Κάτι συμβαίνει στο γκέι βασίλειο της Δανιμαρκίας

Ενα μικρό κουζινάκι χωράει όλη τη διήγηση του κινήματος των γκέι και των τρανς στην Ελλάδα. Η θρυλική ακτιβίστρια Πάολα Ρεβενιώτη μαγειρεύει, το περιοδικό «Κράξιμο» που εξέδιδε για δέκα χρόνια είναι πάνω στο τραπέζι και με την ωριμότητα των χιλιάδων ωρών στο πεζοδρόμιο, στα κινήματα, στα κυνηγητά από την Αστυνομία σχολιάζει με ψυχραιμία τη σημερινή συνθήκη της ομοφοβίας, των δικαιωμάτων και της χειραφέτησης.

Σήμερα, εξάλλου, κλείνουν 10 χρόνια για το Athens Pride (Φεστιβάλ Υπερηφάνειας για τους ομοφυλόφιλους, τις λεσβίες και τις τρανσέξουαλ), το ποτάμι θα είναι πολύχρωμο και μαζικό, θα απλωθεί και σε άλλες πόλεις – αν και τα πράγματα δεν ήταν πάντα έτσι. «Το πρώτο Pride διοργανώθηκε από το περιοδικό “Αμφί” και το ΑΚΟΕ (Απελευθερωτικό Κίνημα Ομοφυλόφιλων Ελλάδος) το 1980 στον Λόφο του Στρέφη. Από εκεί και πέρα έγιναν κι άλλες προσπάθειες, στο Ζάππειο. Τότε ήταν όλοι πιο επιφυλακτικοί και κυρίως μας στήριζαν ένα κομμάτι της Αριστεράς και οι αντιεξουσιαστές. Εγώ, ο Ανδρέας Βελισσαρόπουλος, ο Λουκάς Θεοδωρακόπουλος (εκδότης του “Αμφί”) μια παρέα ήμασταν, αν και δώσαμε μάχη τότε αφού τις τραβεστί δεν τις δέχονταν, τις θεωρούσαν πόρνες. Υπήρχε κυνήγι από την Αστυνομία αλλά και μπόλικος ερωτισμός. Γενικά θεωρώ πως από το 1984 έως το 2004 ήταν η καλύτερη εποχή για τη σεξουαλική απελευθέρωση» λέει η Πάολα που σχεδόν σε κάθε τεύχος του περιοδικού «Κράξιμο» είχε να αντιμετωπίσει μηνύσεις για προσβολή της δημοσίας αιδούς.

Ακόμη και ένα σκίτσο του Ζαν Κοκτό έγινε αφορμή για να καθίσει στο εδώλιο του κατηγορουμένου – αν και πιστεύει ότι η εποχή τότε ήταν διαφορετική, πιο ρομαντική ίσως, παρά τον σκληρό και άγουρο καμβά (μέχρι κατάληψη είχε γίνει στον Οδοντιατρικό Σύλλογο, γιατί δεν δεχόταν γκέι λόγω του φόβου του AIDS).

«Τώρα μαλώνω με τους γκέι. Δεν θεωρώ πως έχουμε ομοφοβία όπως σε άλλες χώρες, έχουμε όμως μπόλικη υποκρισία. Για την ακρίβεια τότε δεν είχαμε ορατότητα, αλλά είχαμε ερωτισμό».

Για χρόνια υπήρξε σημαίνον πρόσωπο στον αγώνα για τη χειραφέτηση, έτρεχε ασταμάτητα για τα δικαιώματα των ομοφυλόφιλων και των τρανς, σχεδόν μόνη. «Κανένας δεν μας στήριξε, ο Ταχτσής ήταν ιδιαίτερη περίπτωση, παλιάς γενιάς. Αυτοί δεν ήξεραν το gay liberation. Ηταν πάντως επαναστατημένοι για την εποχή τους – όπως και ο Ντίνος ο Χριστιανόπουλος που θαρραλέα μίλησε και έγραψε για αυτά» συμπληρώνει.

 Η Πάολα σήμερα θα είναι παρούσα στο Gay Pride της Αθήνας. Δεν πολυσυμφωνεί όμως με την άποψη ότι το κίνημα των γκέι έχει ενσωματωθεί ώς έναν βαθμό στην κοινωνία – με αφορμή την περυσινή υποστήριξη που παρείχε η αμερικανική πρεσβεία στις εκδηλώσεις, το γεγονός δηλαδή πως το Gay Pride τέθηκε υπό την αιγίδα της: «Είναι υπερβολές αυτά. Πάντα υπάρχει αμφισβήτηση αλλά δεν ξεπουληθήκαμε κιόλας». Και όσον αφορά το αίτημα του γάμου και της συμβίωσης που ιεραρχείται φέτος, η Πάολα έχει μια ενδιαφέρουσα άποψη: «Θα μπορέσουμε να τα αμφισβητήσουμε όταν γίνουν πρώτα».

