Διάσωση με προστασία καταθετών

To ελληνικό μοντέλο του σπασίματος σε καλή και κακή τράπεζα με ταυτόχρονη κρατική χρηματοδότηση επέλεξε τελικά η Πορτογαλία για τη διάσωση της Banco Espirito Santo, δείχνοντας τον δρόμο που κατά πάσα πιθανότητα θα ακολουθηθεί σε ολόκληρη την ευρωζώνη μετά την ανακοίνωση των αποτελεσμάτων των stress tests της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας.

Με βάση το σχέδιο σωτηρίας που ανακοίνωσε η Τράπεζα της Πορτογαλίας, στο καλό κομμάτι θα μεταφερθούν το προσωπικό, οι καταθέσεις και τα υποκαταστήματα, ενώ τα τοξικά προϊόντα, στα οποία περιλαμβάνονται και τα επισφαλή δάνεια μένουν στο κακό κομμάτι.

Εν συνεχεία η νέα τράπεζα Novo Banco, όπως θα ονομάζεται, θα λάβει κεφάλαια 4,9 δισ. ευρώ για να καλύψει το χρηματοδοτικό κενό, τα οποία θα προέλθουν από το μαξιλάρι που είχε το πορτογαλικό αντίστοιχο Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας.

Συνολικά, το πορτογαλικό ΤΧΣ είχε μαξιλάρι 6,4 δισ. ευρώ από τα χρήματα που είχαν δώσει στη χώρα η Ευρωπαϊκή Ενωση, η ΕΚΤ και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο για την αναχρηματοδότηση των τραπεζών, από τα οποία πάντως δεν είχε ενισχυθεί η Banco Espirito Santo.

Με βάση τον σχεδιασμό, στο μέλλον το πορτογαλικό Δημόσιο θα πουλήσει την τράπεζα σε ιδιώτες, με στόχο να εισπράξει το ποσό που έδωσε για τη διάσωσή της.

Ουσιαστικά, με το σχέδιο διάσωσης η τράπεζα κρατικοποιείται προκειμένου να πουληθεί στη συνέχεια, ενώ ζημιωμένοι βγαίνουν οι μέτοχοί της και οι ομολογιούχοι μειωμένης εξασφάλισης (junior bondholders), όχι όμως οι καταθέτες και όσοι έχουν στα χέρια τους ομόλογα αυξημένης εξασφάλισης (senior bonds).

Σύμφωνα με τραπεζικά στελέχη, η επιλογή του συγκεκριμένου προγράμματος διάσωσης για την Banco Espirito Santo είναι προπομπός των πρακτικών που θα ακολουθήσουν και οι λοιπές κεντρικές τράπεζες της ευρωζώνης, προκειμένου να αντιμετωπίσουν τα όποια προβλήματα προκύψουν από τα ευρωπαϊκά stress tests.

Επιδίωξή τους δηλαδή είναι τα χρηματοδοτικά κενά να καλυφθούν μέσω κρατικών κεφαλαίων και επιβάρυνσης των μετόχων καθώς και των κατόχων ομολόγων μειωμένης εξασφάλισης, χωρίς να επιβαρυνθούν οι καταθέτες που δεν καλύπτονται από το όριο των 100.000 ευρώ.

Η ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ. Ενδεικτικό της φιλοσοφίας του μοντέλου το οποίο υιοθετήθηκε για τη διάσωση της Banco Espirito Santo είναι ότι, σύμφωνα με τον διοικητή της Τράπεζας της Πορτογαλίας Κάρλος Κόστα, δεν υπάρχει κίνδυνος δημοσιονομικού εκτροχιασμού από την απόφαση ούτε επιβάρυνση των φορολογουμένων.
«Υπήρχε ανάγκη να υιοθετηθεί άμεσα ένα σχέδιο για να εγγυηθούμε τις καταθέσεις και τη σταθερότητα του τραπεζικού συστήματος» χωρίς όμως να επιβαρυνθούν οι καταθέτες της τράπεζας δήλωσε χαρακτηριστικά.

