Ο τρομοκράτης που έγινε χαλίφης

Η ανακοίνωση της ίδρυσης «ισλαμικού χαλιφάτου» από τους μαχητές του ΙΚΙΛ στις περιοχές που ελέγχουν στο Ιράκ και στη Συρία έγινε αποδεκτή με επιφυλακτικότητα ακόμη και από αντίπαλες ισλαμικές ομάδες. «Οι συμμορίες του Αλ Μπαγκντάντι ζουν σε έναν φανταστικό κόσμο. Βρίσκονται σε παραλήρημα. Θέλουν να ιδρύσουν ένα κράτος, αλλά δεν διαθέτουν τα απαραίτητα συστατικά. Τα κράτη δεν ιδρύονται με λεηλασίες, σαμποτάζ και βομβαρδισμούς» δήλωσε ο Αμπντέλ Ραχμάν αλ Σάμι, εκπρόσωπος του Στρατού του Ισλάμ, ισλαμικής ομάδας ανταρτών που δρα στη Συρία. Σύμφωνα με τον Αλ Σάμι,  η ανακοίνωση της ίδρυσης «ισλαμικού χαλιφάτου» αποτελεί τμήμα ενός ευρύτερου «ψυχολογικού πολέμου» των τζιχαντιστών με στόχο την παράλυση των αντιπάλων τους.

Η κίνηση αυτή ίσως να μην αποτελεί τίποτα παραπάνω από προπαγάνδα, μια εξαιρετική απόπειρα εντυπωσιασμού. Πίσω όμως από την προπαγάνδα υπάρχουν τα γεγονότα. Χθες στο Τικρίτ δίνονταν ακόμη σκληρές μάχες μεταξύ του ιρακινού στρατού και των μαχητών του ΙΚΙΛ και παρότι η Βαγδάτη είναι ασφαλής, η κυβέρνηση του Νούρι αλ Μαλίκι το τελευταίο που σκέφτεται είναι να αποπειραθεί να ανακαταλάβει τη Μοσούλη και τις βόρειες και δυτικές επαρχίες της χώρας. Οπως σημειώνει η ιταλική εφημερίδα «Λα Ρεπούμπλικα», το ισλαμικό κράτος υπάρχει ήδη και αντιστέκεται σθεναρά στις όποιες προσπάθειες διάλυσής του.

ΤΑ ΣΥΝΟΡΑ. Ποιος όμως φέρει την ευθύνη για την επιστροφή του Ιράκ στα χρόνια της θρησκευτικής βίας, η οποία δεν αποκλείεται να επιφέρει τη χάραξη νέων συνόρων σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή; Μεταξύ των πολλών βίντεο που ανάρτησαν οι μαχητές του ΙΚΙΛ για να ανακοινώσουν την ίδρυση του «ισλαμικού χαλιφάτου» περιλαμβανόταν και ένα που έφερε τον τίτλο: «Τέλος της Σάικς – Πικό», της γαλλοβρετανικής συμφωνίας του 1916 με βάση την οποία καθορίστηκαν τα σύνορα των κρατών της Μέσης Ανατολής μετά την κατάρρευση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Το γεγονός αυτό οδήγησε πολλούς αναλυτές να υποστηρίξουν ότι η συγκεκριμένη συμφωνία είναι από τις κύριες αιτίες για την εκρηκτική κατάσταση που επικρατεί στην περιοχή.

Είναι αλήθεια ότι οι διπλωμάτες Μαρκ Σάικς από τη Βρετανία και Φρανσουά-Ζορζ Πικό από τη Γαλλία χαράσσοντας τα νέα σύνορα της πρώην Οθωμανικής Αυτοκρατορίας έλαβαν υπόψη περισσότερο τα συμφέροντα των Ευρωπαίων παρά των τοπικών πληθυσμών. Αλλά η απόδοση ευθυνών σχεδόν εκατό χρόνια μετά σε δύο διπλωμάτες για την κατάσταση που επικρατεί στο Ιράκ και στη Συρία είναι τουλάχιστον παραπλανητική. Σύμφωνα με τη Ρούλα Χαλάφ, ειδική των «Φαϊνάνσιαλ Τάιμς» σε μεσανατολικά ζητήματα, αυτοί που έφεραν την περιοχή στο χείλος της καταστροφής είναι η τυραννία που εγκαθίδρυσε η οικογένεια Ασαντ στη Συρία, η δικτατορία του Σαντάμ Χουσεΐν στο Ιράκ, η ανικανότητα του Νούρι αλ Μαλίκι, σημερινού πρωθυπουργού της χώρας ο οποίος αντί να ενισχύσει την εθνική ταυτότητα των Ιρακινών, έσπειρε τη διχόνοια μεταξύ σιιτών και σουνιτών, αλλά και οι Αμερικανοί οι οποίοι το 2003 αποφάσισαν να εισβάλουν στο Ιράκ.

ΝΕΟ ΟΝΟΜΑ. Μέσω των ηχητικών μηνυμάτων και των βίντεο που ανάρτησε στο Διαδίκτυο προχθές, πρώτη ημέρα του Ραμαζανιού, το ΙΚΙΛ, το οποίο πλέον ονομάζεται Ισλαμικό Κράτος, δίχως κανέναν γεωγραφικό προσδιορισμό, όρισε τον ηγέτη του Αμπού Μπακρ αλ Μπαγκντάντι «χαλίφη» και κατά συνέπεια «ηγέτη των μουσουλμάνων» όλου του κόσμου.

Σύμφωνα με τον Τσαρλς Λίστερ, του ινστιτούτου Brookings Doha, η ανακοίνωση της ίδρυσης του χαλιφάτου «είναι η πιο σημαντική εξέλιξη της διεθνούς τζιχάντ από την 11η Σεπτεμβρίου και δεν αποκλείεται να σημάνει μια νέα εποχή του διακρατικού τζιχαντισμού».

Ωστόσο, παρότι «οι μουσουλμάνοι που ζητούν την ίδρυση ισλαμικού κράτους αποτελούν μειονότητα» όπως υποστηρίζει ο Πολ Σάλεμ, πολιτικός αναλυτής στο Ινστιτούτο της Ουάσιγκτον για τη Μέση Ανατολή, η αποκατάσταση ενός «χαλιφάτου» από τον Αλ Μπαγκντάντι είναι πολύ πιθανό να στρέψει πολλούς ισλαμιστές μαχητές προς την πανίσχυρη οργάνωσή του.

Ο τίτλος του χαλίφη προέρχεται από την αραβική λέξη khalifa, η οποία σημαίνει διάδοχος του Προφήτη Μωάμεθ. Το τελευταίο ευρέως αναγνωρισμένο χαλιφάτο υπήρξε η Οθωμανική Αυτοκρατορία.