Σε θεσμικό πεδίο, η τρανς συγγραφέας και αρθρογράφος Αννα Κουρουπού τρέχει αυτές τις ημέρες με το Σωματείο Υποστήριξης Διεμφυλικών που ιδρύθηκε το 2010.  

«Η τρανς κοινότητα είναι από τις πιο ευάλωτες ομάδες, ένας γκέι μπορεί να βρει δουλειά, μια τρανς όχι. Τώρα και με την οικονομική κρίση πολλά κορίτσια έχουν και ανθρωπιστικό θέμα» λέει η ίδια.

Σήμερα, οι εν λόγω οργανώσεις έχουν θεσμική υπόσταση, αναπτύσσουν δράσεις, έχουν νομική κάλυψη, συγκροτημένο λόγο, είναι μίλια μακριά από τα πρώτα εγχειρήματα των δεκαετιών του 1970 και του 1980, αποτυπώνοντας ίσως και κάποια βήματα που έχουν γίνει στον τομέα της ανεκτικότητας. Ακόμη και ιδρύματα όπως αυτό του Μποδοσάκη έχουν κάνει άνοιγμα εδώ, ο κοινωφελής ρόλος του Σωματείου Υποστήριξης Διεμφυλικών είναι πρωτόγνωρος αφού παρέχει σίτιση σε 25 τρανς άτομα, ο ακτιβισμός είναι διαρκής με δράσεις δρόμου και ώσμωση με το ευρύτερο κίνημα απελευθέρωσης.

«Θέλουμε να δείξουμε αυτά που διεκδικούμε. Αίτημά μας είναι η ορατότητα και να σταματήσουμε τους αποκλεισμούς. Εγώ όταν έκανα εγχείρηση, πέρασα δικαστήριο για να πάρω ταυτότητα, δεν υπάρχει νόμος – είναι δεδικασμένο, άρα μπορεί κάποιος δικαστής να το αμφισβητήσει. Βασικά πολεμάμε για την ταυτότητα φύλου. Η ταυτότητα εξάλλου είναι το μέσα μας, όχι το μητρώο. Ο σεξουαλικός προσανατολισμός είναι επιλογή, όταν γίνεται η διόρθωση πρέπει να έλθει και η ταυτοποίηση» συμπληρώνει η Αννα που είναι και γραμματέας των Διεμφυλικών ενώ έχει τακτική παρουσία στα ΜΜΕ με αρθρογραφία για τα εν λόγω θέματα. Κι αν η σημερινή πόλωση και το φούντωμα του φασισμού είναι τα νέα διακυβεύματα, αυτά δεν θα μπορούσαν να μη διαπερνούν τον χώρο. «Σήμερα το επίπεδο ομοφοβίας είναι μεγαλύτερο, δεν είναι τυχαία η άνοδος της Χρυσής Αυγής. Για εμένα το Pride είναι διαδήλωση, όχι παρέλαση. Περισσότερο πάμε για διαμαρτυρία παρά για χορό» μας λέει και όντως η σημειολογία της σημερινής διοργάνωσης στην Πλατεία Κλαυθμώνος έχει ενδιαφέρον αφού αντανακλά την υψηλή πολιτικοποίηση από τη μία και ένα ρεύμα πιο απολιτίκ σε μερίδα των συμμετεχόντων από την άλλη.

«Πρέπει να προχωρήσει και το Pride. Το θέμα της οικογένειας που ανοίγει φέτος είναι μεγάλο κατόρθωμα, η κυβέρνηση προτιμά να πληρώνει πρόστιμα παρά να αναγνωρίσει τη συμβίωση. Δεν αφήνει και η Εκκλησία. Και όμως, η ταυτότητα φύλου είναι καθημερινό πρακτικό θέμα. Εγώ πριν να κάνω επαναπροσδιορισμό φύλου δεν μπορούσα να νοικιάσω σπίτι» λέει η Αννα. Και όντως οι τρανς (εδώ προσμετρούνται και κορίτσια που έχουν γίνει αγόρια) είναι μια ευάλωτη ομάδα, απομονωμένη που πολλές φορές καταλήγει στην πορνεία, καταλαμβάνοντας τις νύχτες τον παράδρομο της Συγγρού ή της Λεωφόρου Καβάλας ή τα στούντιο της Αθήνας.