Στον αντίποδα, μεγάλοι χαμένοι από το σχέδιο αναδιάρθρωσης είναι οι μέτοχοι της παλαιάς τράπεζας. Σε αυτούς συγκαταλέγονται ο όμιλος της Espirito Santo που κατέχει το 20,1% της τράπεζας, η Credit Agricole με 17% και η Bradesco με 3%, καθώς και οι μικρομέτοχοι, οι οποίοι και σε αυτή την περίπτωση είναι οι τελευταίοι που καλύπτονται από την εκκαθάριση της κακής τράπεζας.

Ενδεικτικό είναι ότι η μετοχή της τράπεζας που δεν είναι πλέον διαπραγματεύσιμη στο Χρηματιστήριο της Πορτογαλίας είχε καταγράψει βουτιά 75% την προηγούμενη εβδομάδα, μετά και την ανακοίνωση ζημιών ρεκόρ 3,58 δισ. ευρώ λόγω της έκθεσής της στον όμιλο Espirito Santo. Η τελευταία τιμή κλεισίματος για τη μετοχή της τράπεζας ήταν 0,12 ευρώ, ενώ στα μέσα Ιουνίου ήταν διαπραγματεύσιμη στο 1,1 ευρώ.

ΣΚΟΤΕΙΝΕΣ ΣΥΝΑΛΛΑΓΕΣ. Το τελευταίο διάστημα η πορτογαλική τράπεζα αλλά και ευρύτερα ο όμιλος κλυδωνίζονταν από αρνητικές οικονομικές ειδήσεις και διοικητικά σκάνδαλα, τα οποία και προκάλεσαν καρατομήσεις στην ηγεσία της τράπεζας, μαζί με έρευνα για την τέλεση αξιόποινων πράξεων.

Οπως ανέφερε χαρακτηριστικά ο νέος διοικητής της Βίτορ Μπενίτο, χωρίς τις «έκτακτες απομειώσεις» που αφορούν σκοτεινές συναλλαγές της τράπεζας με τις επιχειρήσεις της οικογένειας, οι καθαρές ζημιές της Banco Espirito Santo θα ήταν μόλις 250 εκατ. ευρώ. 

Εντούτοις, οι ζημιές ρεκόρ των 3,58 δισ. ευρώ ξεπέρασαν με ευκολία το κεφαλαιακό μαξιλάρι ύψους 2,1 δισ. ευρώ που είχε δημιουργήσει η τράπεζα, μετά την αύξηση κεφαλαίου 1 δισ. ευρώ που είχε πραγματοποιήσει τον Ιούνιο, ρίχνοντας τον δείκτη εποπτικών ιδίων κεφαλαίων κάτω από το 5%, έναντι του ελάχιστου αποδεκτού 7% και προκαλώντας τη διάσωση.

Υπενθυμίζεται ότι στις αρχές Ιουλίου η τράπεζα είχε ανακοινώσει την πρώτη αδυναμία πληρωμής μέρους των πιστωτών της, γεγονός που είχε προκαλέσει μεγάλη αναταραχή στις αγορές, συμπαρασύροντας την έκδοση του ελληνικού τριετούς ομολόγου. Διεθνείς αναλυτές αλλά και τραπεζίτες συνέδεαν την αδυναμία της τράπεζας με την έξοδο της Πορτογαλίας από το Μνημόνιο, εκφράζοντας αμφιβολίες αν η χώρα και το τραπεζικό της σύστημα μπορούσαν να ορθοποδήσουν χωρίς εξωτερική στήριξη. Ο «πορτογαλικός πυρετός» έπληξε συνολικά τις χρηματαγορές του ευρωπαϊκού Νότου, αναγκάζοντας το ελληνικό Δημόσιο να αντλήσει μόνο 1,5 δισ. ευρώ με επιτόκιο 3,5% από το σύνολο των 3 δισ. ευρώ που ενεγράφησαν στο βιβλίο προσφορών για το τριετές ομόλογο.