστυνομικό του Φέργκιουσον Ντάρεν Γουίλσον – τον οποίο ο διοικητής του περιέγραψε ως «ευγενικό άνθρωπο» – κάθε άλλο παρά ευγενική ήταν.

Πραγματοποιήθηκαν δυναμικές, ειρηνικές, πορείες διαμαρτυρίας ενώ σημειώθηκαν και λεηλασίες και πράξεις βίας. Η αστυνομία απάντησε με μια αλλόκοτα μεγάλη συγκέντρωση δυνάμεων, κατάλληλη περισσότερο για τη Βαγδάτη παρά για το Μιζούρι. Υπήρχαν τεθωρακισμένα οχήματα και έγινε αθρόα χρήση χειροβομβίδων κρότου – λάμψης και δακρυγόνων. Υπήρχαν ακόμη και αστυνομικοί πάνω σε οροφές αυτοκινήτων που σημάδευαν με τα όπλα τους προς την κατεύθυνση των ειρηνικών διαδηλωτών. Επιτρέψτε μου να είμαι ξεκάθαρος στο σημείο αυτό: το να σημαδεύει κάποιος ένα αθώο άτομο αποτελεί μια προκλητική πράξη βίας.  

Οι Αμερικανοί έμειναν εμβρόντητοι με τις εικόνες αυτές και η καταδίκη τους ήταν και άμεση και διακομματική ενώ όλα έδειχναν πως οι εντάσεις θα υποχωρούσαν. Την Παρασκευή όμως, όταν έδωσε στη δημοσιότητα το όνομα του αστυνομικού που πυροβόλησε, ο επικεφαλής της αστυνομίας κοινοποίησε επίσης λεπτομέρειες και εικόνες μιας κλοπής, δράστης της οποίας φέρεται να είναι ο Μάικλ Μπράουν.

Ο υπαινιγμός έμοιαζε να είναι ότι ο Ντάρεν Γουίλσον αναζητούσε το άτομο που πραγματοποίησε την κλοπή όταν συνάντησε τον Μπράουν. Αργότερα όμως, κατά τη διάρκεια της ίδιας ημέρας, ο επικεφαλής της αστυνομίας δήλωσε πως ο Γουίλσον δεν γνώριζε ότι ο Μπράουν ήταν ύποπτος για κλοπή τη στιγμή της συνάντησής τους.

Η απόφαση του επικεφαλής να δημοσιοποιήσει λεπτομέρειες και εικόνες της κλοπής χωρίς να δημοσιοποιήσει φωτογραφία του Γουίλσον εξελήφθη από πολλούς ως ύπουλη πράξη. Σε μία διατυπωμένη σε ιδιαίτερα έντονο ύφος ανακοίνωσή τους, η οικογένεια Μπράουν και οι εισαγγελείς τον κατηγόρησαν ότι αποπειράται να δολοφονήσει την προσωπικότητα του νεκρού εφήβου.

Κάποιοι άλλοι κατήγγειλαν ότι προσπάθησε να αποσπάσει την προσοχή της κοινής γνώμης από το κύριο ζήτημα: ένας αστυνομικός πυροβόλησε έναν άοπλο έφηβο ο οποίος, σύμφωνα με αυτόπτες μάρτυρες, είχε σηκώσει τα χέρια του για να παραδοθεί. Παρότι που είναι αδύνατο να μάθουμε τους πραγματικούς λόγους για τους οποίους ο επικεφαλής της αστυνομίας επέλεξε να δημοσιοποιήσει τις πληροφορίες για τη ληστεία την ίδια στιγμή που κοινοποίησε το όνομα του αστυνομικού, αποτελεί γεγονός ότι εκείνη τη στιγμή κατέρρευσε μια εύθραυστη εκεχειρία.

Παρότι που ειρηνικοί διαδηλωτές προσπαθούσαν να περιορίσουν τους πιο βίαιους εκείνη την ημέρα σημειώθηκαν περισσότερες λεηλασίες. Το Σάββατο ο κυβερνήτης επέβαλε νυχτερινή απαγόρευση κυκλοφορίας αλλά μικρή ομάδα διαδηλωτών την αψήφησε και κάποιοι από αυτούς συνελήφθησαν.

Η κοινότητα παλεύει για να επέλθει η ομαλότητα αλλά ίσως να πρέπει να σκάψουμε λίγο βαθύτερα για να εντοπίσουμε τις αιτίες που προκάλεσαν την έκρηξη οργής σε ένα μέρος σαν το Φέργκιουσον. Ναι, οι περιπτώσεις άοπλων μαύρων που σκοτώθηκαν από αστυνομικά πυρά είναι πάρα πολλές, γεγονός που ενισχύει την πεποίθηση των μαύρων – η οποία υποστηρίζεται από πραγματικά δεδομένα – ότι  οι μαύροι αντιμετωπίζονται λιγότερο δίκαια από την αστυνομία.   

Αλλά θεωρώ πως η περίπτωση δεν αφορά μόνον το συγκεκριμένο γεγονός. Η ένταση που παρατηρείται στο Φέργκιουσον δεν οφείλεται μόνο σε μια πράξη αδικίας αλλά και σ’ ένα συμπαγές σύστημα ανισοτήτων – οικονομικών, εκπαιδευτικών, δικαστικών – που σχεδιάστηκε παράλληλα με τη χάραξη φυλετικών διακρίσεων.

Η συζήτηση αναφορικά με τα ζητήματα που απασχολούν την κοινότητα των μαύρων περιστρέφεται γύρω από μια λάθος επιλογή: συστηματική ρατσιστική προκατάληψη ή περιορισμένες προσωπικές επιλογές. Στην πραγματικότητα όμως, οι παράγοντες αυτοί είναι αλληλένδετοι. Οι άνθρωποι κάνουν τις επιλογές τους μέσα στο πλαίσιο των συνθηκών που καθορίζουν τις ζωές τους και οι συνθήκες αυτές επηρεάζονται – σημαντικά πολλές φορές – από τις προκαταλήψεις.