Το νεανικό πρόσωπο της κρίσης

Χάνει τον ύπνο της όταν σκέφτεται το μέλλον της τους επόμενους μήνες. Δεν ξέρει τι να απαντήσει στους ασθενείς του που του ζητούν τα φάρμακά τους και εκείνος αναγκάζεται να τους γράφει τα πιο φθηνά και να τους ξεπετάει σε δεκάλεπτα ραντεβού. Αισθάνεται ότι όλοι της οι κόποι πήγαν χαμένοι και αντί να στηρίζει η ίδια ψυχολογικά μαθητές χρειάζεται η ίδια ψυχανάλυση. Αναρωτιέται αν τελικά άξιζε τον κόπο που σπούδασε κοινωνιολογία και δεν έγινε συνοριοφύλακας, όπως ένας παιδικός του φίλος που είχε μισθό από τα 18 του.

Μία νηπιαγωγός (Κλέα Σαμαντά). Ενας γιατρός (Δημήτρης Δάγκαλης). Μία ψυχολόγος (Ιρις Νικολάου). Ενας κοινωνιολόγος (Παύλος Σταυρόπουλος). Θα μπορούσε να είναι οι κολλητοί μας. Οι γείτονες του διπλανού διαμερίσματος. Εμείς οι ίδιοι.

Τέσσερις νέοι άνθρωποι που βιώνουν την απαξίωση. Βλέπουν τα όνειρά τους να μετατρέπονται σε εφιάλτες. Πνίγονται επειδή δεν μπορούν να βοηθήσουν τους άλλους, αλλά και επειδή δεν μπορούν να βοηθήσουν τον εαυτό τους. Είναι οι πρωταγωνιστές της λιτής παράστασης «Η οδύνη των ανέργων και το δικαίωμα στην τεμπελιά», η οποία βασίζεται στη διακήρυξη του Πολ Λαφάργκ (γαμπρό του Καρλ Μαρξ) και σε συνεντεύξεις ανέργων που πήρε ο Νίκος Παναγιωτόπουλος. Και τη σκηνοθέτησε ο Θοδωρής Γκόνης για το ΔΗΠΕΘΕ Καβάλας. Παράσταση που δοκιμάστηκε με επιτυχία τον χειμώνα στην τοπική κοινωνία και για δύο βράδια παρουσιάστηκε στον χώρο Ε της Πειραιώς 260 στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών.

Ο λόγος τους τρέχει με απίστευτη ταχύτητα. Ο ένας διακόπτει τον άλλο. Το άγχος τους αλλοιώνει τη φωνή τους. Δεν παίρνουν ανάσα. «Οταν με ρωτάνε τι δουλειά κάνω απαντώ μπαλωματού. Ε, μπαλωματού είμαι, όταν καλούμαι να καλύψω τα κενά των άλλων» λέει με παράπονο η αναπληρώτρια νηπιαγωγός που παραδέχεται ότι θα έκανε τα πάντα για να κρατήσει αυτή, τη μισερή θέση.

Και ενώ το κλίμα έχει βαρύνει, το δημοφιλές «Je ne veux pas travailler» («Δεν θέλω να δουλεύω») έρχεται να μειώσει τους ρυθμούς. Τώρα οι ήρωές μας μιλούν πιο αργά. Δεν είναι οι εργαζόμενοι που αγωνιούν να μη χάσουν τη δουλειά τους, που θυμώνουν για τον κουτσουρεμένο μισθό, που φοβούνται το αύριο. Η δεύτερη φουρνιά ηρώων δεν έχει τίποτα να χάσει πια. Είχε μια δουλειά και την έχασε. Και μαζί έχει χάσει και το δικαίωμα στην κοινωνική ζωή.

Μια επαρχιωτοπούλα με μηδαμινά τυπικά προσόντα δεν έχει αξιώσεις. Βολεύεται ακόμη και να φυτεύει λουλούδια στην Εγνατία. Μόνο σε μπαρ δεν θέλει να δουλέψει. «Ομως στο εργοτάξιο προσλαμβάνουν ξένες» λέει με παράπονο. Ο νεαρός ηθοποιός ξέρει ότι θα πρέπει να δουλέψει χωρίς ένσημα και χωρίς να πληρωθεί τις πρόβες αν θέλει να ελπίζει να παίξει και την επόμενη σεζόν. Η πιτσιρίκα περιμένει τους φίλους της να κεράσουν καφέ – η μάνα της ζήτημα είναι αν μπορεί να της δώσει ένα δεκάευρω τον μήνα -, αισθάνεται άχρηστη και κοιμάται με χάπια διότι και μόνο η σκέψη του μέλλοντος της φέρνει αϋπνία. Ενας πατέρας δεν αντέχει να σκέφτεται ότι δεν θα μπορεί να ταΐσει τα παιδιά του. Από τα νεύρα του κοντεύει – πραγματικά – να φάει τα πόδια του. Δεν έχει άλλο κουράγιο. Κουράζεται. Βαραίνει… Και τα φώτα σβήνουν.

Το χειροκρότημα άφθονο για τις δυνατές ερμηνείες μέσα στο ιδιαιτέρως λιτό σκηνικό – ελάχιστα καθίσματα μόνο και παιχνίδια με το φως. Η αίσθηση όμως φεύγοντας, περασμένα μεσάνυχτα, ήταν ότι οι ήρωες δεν μας παρακίνησαν να διεκδικήσουμε το δικαίωμα στην τεμπελιά. Δεν μας έπεισαν για τις χάρες της ανεμελιάς και της ολιγόωρης εργασίας. Μας φόρτωσαν με το άγχος του εργαζομένου με το αβέβαιο μέλλον. Με την αγωνία εκείνου που έχει κουραστεί να ανανεώνει την κάρτα ανεργίας. Με την αίσθηση ότι ακούγαμε φίλους να μας λένε τον πόνο τους καταγράφοντας μια όλο και πιο δύσκολη πραγματικότητα. Εναν πόνο που πήραμε μαζί μας, ξέροντας πως πρέπει να επιλέξουμε ένα δικαίωμα – αν έχουμε την ευκαιρία – και αυτό δεν θα είναι στην τεμπελιά.