Ρόμπιν Γουίλιαμς: Η αγάπη δεν ήταν αρκετή

Η πρώτη φορά που είδα τον Ρόμπιν Γουίλιαμς ήταν στον Απόλλωνα, ένα σινεμά στο Πασαλιμάνι, όπου προβαλλόταν το «Καλημέρα Βιετνάμ» του Μπάρι Λέβινσον, το 1988. Ο ήρωας εκεί ήταν ένας ντισκ-τζόκεϊ στον ραδιοφωνικό σταθμό μιας αμερικάνικης βάσης στο Βιετνάμ, που προσπαθούσε να χαρίζει το γέλιο σε όλους τους νεαρούς φαντάρους που βρισκόντουσαν κάθε μέρα αντιμέτωποι με τον θάνατο. Και ο ίδιος, όσο προχωρούσε η ταινία, βυθιζόταν σε μια ολοένα και πιο έντονη εσωτερική σύγκρουση: από τη μια, το ανθρώπινο καθήκον τού να κάνεις τον άλλο να γελά και, από την άλλη, μια βαθιά απογοήτευση απέναντι στην ανικανότητα αυτού ακριβώς του γέλιου να σώσει τον κόσμο.

Τώρα ξέρουμε γιατί ο Ρόμπιν Γουίλιαμς ήταν τόσο καλός σ’ αυτό το φιλμ. Ο καημός αυτός βάρυνε εξίσου και τον ίδιο. Ο πιο αστείος άνθρωπος του κόσμου, που έδωσε τέλος στη ζωή του χθες τα ξημερώματα στα 63 του χρόνια, γεννήθηκε στο Σικάγο το 1951. Παιδί ντροπαλό και ήσυχο, μονάχα με το γέλιο, τη μίμηση και την κωμωδία μπορούσε να ξεπεράσει την όποια συστολή του. Το ταλέντο του τον καθιέρωσε ως κωμικό σε διάφορα μικρά κλαμπ μέχρι που βρέθηκε στην τηλεόραση, στο τηλεοπτικό σόου του σπουδαίου κωμικού Ρίτσαρντ Πράιορ το 1977. Εναν χρόνο μετά, ήρθε και η πρώτη του μεγάλη επιτυχία, όταν ενσάρκωσε τον εξωγήινο Μορκ στη σειρά «Happy days». Ο χαρακτήρας εμφανίστηκε σε δυο μονάχα επεισόδια, αλλά το κοινό αγάπησε τόσο πολύ τον Μορκ που έναν χρόνο μετά ο ήρωας απέκτησε τη δική του τηλεοπτική σειρά, το «Μορκ και Μίντι».

Παράλληλα με τη σειρά, ο Γουίλιαμς δεν ξεχνά το αγαπημένο του σανίδι. Οι stand up εμφανίσεις του γίνονται ολοένα και πιο περιζήτητες από τους πολυπληθείς θαυμαστές του – ο ίδιος όμως συνειδητοποιεί πως όσο μένει μακριά από το σινεμά τόσο περιορίζει τη δική του εμβέλεια εντός αμερικανικού εδάφους. Οι πρώτες του όμως κινηματογραφικές απόπειρες δεν γνωρίζουν την ανάλογη εμπορική επιτυχία. Και οι περισσότερες, είναι η αλήθεια, άξιζαν καλύτερης τύχης. Γιατί ο Ρόμπιν Γουίλιαμς ήταν υπέροχος ως Ποπάι στην ομώνυμη ταινία του Ρόμπερτ Αλτμαν (1980), απρόσμενα συγκινητικός στον «Αλλόκοτο κόσμο του Γκαρπ» (1982) και άμεσα ανθρώπινος στο «Από τη Μόσχα στο σουπερμάρκετ» που σκηνοθέτησε ο Πολ Μαζέρσκι το 1984. Στο μεταξύ, το αλκοόλ και τα ναρκωτικά δίνουν και παίρνουν. Και ο ίδιος ξεκινά μια κυκλική διαδρομή που τον οδηγεί από τη show business στα κέντρα αποτοξίνωσης – και πάλι απ’ την αρχή. Κάπου εκεί έρχεται και το πρώτο του διαζύγιο. Θα ακολουθήσει ένα δεύτερο μέχρι ο ηθοποιός να παντρευτεί τη γραφίστρια Σουζάν Σνάιντερ το 2011.

Το πρώτο του μεγάλο κινηματογραφικό σουξέ – μαζί με την πρώτη υποψηφιότητα για Οσκαρ – έρχεται με το «Καλημέρα Βιετνάμ» (1987).  Ο σκηνοθέτης Μπάρι Λέβινσον, σοφά, αφήνει τον ηθοποιό του να αυτοσχεδιάζει αδιάκοπα, και το ευρωπαϊκό κοινό έρχεται για πρώτη φορά σε επαφή με το ασυγκράτητο, χειμαρρώδες και ακαταμάχητο κωμικό του στυλ. Το 1989 έρχεται ο Πίτερ Γουίαρ και ο «Κύκλος των χαμένων ποιητών» του για να μας υπενθυμίσει πως πίσω από κάθε κωμικό κρύβεται ένα δυσθεώρητο δραματικό ταλέντο. Το ίδιο θα συμβεί και όταν πρωταγωνιστήσει, πλάι στον Ρόμπερτ ντε Νίρο, στα «Ξυπνήματα», το 1990 – μια ταινία που, δυστυχώς, τείνει να ξεχαστεί.

