Επίταξη: μέτρο με παρελθόν και ρίσκο

Ηταν λίγο μετά τις 4 τα ξημερώματα της 25ης Ιανουαρίου 2013, όταν ο Κωστής Χατζηδάκης δέχθηκε τηλεφώνημα από τον επικεφαλής των αστυνομικών δυνάμεων. Τον ενημέρωσε ότι κατά την επέμβαση των ΜΑΤ στο αμαξοστάσιο στα Σεπόλια, «όλα πήγαν καλά και δεν μπήκε κανείς σε κίνδυνο». Η κατάληψη διαλύθηκε. Απομακρύνθηκαν όλοι οι απεργοί και έγιναν τρεις προσαγωγές. Ο τότε υπουργός Ανάπτυξης, Υποδομών και Δικτύων είχε κοιμηθεί λιγότερο από δύο ώρες σε μία δύσκολη νύχτα. Στις 5 τα ξημερώματα βρισκόταν ήδη στο γραφείο του. «Η επίταξη ήταν ένα αναγκαίο κακό» θυμάται σήμερα, εξηγώντας ότι ύστερα από οκτώ ημέρες επαναλαμβανόμενων απεργιών από τους υπαλλήλους του μετρό δεν υπήρχε άλλη λύση: ένας μαύρος ορίζοντας ξεδιπλωνόταν μπροστά του – το βασικό μέσο μεταφοράς βρισκόταν σε απόλυτη παράλυση.

Η επίταξη, στην οποία τελικώς κατέφυγε την περασμένη εβδομάδα η κυβέρνηση για τους υπαλλήλους της ΔΕΗ, είναι αμφιλεγόμενο, αυταρχικό και – όπως παραδέχονται οι ίδιοι οι υπουργοί – σκληρό μέτρο. Εχει παρελθόν και ρίσκο. Εχει χρησιμοποιηθεί από πολλές κυβερνήσεις πριν και μετά το Μνημόνιο. Η σημερινή κυβέρνηση πάντως έχει καταφύγει σε αυτή την έσχατη λύση περισσότερες φορές από κάθε άλλη. Συγκεκριμένα: κήρυξε επίταξη ήδη τρεις φορές το 2013 – για τους εργαζομένους στο μετρό, τους απεργούς της ΠΝΟ και τους καθηγητές Μέσης Εκπαίδευσης – και μία το τρέχον έτος για τους υπαλλήλους της ΔΕΗ.  

«Είναι δύσκολο να εισηγηθείς την επίταξη, αλλά όταν έχεις εξαντλήσει όλα τα περιθώρια, αντιμετωπίζεις απροθυμία και αδιαλλαξία, τότε δεν έχεις άλλη επιλογή» σημειώνει ο Χατζηδάκης, υπογραμμίζοντας πως ακόμα και λίγες ώρες προτού ανακοινωθεί η επιστράτευση, οι διαβουλεύσεις με τους συνδικαλιστές συνεχίζονταν προκειμένου οι συρμοί του Μετρό να τεθούν ξανά σε λειτουργία. Τονίζει επίσης ότι υπό τέτοιες συνθήκες, ο μεγαλύτερος φόβος μιας κυβέρνησης είναι η οργάνωση του συστήματος επίδοσης των κλήσεων και η αντίδραση των εργαζομένων.

ΣΚΥΤΑΛΗ ΣΤΟ ΛΙΜΑΝΙ. Σχεδόν έναν μήνα αργότερα, τη σκυτάλη πήραν οι ναυτεργάτες. Σύμφωνα με συνομιλητές του πρώην υπουργού Ναυτιλίας Κωνσταντίνου Μουσουρούλη, το τρίτο 48ωρο της απεργίας και ενώ η ΠΝΟ αποφάσισε – όχι ομόφωνα – τη συνέχιση της απεργίας ελήφθη η απόφαση για επίταξη. «Τα τηλέφωνα στο υπουργείο είχαν πάρει φωτιά από δημάρχους νησιών και ακριτικών περιοχών. Οταν ο Μουσουρούλης κατάλαβε ότι υπήρχαν σοβαρές ελλείψεις σε φάρμακα, καύσιμα και τρόφιμα ενημέρωσε τον πρωθυπουργό και προχώρησαν» σημειώνουν πηγές από το υπουργείο.  

