Νίκος Καραθάνος: «Ενιωσα ότι με πάρα πολλούς Ελληνες δεν είμαστε συμπατριώτες»

Πιστεύω ότι ζούμε μια ωραία εποχή επειδή κάτι πεθαίνει. Και πρέπει να πεθάνει και να θαφτεί για να γεννηθεί κάτι καινούργιο. Είναι καλό να θάψουμε τον τρόπο που σκεφτόμαστε, τον τρόπο που κάνουμε θέατρο, τον τρόπο που ζούμε. Αν δεν αλλάξεις το μυαλό σου, αν δεν ανοίξεις την καρδιά σου, γίνεσαι λίπασμα για να ζήσουν κάποιοι άλλοι. Δεν είναι κακό» λέει ο Νίκος Καραθάνος.

Σε λίγη ώρα θα αποχωριστεί τη βερμούδα του για να φορέσει μια μαύρη συντηρητική φούστα και χωρίς να βγάλει τις γαλάζιες κάλτσες του θα ανέβει σε ένα ζευγάρι λουστρινένιες γόβες, καθώς θα αρχίσει τις τελευταίες πρόβες πριν από την αποψινή πρεμιέρα του «Ματωμένου γάμου» του Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα, όπου υποδύεται τη Μάνα (στον Χώρο Η της Πειραιώς 260, στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών),

Τι να περιμένουμε από το «κακό παιδί» του ελληνικού θεάτρου, τη Λένα Κιτσοπούλου, που σκηνοθετεί την παράσταση και μας έχει συνηθίσει να αποδομεί με ό,τι καταπιαστεί; Μια παρωδία του έργου του ισπανού συγγραφέα; «Η Λένα δεν παρωδεί, αλλά ωδεί. Τραγουδά πράγματα που έχουν μια σχέση αυτοβιογραφική με μας, όπως ο γάμος, και μπαίνει – όπως οφείλει να κάνει ο σκηνοθέτης – μέσα τους με μαγικά εργαλεία. Δεν αλλάζει το χωράφι. Απλώς το σκάβει λίγο πιο βαθιά. Περισσότερο μας ενδιέφερε να κάνουμε τη δουλειά μας παρά να πειράξουμε το ίδιο το έργο.

Αλλωστε το κείμενο είναι κάτι ξαπλωμένο. Η παράσταση είναι κάτι όρθιο» συνεχίζει ο ηθοποιός και σκηνοθέτης, που είναι και από τους σταθερούς συνεργάτες τής πολυπράγμονος Λένας Κιτσοπούλου (στο παρελθόν είχε υποδυθεί τον Αθανάσιο Διάκο στην παράσταση που ξεσήκωσε θύελλα αντιδράσεων), η οποία δεν διστάζει να προκαλεί.

Η ΠΡΟΚΛΗΣΗ. Μήπως κι η επιλογή να υποδυθεί ένας άνδρας τον ρόλο της Μάνας αποβλέπει στην πρόκληση; «Μακάρι να συμβαίνουν τέτοιες προκλήσεις γιατί σε κάθε ρόλο αναζητάς μια πρόκληση, κάτι να ριγήσει μέσα σου. Δεν μου πέρασε ποτέ από το μυαλό ότι είναι κάτι θηλυπρεπές. Με ενδιέφερε περισσότερο ότι ήταν μια ιδέα μάνας. Οταν παριστάνουμε τους γονείς μας, δεν έχουμε μέσα μας την πρόκληση, αλλά μια περίεργη εμπειρία διότι οι γονείς μας δεν μας ξεχνάνε και είναι αυτοί που θα μας περιμένουν. Η μάνα είναι το πιο κοντινό πρόσωπο που μπορούμε να παραστήσουμε».

Πόσο όμως αφορά το κοινό – και μάλιστα σε μια εποχή δύσκολη όσο αυτή που ζούμε – ένα έργο που μιλάει για ερωτικά προβλήματα και την αποδόμηση ταμπού και κοινωνικής υποκρισίας; «Ολα τα δυνατά ερωτικά έργα δείχνουν εμάς, την κοινωνία μας, τα προβλήματά μας, αλλά μας σκάβουν, αναζητούν μια περιοχή ελευθερίας μέσα μας. Το έργο έχει υπέροχα πράγματα. Μιλάει για το θαύμα της ζωής όταν η Μάνα λέει “ευλογημένη να είναι η βροχή που πλένει των πεθαμένων τα πρόσωπα, κι ευλογημένος να είναι ο Θεός που μας ξαπλώνει τον έναν πλάι στον άλλο”. Μεγάλη στιγμή και στη ζωή μας και στα έργα είναι το σημείο όπου τελειώνουμε. Κι όσο για την αποδόμηση που λέτε, αυτό δεν έκανε το θέατρο από την αρχαιότητα; Δεν ξεγύμνωνε τα πράγματα μπροστά σε όλους μέρα μεσημέρι; Μετά εμείς αρχίσαμε να τα κάνουμε πιο κρυφά».

