Γυμνοί στη μάχη της διαφθοράς

Η μαζικότητα του αιτήματος για καταπολέμηση της διαφθοράς, όπως αυτό διατυπώθηκε από την ελληνική κοινωνία στα χρόνια της κρίσης, άσκησε πίεση στην Πολιτεία με αποτέλεσμα να οδηγηθεί σε μια μάλλον εσπευσμένη καθιέρωση περισσότερων θεσμών.

Γενικός Γραμματέας Διαφάνειας, Εθνικός Συντονιστής κατά της Διαφθοράς, Οικονομικός Εισαγγελέας, Εισαγγελέας κατά της Διαφθοράς, Ανακριτές κατά της Διαφθοράς αποτελούν θεσμούς που προβλέφθηκαν με χωριστές νομοθετικές διατάξεις σε διάστημα λίγων ετών με μοναδικό σκοπό όλοι να συμβάλουν στην καταπολέμηση ενός φαινομένου, το οποίο αφενός αποτέλεσε μία από τις αιτίες εμφάνισης της δημοσιονομικής κρίσης και αφετέρου θεωρείται βασική τροχοπέδη για την ουσιαστική ανάπτυξη της εθνικής οικονομίας. Εκτός των νέων θεσμών, λειτουργούν και συνεπικουρούν το έργο αυτό η Αρχή κατά του ξεπλύματος μαύρου χρήματος, οι Επιθεωρητές Δημόσιας Διοίκησης και το ΣΔΟΕ.

Καθεμία όμως από τις προαναφερόμενες Αρχές και καθένας από τους φορείς στεγάζονται σε διαφορετικό κτίριο. Ετσι μια δικογραφία με βαριά κακουργήματα πρέπει να… ταξιδέψει για πολλές ημέρες μέχρι να φτάσει στον τελικό της προορισμό, με αποτέλεσμα να χάνεται πολύτιμος χρόνος. Και, όπως είναι γνωστό, η επιτάχυνση απονομής της δικαιοσύνης, κατά γενική ομολογία, αποτελεί μεγάλο αγκάθι.

Η ΣΤΕΛΕΧΩΣΗ. Από την επισκόπηση των επιμέρους νομοθετημάτων προκύπτει, τουλάχιστον σε επίπεδο διακηρύξεων και προβλέψεων, ότι οι θεσμοί αυτοί διαθέτουν σοβαρές αρμοδιότητες και ελεγκτικές δυνατότητες αναγκαίες για την επίτευξη του στόχου. Η στελέχωσή τους, κατά γενική ομολογία, έγινε με αντικειμενικά κριτήρια. Πλην όμως, η ανάθεση των αρμοδιοτήτων δεν συνοδεύτηκε από τον ανάλογο εξοπλισμό και τη στελέχωσή τους από ειδικούς επιστήμονες με εξειδικευμένες γνώσεις, όπως σε θέματα που αφορούν σε λειτουργία οφσόρ εταιρειών, αναλύσεις τραπεζικών δεδομένων και φοροτεχνικούς.

Ετσι, στην πράξη παρουσιάζεται η εξής εικόνα: οι Ανακριτές κατά της Διαφθοράς, π.χ.,  έχουν το δικαίωμα να έχουν πρόσβαση σε φορολογικά και άλλα αρχεία, αλλά υλικοτεχνικά δεν έχει προβλεφθεί ο τρόπος άσκησης αυτής της αρμοδιότητας. Το αποτέλεσμα: οι αναγκαίες για τη διερεύνηση σοβαρών υποθέσεων πληροφορίες συνεχίζουν να συλλέγονται με τον ίδιο χρονοβόρο και γραφειοκρατικό τρόπο όπως και πριν. Ενώ πολλές φορές δεν λείπει και η απροθυμία εκ μέρους άλλων δημοσίων και ιδιωτικών Αρχών να συνδράμουν ουσιαστικά το έργο της δικαιοσύνης. Αλλωστε από μόνη της η πρόβλεψη περισσότερων ανεξάρτητων μεταξύ τους θεσμών που λειτουργούν αυτοτελώς, κρίνεται από τους ίδιους τους εκπροσώπους των φορέων ως διάσπαση των δυνάμεων.

Τον Εθνικό Συντονιστή κατά της Διαφθοράς συνεπικουρεί συμβούλιο ειδικών επιστημόνων υψηλής κατάρτισης, ανάμεσα στους οποίους δεν υπάρχει συνεργασία με τους άλλους θεσμούς κατά της διαφθοράς. Η Εισαγγελία κατά της Διαφθοράς, πάλι, προβλέπεται να στελεχωθεί από αριθμό ειδικών επιστημόνων, προσπάθεια που… σκοντάφτει στη μη πρόβλεψη κάποιων έστω στοιχειωδών οικονομικών ή υπηρεσιακών κινήτρων, τα οποία θα καθιστούσαν τις θέσεις αυτές ελκυστικές σε ανθρώπους που θα μπορούσαν να επιτελέσουν με επιτυχία το συγκεκριμένο έργο.

ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ 40 ΕΚΑΤ. Παρά τις ελλείψεις σε προσωπικό και υλικοτεχνική υποδομή, οι Ανακριτές κατά της Διαφθοράς – θεσμός που ψηφίστηκε το 2011 – προσπαθούν να αξιοποιήσουν όλα τα νομικά «όπλα» που έχουν στη διάθεσή τους. Τα τελευταία χρόνια από τα χέρια τους έχουν περάσει όλες οι σοβαρές υποθέσεις, με αιχμή του δόρατος τις μίζες από τα εξοπλιστικά. Στο πλαίσιο αυτό και με τη συνδρομή των νέων νομοθετημάτων, έχουν καταφέρει να επιστρέψουν στα ταμεία του Δημοσίου κλεμμένα χρήματα που φτάνουν τα 40 εκατομμύρια ευρώ.

Μία έδρα για όλους
Δικαστικές πηγές εκτιμούν ότι «ένας απλός και σχετικά ανέξοδος τρόπος ενίσχυσης του έργου των οργάνων στη μάχη κατά της διαφθοράς θα μπορούσε να είναι η δημιουργία ενιαίας έδρας όλων των σχετικών φορέων και της εγκατάστασής τους σε ένα κτίριο που θα συγκεντρώνει όλες τις δυνατότητες ενός μακροχρόνιου σχεδιασμού με επαρκή υλικοτεχνικό εξοπλισμό, αλλά και άμεσες συνεργασίες των προσώπων που αποτελούν τους φορείς αυτούς με οποιαδήποτε ιδιότητα».