Το σταυρόλεξο της αξιοκρατίας

Με γνώμονα – όπως και πέρυσι – την επετηρίδα αρχαιότητας αλλά – για φέτος – και την αξιοκρατία έχουν αρχίσει οι διεργασίες μεταξύ των κυβερνητικών εταίρων και του υπουργού Δικαιοσύνης Χαράλαμπου Αθανασίου για την ανάδειξη της νέας ηγεσίας στον Αρειο Πάγο και το Ελεγκτικό Συνέδριο.

Οι αποχωρήσεις λόγω συμπληρώσεως του ορίου ηλικίας  του προέδρου του Αρείου Πάγου Μιχάλη Θεοχαρίδη, του προέδρου του Ελεγκτικού Συνεδρίου Ιωάννη Καραβοκύρη, του γενικού επιτρόπου του Ελεγκτικού Συνεδρίου Διονύση Λασκαράτου και πολλών αντιπροέδρων σηματοδοτούν και το εύρος των επερχόμενων αλλαγών στα ανώτατα κλιμάκια της Δικαιοσύνης.

Η αναφορά αρμοδίων στελεχών στην αξιοκρατία έχει τη σημασία της και προϊδεάζει για παράκαμψη της επετηρίδας, τουλάχιστον σε ορισμένες από τις θέσεις που ανοίγουν. Σε κάθε περίπτωση, η γνώμη του αντιπροέδρου της κυβέρνησης Βαγγέλη Βενιζέλου – που γνωρίζει πρόσωπα και πράγματα στον χώρο της Δικαιοσύνης – θα είναι βαρύνουσα για τις τελικές επιλογές.

ΟΙ ΚΑΘΥΣΤΕΡΗΣΕΙΣ. Παράλληλα, από το υπουργείο Δικαιοσύνης τονίζεται με νόημα ότι θα επιλεγούν πρόσωπα τα οποία είναι έτοιμα να συμβάλουν και στην επιτάχυνση της απονομής δικαιοσύνης, που κατά κοινή ομολογία αποτελεί μία από τις χρόνιες παθογένειες της Θέμιδος – μία θέση που αποκλείει δικαστικούς με παρελθόν καθυστερήσεων στη διεκπεραίωση υποθέσεων.

Από τον Αρειο Πάγο περνούν, όπως είναι γνωστό, όλες οι σοβαρές ποινικές και αστικές υποθέσεις που κατά καιρούς βρίσκονται στην πρώτη γραμμή της επικαιρότητας. Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει και ο ρόλος του Ελεγκτικού Συνεδρίου που έχει αναβαθμιστεί τα τελευταία χρόνια, καθώς ελέγχει το σύνολο των μεγάλων συμβάσεων και διενεργεί  προληπτικό και κατασταλτικό έλεγχο στις δαπάνες των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης (ΟΤΑ) και του Δημοσίου.

Στον Αρειο Πάγο το προβάδισμα στην κούρσα της διαδοχής για την κορυφή του Ανώτατου Ακυρωτικού Δικαστηρίου, σε περίπτωση που ακολουθηθεί το μοντέλο της επετηρίδας, έχει ο αρχαιότερος αντιπρόεδρός του Αθανάσιος Κουτρομάνος. Ακολουθούν, πάντα κατά σειρά αρχαιότητας, οι αντιπρόεδροι του ίδιου δικαστηρίου Γιώργος Γιαννούλης ο οποίος είχε διατελέσει και προϊστάμενος του Εφετείου Αθηνών, Γιώργος Χρυσικός που ήταν πρόεδρος του Τμήματος του Αρείου Πάγου που είχε την ευθύνη για τις ανακηρύξεις στις τελευταίες ευρωεκλογές, και Ιωάννης Σίδερης ο οποίος είχε  διενεργήσει την κύρια ανάκριση για τη γνωστή υπόθεση του παραδικαστικού κυκλώματος.

Και οι τέσσερις προαναφερόμενοι ανώτατοι δικαστές έχουν ένα κοινό σημείο: στις 30 Ιουνίου 2015 αποχωρούν λόγω συμπληρώσεως ορίου ηλικίας.

ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟΣ. Για τον λόγο αυτό υπάρχει προβληματισμός αν η κυβέρνηση θελήσει να επιλέξει για τη θέση του προέδρου του Αρείου Πάγου πρόσωπο με μονοετή θητεία, ή αν υπάρξουν σκέψεις για την ανάδειξη ανώτατου δικαστικού λειτουργού που να έχει μπροστά του ορίζοντα με μεγαλύτερη σε διάρκεια θητεία. Υπό αυτό το πρίσμα, στο τραπέζι θα πέσει και το όνομα της αντιπροέδρου του Αρείου Πάγου Δήμητρας Παπαντωνοπούλου, η οποία διαθέτει τριετία μέχρι να φτάσει το πλήρωμα του χρόνου για να αποχωρήσει και εκείνη από το Δικαστικό Σώμα (σ.σ.  οι δικαστές αποχωρούν με τη συμπλήρωση του 67ου έτους της ηλικίας τους).  

Σε περίπτωση που τελικά προκριθεί αυτή η επιλογή, θα είναι η πρώτη φορά που και οι δύο κορυφές του Αρείου Πάγου θα έχουν άρωμα γυναίκας. Και αυτό γιατί  τα ηνία της Εισαγγελίας του Ανώτατου Δικαστηρίου κατέχει από πέρυσι και για δύο ακόμα δικαστικά έτη η πρώτη γυναίκα εισαγγελέας του ΑΠ στην Ελλάδα Ευτέρπη Κουτζαμάνη.

Επειτα από επιτυχημένη διαδρομή σχεδόν 40 χρόνων αποχωρεί τη Δευτέρα από το Ελεγκτικό Συνέδριο ο πρόεδρος του Ανώτατου Δημοσιονομικού Δικαστηρίου της χώρας Ιωάννης Καραβοκύρης.  

Σύμφωνα με τις πληροφορίες, επικρατέστερες θεωρούνται οι επιλογές των ανώτατων δικαστών Φλώρας Καλδή και Ιωάννη Σαρμά καθώς και του αρχαιότερου αντιπροέδρου του Ελεγκτικού Συνεδρίου Νίκου Αγγελάρα.

Ο ΝΟΜΟΣ ΚΑΣΤΑΝΙΔΗ. Η κούρσα της διαδοχής  γίνεται για τελευταία φορά με βάση τον νόμο
που θεσπίστηκε επί υπουργίας Χάρη  Καστανίδη και προβλέπει
τη διαδικασία ακρόασης από τη Βουλή για τις ηγετικές θέσεις της Δικαιοσύνης. Το πέρασμα των ανώτατων δικαστών από τη Βουλή, πάντως, είχε προκαλέσει έντονες αντιδράσεις στον χώρο της Δικαιοσύνης.

Ο τρόπος επιλογής των δικαστών στις θέσεις των προέδρων, αντιπροέδρων του Συμβουλίου της Επικρατείας, του Αρείου Πάγου και του Ελεγκτικού Συνεδρίου, του εισαγγελέα του Αρείου Πάγου, του γενικού επιτρόπου της Επικρατείας του Ελεγκτικού Συνεδρίου και του γενικού επιτρόπου της Επικρατείας των τακτικών Διοικητικών Δικαστηρίων θα επανέλθει στο παλαιό νομοθετικό καθεστώς, προ της ισχύος του νόμου Καστανίδη.

Η διαδικασία
Η ανάδειξη για την ηγεσία της Δικαιοσύνης θα γίνει από το Υπουργικό Συμβούλιο, έπειτα από πρόταση του υπουργού Δικαιοσύνης, ενώ γνωμοδοτικό – και όχι δεσμευτικό – ρόλο θα έχουν οι οικείες ολομέλειες των Ανώτατων Δικαστηρίων. Αξίζει να σημειωθεί ότι μέχρις ότου συγκληθεί το Υπουργικό Συμβούλιο και αποφασίσει για την ανάδειξη των νέων προέδρων στα δύο Ανώτατα Δικαστήρια, εκ του νόμου, το τιμόνι τους περνά στον αρχαιότερο αντιπρόεδρο, ο οποίος και θα  εκτελεί χρέη προέδρου.