ΤΟ ΔΙΑΡΚΕΣ ΜΝΗΜΟΝΙΟ

Η Ελλάδα βρίσκεται πάλι σε καμπή. Τα Μνημόνια μπορεί να ήταν επαχθή αλλά μας επέτρεψαν να αποφύγουμε τη χρεοκοπία. Τώρα είμαστε σε φάση ομαλοποίησης, η ανάκαμψη διαγράφεται, έστω και αχνά, στον ορίζοντα, ενώ δημιουργείται περιθώριο και για κάποιες κρίσιμες ελαφρύνσεις στο μέτωπο της φορολογίας. 

Το ερώτημα είναι πού πάμε από εδώ. Με ειλημμένη την απόφαση να παραταθεί η στήριξη της χώρας μας από τον διεθνή παράγοντα, η βοήθεια θα συνεχιστεί. Ωστόσο δεν θα πρόκειται για στήριξη άνευ όρων. Ο κίνδυνος είναι να τερματισθεί το Μνημόνιο και να υποκατασταθεί, χωρίς τυμπανοκρουσίες, από ένα νέο, διαρκές πρόγραμμα επιτήρησης. 

Τι θα σημαίνει ένα τέτοιο πρόγραμμα; Οτι η Ελλάδα θα είναι συνεχώς στο μάτι των δανειστών. Κατά περίπτωση, το πρόγραμμα θα προσαρμόζεται και θα ανοιγοκλείνει σαν ακορντεόν όπως γράφουν σήμερα «ΤΑ ΝΕΑ» (σελ. 35). Σε κάποιες φάσεις οι υποχρεώσεις θα είναι πιεστικές και σε άλλες θα παίρνουν παράταση. Αλλά η παρτιτούρα θα είναι ίδια. Δηλαδή η χώρα θα έχει πάντα μια δέσμευση έναντι των εταίρων. Με άλλα λόγια θα είμαστε – ατύπως και κάπως πιο χαλαρά! – σε διαρκές Μνημόνιο. 

Υπάρχει τρόπος να αποφύγει η Ελλάδα αυτή την εξέλιξη; Δεν θα μπορούσαμε να ζήσουμε αυτάρκεις, με όσα βγάζουμε, δηλαδή με το πρωτογενές πλεόνασμα και, άρα, να απειλήσουμε π.χ. με στάση πληρωμών, όπως ζητεί μια σχολή σκέψης; Θεωρητικά, ασφαλώς. Δεν χρειάζονται ειδικές οικονομικές γνώσεις όμως για να καταλάβουμε ότι η αυτάρκεια του ελληνικού πρωτογενούς πλεονάσματος παραπέμπει στην αυτάρκεια της Αλβανίας του Χότζα. 

Η αναβολή στο απώτερο και ανεξιχνίαστο μέλλον της δημοσιονομικής ανεξαρτησίας μας είναι πολύ δυσάρεστη προοπτική. Ιδίως αν η διευθέτηση του υπολειπόμενου χρέους δεν είναι εφάπαξ, αλλά τμηματική και συνδεδεμένη με υποχρεώσεις. 

Πρέπει να βγούμε από αυτή την κατάσταση και να πάρουμε το μέλλον στα χέρια μας. Αυτό γίνεται μόνο με κινήσεις που θα φέρουν ανάπτυξη και θα πολεμήσουν την ανεργία – που πάει να γίνει και αυτή διαρκής. Και προϋποθέτει ευρύτερες πολιτικές συναινέσεις. Η έλλειψη τέτοιων συναινέσεων θα επαναφέρει αργά ή γρήγορα την αβεβαιότητα.