Εμφύλιος πόλεμος, παγκόσμια απειλή

Ο φοβερός πόλεμος στη Συρία συνεχίζει να χειροτερεύει και να προκαλεί αιμορραγία πέρα από τα σύνορα της χώρας. Μια ψυχρή αντίληψη φαίνεται να εδραιώνεται: δεν μπορεί να γίνουν πολλά πράγματα, εκτός από το να δώσεις όπλα στα αντίπαλα μέρη παρακολουθώντας απλώς τη σύγκρουση να εκτυλίσσεται. Η διεθνής κοινότητα δεν πρέπει να εγκαταλείψει τον λαό της Συρίας και όλη την περιοχή μέσα σε ένα ατέλειωτο κύμα σκληρότητας και κρίσης.

Ο φόρος αίματος μπορεί να έχει ήδη ξεπεράσει τα 150.000 άτομα. Οι φυλακές και οι πρόχειρες εγκαταστάσεις κράτησης πλημμυρίζουν από άνδρες, γυναίκες ή ακόμη και παιδιά. Οι συνοπτικές εκτελέσεις και οι ανείπωτοι βασανισμοί είναι διαδεδομένοι. Ο κόσμος επίσης πεθαίνει από την πείνα και τις κάποτε σπάνιες μεταδοτικές ασθένειες. Ολόκληρα αστικά κέντρα και μερικά από τα σπουδαιότερα αρχιτεκτονικά και πολιτιστικά μνημεία έχουν καταστραφεί. Η Συρία γίνεται σήμερα – όλο και περισσότερο – ένα διαλυμένο κράτος.

Τα Ηνωμένα Εθνη έχουν προσπαθήσει σκληρά να αντιμετωπίσουν τις βαθιές ρίζες της σύγκρουσης και των καταστροφικών της συνεπειών. Οι ανθρωπιστικές μας και άλλες προσπάθειες σώζουν ζωές και μειώνουν τις κακουχίες του κόσμου. Ωστόσο ο βασικός μας στόχος – το τέλος της σύγκρουσης – δεν έχει επιτευχθεί. Οι ζοφερές προοπτικές για ειρήνη έχουν μειωθεί περαιτέρω με το φούντωμα της βίας και της σεχταριστικής έντασης στο Ιράκ. Η συνοχή και η ακεραιότητα δύο σημαντικών χωρών, όχι μιας, βρίσκεται υπό αμφισβήτηση.

Τα ακόλουθα έξι σημεία μπορεί να χαράξουν μια συνολική ηθική πορεία προς τα εμπρός:

Πρώτον. Το τέλος της βίας. Είναι ανεύθυνο εκ μέρους των ξένων δυνάμεων να παρέχουν συνεχή στρατιωτική υποστήριξη στα συγκρουόμενα μέρη στη Συρία που διαπράττουν ωμότητες και παραβιάζουν κατάφωρα θεμελιώδεις αρχές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και του διεθνούς Δικαίου. Εχω ζητήσει από το Συμβούλιο Ασφαλείας να επιβάλει εμπάργκο όπλων. Οι πλευρές πρέπει να καθήσουν ξανά στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων. Πόσοι πρέπει να χάσουν τη ζωή τους μέχρι να φτάσουν μέχρι εκεί;

Δεύτερον. Η προστασία των ανθρώπων. Τα Ηνωμένα Εθνη συνεχίζουν να διαχειρίζονται μια τεράστια ανθρωπιστική προσπάθεια. Ωστόσο η κυβέρνηση συνεχίζει να επιβάλλει σκόπιμους περιορισμούς στην πρόσβαση. Εχει αφαιρέσει ιατρικά εφόδια από αυτοκινητοπομπές που μεταφέρουν βοήθεια και σκόπιμα άφησε στην πείνα τιμωρώντας ομαδικά κοινότητες ανθρώπων που θεωρεί ότι είναι συμπαθούντες προς την αντιπολίτευση. Κάποιες ομάδες ανταρτών έχουν ενεργήσει με παρόμοιο τρόπο. Επιπλέον, η διεθνής κοινότητα έχει δώσει μόλις το ένα τρίτο της χρηματοδότησης που απαιτείται για τη βοήθεια. Συνεχίζω να κάνω έκκληση να δοθεί τέλος στις πολιορκίες και να υπάρξει ελεύθερη πρόσβαση σε όλα τα εσωτερικά μέτωπα και διεθνή σύνορα.

Τρίτον. Εναρξη μιας σοβαρής πολιτικής διαδικασίας. Τα εμπόλεμα μέρη μπλοκάρισαν συστηματικά τις συνεχείς προσπάθειες δύο κορυφαίων διπλωματών, του Κόφι Ανάν και του Λαχντάρ Μπραχίμι. Η προεδρική εκλογή αυτόν τον μήνα αποτέλεσε ένα ακόμη χτύπημα, και δεν μπόρεσε να ανταποκριθεί ούτε στις ελάχιστες προϋποθέσεις μιας αξιόπιστης εκλογής. Θα ανακοινώσω σύντομα τον νέο ειδικό απεσταλμένο που θα αναζητήσει μια πολιτική λύση και τη μετάβαση σε μια νέα Συρία. Καλωσορίζω τις πρόσφατες επαφές ανάμεσα στο Ιράν και στη Σαουδική Αραβία και ελπίζω ότι θα δημιουργήσουν εμπιστοσύνη και θα αναστρέψουν τον καταστροφικό ανταγωνισμό στη Συρία, στο Ιράκ, στον Λίβανο και αλλού. Συριακές ομάδες της Κοινωνίας των Πολιτών κάνουν γενναίες προσπάθειες για τη διατήρηση της δομής της κοινωνίας, για να κρατήσουν ανοικτά τα κανάλια της αλληλεγγύης και της επικοινωνίας.