Τον Μάιο της ίδιας χρονιάς τα φύλλα πορείας έλαβαν οι εκπαιδευτικοί Μέσης Εκπαίδευσης. Το χρονικό ήταν απλό: ο πρώην υπουργός Παιδείας Κωνσταντίνος Αρβανιτόπουλος όταν αντιλαμβάνεται ότι η προαποφασισθείσα απεργία της ΟΛΜΕ θα προκαλούσε πρόβλημα στις Πανελλαδικές Εξετάσεις συσκέπτεται με τους συνεργάτες του στο υπουργείο. Εκεί φτιάχνουν ένα σχέδιο με όλα τα απαραίτητα βήματα εφόσον χρειαστεί να προχωρήσουν στην επίταξη. Ακολουθεί συνάντηση στο Μαξίμου με τον πρωθυπουργό. Του λέει «προχωράμε» και εξερχόμενος του Μεγάρου κάνει τις σχετικές δηλώσεις. Σύμφωνα με τον ίδιο, «τελικώς πήγαμε σε αυτή τη λύση γιατί διακυβεύονταν η ψυχική υγεία των μαθητών των Πανελλαδικών».

Και ο Αρβανιτόπουλος ωστόσο παραδέχεται ότι πρόκειται για το «έσχατο μέσο» μιας δημοκρατίας. «Είναι μία απόφαση που πρέπει να λαμβάνεται ύστερα από περίσκεψη και με φειδώ και μόνο όταν υπάρχει προσβολή του δημοσίου συμφέροντος». Ο ίδιος άλλωστε λίγο πριν φύγει από το υπουργείο αντιμετώπισε με διαφορετικό τρόπο ανάλογη κρίση – την απεργία των διοικητικών υπαλλήλων των πανεπιστημίων. «Θα μπορούσαν να ακολουθήσουν καταλήψεις φοιτητών και απεργίες καθηγητών και το μέτρο να είναι αναποτελεσματικό» λέει, επισημαίνοντας ότι η αναποτελεσματικότητα της επίταξης θα οδηγούσε σε απονομιμοποίηση της δημοκρατίας.

Πράσινη επιστράτευση. «Η επιστράτευση είναι μία πομπώδης νομική απόφαση που στηρίζεται σε γυάλινα πόδια γι’ αυτό χρειάζεται προσοχή» υποστηρίζει πρώην υπουργός του ΠαΣοΚ που ήταν πολύ κοντά στον πρώην πρωθυπουργό Γιώργο Παπανδρέου. Ο ίδιος μάλιστα στο ερώτημα αν «επίταξη και σοσιαλισμός μπορούν να συνυπάρξουν», απαντά πως «είναι ακόμα πιο σοσιαλιστικό να κοιτάς το σύνολο και όχι το μέρος». Η συζήτηση αναφέρεται στον Ιούλιο του 2010 όταν η κυβέρνηση του Γιώργου Παπανδρέου προχώρησε σε επιστράτευση των απεργών βυτιοφόρων Δημόσιας Χρήσης.

Ο τότε υπουργός Μεταφορών Δημήτρης Ρέππας είχε δηλώσει κηρύσσοντας την επίταξη ότι «η πολιτεία δεν είναι ανοχύρωτη και η κοινωνία δεν είναι απροστάτευτη». Σήμερα επισημαίνει ότι το σημαντικό προτού μία κυβέρνηση καταφύγει σε τέτοια λύση είναι να εξαντλήσει τον διάλογο. «Είχαμε κάνει 30 με 40 αλλεπάλληλες συναντήσεις με τους συνδικαλιστές και πολλές κρυφές προκειμένου να μην έχει καμία πλευρά το βάρος της δημοσιότητας. Κάτι ανάλογο δεν βλέπω να γίνεται σήμερα» λέει και υποστηρίζει ότι μία κυβέρνηση πρέπει «να σταθμίζει τα αντιτιθέμενα αγαθά και εφόσον υπερτερεί το δημόσιο συμφέρον να μην υποκύπτει στις επιθυμίες μιας συντεχνίας».