Πότε προτείνεται η στεφανιογραφία

Ενας άρρωστος ήλθε ξαφνικά από τα παλιά. Ηταν ένας άνθρωπος που, ταξιδεύοντας από την Αυστραλία προς την Ελλάδα, έπαθε έμφραγμα μέσα στο αεροπλάνο. Το αεροπλάνο προσγειώθηκε στην Ταϊλάνδη και ο άρρωστος νοσηλεύθηκε σε στρατιωτικό νοσοκομείο της Μπανγκόκ.

Εκεί τον είχα δει ως άρρωστο για πρώτη φορά. Τώρα, ύστερα από 35 ολόκληρα χρόνια, τον ξαναείδα, με μια στεφανιογραφία στο χέρι, χωρίς να έχει κανένα σύμπτωμα. «Πήγαινε να κάνεις στεφανιογραφία, να δεις τι γίνεται μετά από τόσα χρόνια» του είχαν πει. Αυτό και έπραξε. Η νέα στεφανιογραφία έδειχνε δύο αθηρωματικές πλάκες, μία σε κάθε στεφανιαία αρτηρία, ενώ η τρίτη στεφανιαία αρτηρία, λόγω του εμφράγματος, ήταν πλήρως κλειστή (100%).

Η σύσταση για εγχείρηση Bypass έγινε από τους γιατρούς ενός μεγάλου νοσοκομείου της πρωτεύουσας. Ο λόγος που επέβαλε την εγχείρηση ήταν προφανής. Μήπως μια από τις δύο αθηρωματικές πλάκες είχε σπάσει, είχε θρομβωθεί η αντίστοιχη αρτηρία, οπότε οι συγκεκριμένοι γιατροί πιθανολογούσαν ένα νέο έμφραγμα.

Αυτή είναι η «υδραυλική» άποψη, που όμως δεν ισχύει στη Βιολογία.

Είναι μια άποψη της 10ετίας του ‘70 όταν πρωτάρχισαν οι επεμβάσεις Bypass. Τότε η επιστημονική άποψη ήταν ότι με την παράκαμψη των στεφανιαίων βλαβών, ούτε νέα εμφράγματα θα εκδηλώνονταν ούτε αιφνίδιοι θάνατοι θα υπήρχαν. Η άποψη αυτή δεν επιβεβαιώθηκε στην κλινική πράξη ύστερα από εκατοντάδες μελετών που δημοσιεύθηκαν.

Τώρα όσον αφορά την περίπτωση του συγκεκριμένου αρρώστου, το έμφραγμα το έπαθε, ενώ πρακτικά δεν υπήρχε καμία σημαντική βλάβη (αθηρωματική πλάκα) ορατή ούτε και με στεφανιογραφία. Πιθανόν ήταν αποτέλεσμα έντονου stress και παρατεταμένου σπασμού.

Ολα τα κλασικά συγγράμματα της καρδιολογίας αναφέρουν ότι αρκεί μια απλή διάβρωση του ενδοθηλίου (εσωτερικό τοίχωμα της στεφανιαίας αρτηρία) ή ένας παρατεταμένος σπασμός μιας αρτηρίας για να δημιουργηθεί έμφραγμα. Αυτός είναι ένας συνήθης μηχανισμός εκδήλωσης εμφράγματος, αφού το 30% των εμφραγμάτων αποδίδονται σε αυτόν.

Το 50% των εμφραγμάτων προκαλούνται από ρήξη (σπάσιμο) μιας μικρής – πολλές φορές ασήμαντης – αθηρωματικής πλάκας που δεν πρόλαβε να μεγαλώσει.

Μόνο ένα 20% των εμφραγμάτων αποδίδεται σε αθηρωματικές πλάκες που προκαλούν μεγάλες στενώσεις στις στεφανιαίες αρτηρίες, μεγαλύτερες του 70% του αυλού τους.

Οσον αφορά τον συγκεκριμένο άρρωστο, η περαιτέρω διερεύνησή του έδειξε ότι το παλιό έμφραγμα είχε συρρικνωθεί μέχρι εξαφάνισης και η παράπλευρη κυκλοφορία, που εν τω μεταξύ αναπτύχθηκε, δεν επέτρεπε να αναδειχθεί έστω και υποτυπωδώς ισχαιμία μυοκαρδίου.
 
Το σπουδαιότερο όμως ήταν το γεγονός ότι η λειτουργικότητα του μυοκαρδίου και η απόδοσή του ήταν απολύτως φυσιολογικές, γεγονός το οποίο μεταφράζεται στο ότι για τον συγκεκριμένο άρρωστο η σύσταση για επέμβαση που έγινε από ένα μεγάλο νοσοκομείο της πρωτεύουσας ήταν επιστημονικά τελείως αβάσιμη – για να αποφύγω τη λέξη λανθασμένη – και ασφαλώς επιβλαβής για τον ασθενή.

Βέβαια αυτή η ιστορία αφορά μία περίπτωση που δυστυχώς δεν είναι η μοναδική. Σήμερα θεωρείται λάθος να οδηγείται ο ασυμπτωματικός άρρωστος σε στεφανιογραφία απλά και μόνο για να διαπιστωθεί εάν υπάρχει στεφανιαία νόσος. Κάποτε ήταν ο μοναδικός τρόπος. Οχι όμως σήμερα.

Σήμερα, με τις υπάρχουσες μεθόδους και ειδικότερα της τελευταίας τεχνολογίας, η διάγνωση της στεφανιαίας νόσου στον άρρωστο χωρίς συμπτώματα γίνεται με ακρίβεια.

Μόνον εάν προκύψει από τη διερεύνηση του αρρώστου μεγάλη ισχαιμία, σε συνδυασμό με δυσλειτουργία του μυοκαρδίου, τότε υπάρχει ένδειξη για στεφανιογραφία, γιατί στην περίπτωση αυτή η στεφανιογραφία γίνεται για να καθοριστεί το είδος της επέμβασης που πρέπει να γίνει: εγχείρηση Bypass ή αγγειοπλαστική (μπαλόνι).