Κανείς όμως δεν μπορεί να τον ξεχάσει στο «Αλαντίν» της Ντίσνεϊ, ένα φιλμ που έγινε παγκόσμια επιτυχία αλλάζοντας μια για πάντα το παιχνίδι των μεγάλων ηθοποιών με τα στούντιο κινουμένων σχεδίων. Γιατί ήταν η φωνή του που μετέτρεψε μια παιδική ταινία σε ένα φιλμ καθολικής αποδοχής: οι ενήλικοι άρχισαν και πάλι να γεμίζουν τις αίθουσες των καρτούν, δίχως απαραιτήτως να συνοδεύονται από παιδιά. Ετσι, γίνεται τακτικός θαμώνας του είδους στις ταινίες «Robots» (2005), «Happy feet» (2006), καθώς και στο σίκουελ της τελευταίας, που βγήκε στις αίθουσες το 2011.

Το παιδί μέσα του. Του πήγαιναν τα καρτούν. Γιατί πολύ συχνά είχες την αίσθηση πως ο Ρόμπιν Γουίλιαμς ήταν ένα μικρό παιδί, παγιδευμένο στο σώμα ενός ενηλίκου. Αυτό σκέφτηκε και ο Στίβεν Σπίλμπεργκ όταν του έδωσε τον ρόλο του Πίτερ Παν στο «Χουκ» το 1991, ανάλογης υφής ήταν και η εμφάνισή του στις ταινίες «Τζουμάντζι» και «Φλάμπερ» των στούντιο Ντίσνεϊ, ενώ ο ηθοποιός έπαιξε ακριβώς αυτό στο «Τζακ» του Φράνσις Φορντ Κόπολα: ένα παιδί δέκα ετών που, λόγω μιας σπάνιας ασθένειας, γερνά με υπερβολική ταχύτητα. Ανθρωπόμορφο καρτούν θυμίζει και στην «Κυρία Ντάπφαϊρ», στον ρόλο ενός άσημου ηθοποιού που παριστάνει την υπέρβαρη γκουβερνάντα για να βρίσκεται πιο κοντά στα παιδιά του.

Οι δραματικές εμφανίσεις του Γουίλιαμς αφορούν αποκλειστικά χαρακτήρες που υποφέρουν από βαριά θλίψη. Που συχνά τους οδηγεί και στα όρια της σχιζοφρένειας, όπως στο «Insomnia» του Κρίστοφερ Νόλαν. Σπουδαίες ερμηνείες ανάλογης συχνότητας έδωσε και στα θρίλερ «Σκοτεινός θάλαμος» (2002) και «Τελική πράξη» (2004) ενώ κοντραρίστηκε και με τους κλασικούς και στο θέατρο (ανεβάζοντας το «Περιμένοντας τον Γκοντό» παρέα μ’ έναν άλλο σπουδαίο κωμικό, τον Στιβ Μάρτιν) αλλά και στο σινεμά, ως Οζρικ, στον «Αμλετ» του Κένεθ Μπράνα. Για δραματικό ρόλο θα κερδίσει και το μοναδικό Οσκαρ της καριέρας του, στον «Ξεχωριστό Γουίλ Χάντινγκ» το 1997. «Το χειρότερό μου είναι όταν ο κόσμος που με συναντά στον δρόμο μού λέει “κάνε κάτι αστείο”» συνήθιζε να λέει στις συνεντεύξεις του, όπου όμως αστειευόταν διαρκώς. Οι προσωπικές του περιπέτειες με τα ναρκωτικά, τον διπολισμό (υπέφερε από διπολική διαταραχή) και την κατάθλιψη, αποτελούσαν πρώτης ποιότητας υλικό για το διαβρωτικό, αυτοσαρκαστικό του χιούμορ.  

Σε μία καριέρα γεμάτη κορυφές, βραβεύτηκε με ένα Οσκαρ (σε 4 υποψηφιότητες), έξι Χρυσές Σφαίρες, δύο βραβεία Εmmy και με αμέτρητες διακρίσεις σε φεστιβάλ ανά τον κόσμο. Σχεδόν όλοι μπορούμε να θυμηθούμε επί τόπου μια σκηνή ή μια φράση του που μας γονάτισε από τα γέλια, και κανείς άλλος κωμικός από την εποχή του Τσάρλι Τσάπλιν δεν αγαπήθηκε τόσο. Δυστυχώς, ούτε αυτή η αγάπη ήταν αρκετή.