Εκτός από ηθοποιός, σκηνοθέτης, και ο ίδιος ο Νίκος Καραθάνος (είναι ο άνθρωπος ανάμεσα σε άλλα πίσω από το «Δεκαήμερο» του Βοκάκιου που θα επαναληφθεί τον χειμώνα αλλά και τη θρυλική παράσταση της «Γκόλφως» – και τα δύο στο Εθνικό Θέατρο) πιστεύει ότι η σπίθα της ζωής είναι αυτή που κάνει μια παράσταση να αξίζει τον κόπο.

Ο ΣΤΟΧΟΣ. «Πλήττω όταν δεν υπάρχει η σπίθα της ζωής. Μπορεί να υπάρχουν όλα τα άλλα. Ολα. Αν δεν βράζει το αίμα με τη ζωή που είναι απείρως τρομακτικότερη από τη σκηνή όμως; Πολλά κείμενα μας φαίνονται παλιά και δεν μας αρέσουν επειδή κοιτάμε τις λέξεις και όχι τη ζωή που κρύβεται μέσα τους. Στόχος είναι να βρεις την πηγή της ζωής κάθε έργου και να σταθείς από πάνω. Να το κάνεις να αφορά όλους βαθιά ώς το κόκαλο και όχι το κεφάλι μόνο».

Η αισθητική δεν έχει λόγο σε όλο αυτό; «Οταν πας να δημιουργήσεις μια εικόνα, νιώθεις ότι δημιουργείς και μια μικρή απατεωνιά. Η αίσθηση του ωραίου είναι εύκολη, του όμορφου είναι κάτι άλλο. Εχω νιώσει πολλές φορές πόσο η αισθητική και το ωραίο είναι εχθροί της ουσίας».

«Πέσαμε πάνω στην Ελλάδα και τη φάγαμε»

«Συχνά λέμε ότι παρά το γεγονός ότι οι εποχές είναι δύσκολες τα θέατρα γεμίζουν, αλλά προσωπικά με απασχολεί πολύ περισσότερο ο πόνος και η αδικία που υπάρχει τριγύρω, παρά το αν πηγαίνει ο κόσμος στο θέατρο» λέει ο Νίκος Καραθάνος. «Με απασχολεί το ρεύμα της ζωής. Κάποια στιγμή ένιωσα ότι με πάρα πολλούς Ελληνες δεν είμαστε συμπατριώτες.

Ούτε θέλω να είμαι. Θεωρώ ότι κατοικούμε απλώς στην ίδια χώρα. Σε κάθε χωριό ώς τώρα είχαμε στην πλατεία ένα μνημείο, μια στήλη που έγραφε τα ονόματα όσων έπεσαν υπέρ πατρίδος. Να στήσουμε τώρα κι άλλη μία, δίπλα, για εκείνους που έπεσαν πάνω στην πατρίδα. Πέσαμε πάνω της και τη φάγαμε. Και έχει μερίδιο ευθύνης ο καθένας μας. Μικρός τσακωνόμουνα με τη μάνα μου επειδή δεν ήθελα να διοριστώ.

Ο καθένας διάλεξε αυτό που έκανε. Υπάρχουν και κάποιοι που δεν φταίνε και δεν ξέρω πόσοι είναι. Σέβομαι τον κάθε άνθρωπο. Δεν ξέρω μέσα του πώς είναι και τι περνάει. Μισώ τις δημοσκοπήσεις που ποτέ δεν ρωτούσαν για την ποιότητα του καθενός μας. Απλώς πέρα από την οργή, το μίσος, την αγανάκτηση από όλα αυτά που ζούμε – ειδικά την αδικία και τον πόνο, διότι δεν υπάρχει χειρότερο πράγμα από το να κόβουν από έναν γέρο άνθρωπο που έχει κοπιάσει μια ζωή τον τρόπο να ζήσει -, πρέπει στρέψουμε το βλέμμα μας σε κάτι καινούργιο.
Οταν συμβαίνουν όλα αυτά, θεωρώ πολύ μεγαλύτερη πρόκληση το να κόβονται συντάξεις από την πρόκληση τού πώς ανεβάζεις ένα έργο. Είναι λίγο έτσι, λίγο αλλιώς η παράσταση, και τι έγινε;» καταλήγει.