Τέταρτον. Διασφάλιση της λογοδοσίας για σοβαρά εγκλήματα. Τον περασμένο μήνα ένα ψήφισμα για την παραπομπή της σύγκρουσης στο Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο (ΔΠΔ) δεν πέρασε από το Συμβούλιο Ασφαλείας. Ζητώ από αυτά τα κράτη-μέλη που λένε όχι στο ΔΠΔ, αλλά υποστηρίζουν τη λογοδοσία στη Συρία, να παρουσιαστούν με αξιόπιστες εναλλακτικές λύσεις. Οι Σύροι έχουν το δικαίωμα στη δικαιοσύνη και στη δράση κατά της ατιμωρησίας.

Πέμπτον. Ολοκλήρωση της καταστροφής των χημικών όπλων στη Συρία. Τα Ηνωμένα Εθνη και ο Οργανισμός για την Απαγόρευση των Χημικών Οπλων έχουν συνεργαστεί για την καταστροφή και την απομάκρυνση όλων των δηλωμένων υλικών που κάποτε ανήκαν σε ένα μεγάλο οπλοστάσιο. Πολλά κράτη-μέλη έχουν προσφέρει σημαντικούς πόρους και υποστήριξη σε αυτή την δύσκολη αποστολή, η οποία πραγματοποιήθηκε σε μια ενεργή εμπόλεμη ζώνη, και η οποία θα ολοκληρωθεί σε διάφορες εγκαταστάσεις καταστροφής εκτός Συρίας. Ενώ σχεδόν όλοι οι θάνατοι στη Συρία οφείλονται σε συμβατικά όπλα, είναι απαραίτητο να ενισχύσουμε τους παγκόσμιους κανόνες με την απαγόρευση της παραγωγής και της χρήσης χημικών όπλων.

Εκτον. Αντιμετώπιση της περιφερειακής διάστασης της σύγκρουσης, συμπεριλαμβανομένης της εξτρεμιστικής απειλής. Ξένοι μαχητές βρίσκονται σε δράση και στις δύο πλευρές, αυξάνοντας το επίπεδο της βίας και το μίσος. Ενώ δεν πρέπει να δεχόμαστε στα τυφλά τη δαιμονοποίηση από τη συριακή κυβέρνηση όλης της αντιπολίτευσης ως τρομοκρατικής, δεν πρέπει επίσης να κλείνουμε τα μάτια στην πραγματική απειλή των τρομοκρατών στη Συρία. Ο κόσμος πρέπει να ενωθεί για να εξαλείψει τη χρηματοδότηση και την υποστήριξη της Τζαμπχάτ αλ Νούσρα, του Ισλαμικού Κράτους στο Ιράκ και στο Λεβάντε (ΙΚΙΛ) και της Αλ Σαμ.

Το ΙΚΙΛ αποτελεί επίσης μια απειλή για όλες τις κοινότητες στο Ιράκ. Είναι σημαντικό για τους ηγέτες της περιοχής – πολιτικούς και θρησκευτικούς – να κάνουν έκκληση για αυτοσυγκράτηση και να αποφύγουν έναν στροβιλισμό επιθέσεων και αντεκδίκησης.

Αυτή τη στιγμή το μεγαλύτερο εμπόδιο για τον τερματισμό του πολέμου στη Συρία είναι η άποψη ότι μπορεί να κερδηθεί με στρατιωτικά μέσα. Απορρίπτω τη σημερινή διήγηση ότι η κυβέρνηση της Συρίας «κερδίζει» τον πόλεμο. Η κατάκτηση εδάφους με αεροπορικούς βομβαρδισμούς μέσα σε πυκνοκατοικημένες συνοικίες αμάχων δεν είναι νίκη. Το να αφήνεις στην πείνα πολιορκημένες κοινότητες ώστε να παραδοθούν δεν είναι νίκη. Ακόμη και αν μια πλευρά επικρατούσε βραχυπρόθεσμα, η καταστροφή θα έσπερνε τους σπόρους μιας μελλοντικής σύγκρουσης.

Οι επικίνδυνες σεχταριστικές εντάσεις, οι μαζικές μετακινήσεις προσφύγων, οι καθημερινές ωμότητες και η διασπορά της αστάθειας κάνουν τον εμφύλιο πόλεμο στη Συρία μια παγκόσμια απειλή. Οι αξίες που υπερασπιζόμαστε, και όλοι οι λόγοι για τους οποίους τα Ηνωμένα Εθνη υπάρχουν, κινδυνεύουν σε όλο το κατεστραμμένο τοπίο της Συρίας σήμερα. Ο χρόνος έχει παρέλθει προ πολλού για τη διεθνή κοινότητα, και ιδίως για το Συμβούλιο Ασφαλείας, και πρέπει να αναλάβει τις ευθύνες του.

Ο Μπαν Κι Μουν είναι γενικός γραμματέας του ΟΗΕ