Η περίπτωση του 44χρονου Αντώνη Σιγάλα είναι πάλι διαφορετική από εκείνη της Πάολας Ρεβενιώτη και της Αννας Κουρουπού. Γκέι ο ίδιος, μαθηματικός και τραγουδιστής της όπερας, άνεργος σήμερα, δραστηριοποιήθηκε το 2012 ως συντονιστής στη θεματική ομάδα για ταυτότητα σεξουαλικού προσανατολισμού και ταυτότητας φύλου του τμήματος Δικαιωμάτων του ΣΥΡΙΖΑ. Η συμμετοχή του στα κινήματα άρχισε από το 2005 και αρχικά μέσω της ΟΛΚΕ.

«Αυτό που έζησα στη δική μου οικογένεια με οδήγησε στα κινήματα. Βίωσα την απόρριψη, εισέπραξα άρνηση να το δεχθούν, ακόμη και σήμερα είναι δύσκολο να μιλώ για αυτά με τη μάνα μου. Πάντως θεωρώ τον ακτιβισμό ως μια μορφή πολιτικής δράσης» μας λέει.

Με εμφανή πολιτικό λόγο εκφράζει την πτέρυγα εκείνη των ομοφυλοφίλων που θεωρούν ότι συνδέονται τα θέματα της απελευθέρωσης με εκείνα της αντιφασιστικής δράσης και του εργατικού κινήματος. Βεβαίως ο Σιγάλας θα βρίσκεται σήμερα στο Φεστιβάλ Υπερηφάνειας, παρότι έχει τις ενστάσεις του. «Συμμετέχω στο Pride, αν και συνήθως είναι απολίτικος ο τρόπος που βλέπουν τα πράγματα, την αντιφασιστική δράση, τη ρητορική μίσους που μας περιβάλλει. Υπάρχει ένα θόλωμα του πολιτικού μηνύματος. Θα σας πω ένα παράδειγμα: η ΙLGA Europe που έχει μια αντιπρόσωπο στην Ελλάδα έκανε μια δράση για ρητορική μίσους και προσκλήθηκε η Κατερίνα Παπακώστα που είχε αποκαλέσει τους μετανάστες κατσαρίδες και η Αφροδίτη Αλ Σάλεχ που είχε αναπαράγει tweet του Ηλία Παναγιώταρου για “τοιούτους”. Το γεγονός πως συνομιλούμε άκριτα με αυτούς τους ανθρώπους θολώνει την προσπάθεια να καταδικαστεί η ρητορική μίσους και αμβλύνει τη δυνατότητα να παρέμβουμε» σημειώνει.

Δραστήριος, με μαχητικό λόγο, θεωρεί ότι έχουν γίνει βήματα πια αφού πολύς κόσμος δεν φοβάται να βγει και να μιλήσει. Ας μην ξεχνάμε πως πέρυσι το Pride είχε 15.000 συμμετέχοντες, οι οργανώσεις πληθαίνουν, ο διάλογος φουντώνει – στο φόντο μιας κοινωνίας που έστειλε τη ΧΑ στη Βουλή και διατηρεί ομοφοβικό λόγο. «Υπάρχει ομοφοβία, η ΧΑ επενδύει σε αυτό. Και η Εκκλησία δεν δέχεται να γίνει άρση διακρίσεων για λόγους πελατειακούς» λέει ο Αντώνης. Και συνεχίζει σχολιάζοντας την τάση κάποιων ιδρυμάτων να προσεγγίζουν τις οργανώσεις των γκέι: «Σίγουρα κάποιες δομές ή ιδρύματα ή κυβερνήσεις επιχειρούν να ενσωματώσουν κινήματα όπως το LGBΤ. Είναι το λεγόμενο “Pink Washing” που με άλλοθι ελευθερίες επιχειρούν το δικό τους ξέπλυμα για να μπορέσουν να δικαιολογήσουν άλλα πράγματα, όπως το Ισραήλ που από τη μία δίνει δικαιώματα στους γκέι και από την άλλη χτυπάει Παλαιστινίους». Η δική του θέση αποτελεί μία μόνο απόχρωση ενός πολύχρωμου πλήθους που σήμερα θα ξεχυθεί στην Αθήνα ενάντια στο μαύρο της ρητορικής του μίσους και της ομοφοβίας.