Μια «μικρή ΕΕ» με υπογραφή Πούτιν

Δεν ήταν καθόλου εύκολο για τον Βλαντίμιρ Πούτιν να χτιστεί αυτό το είδος Σοβιετικής Ενωσης – ούτε ο Νουρσουλτάν Ναζαρμπάγεφ ούτε ο Αλεξάντερ Λουκασένκο είχαν δει με καλό μάτι την προσάρτηση της Κριμαίας από τη Ρωσία. Γι’ αυτόν τον λόγο, ή μάλλον εξαιτίας αυτού του φόβου, είχαν εγγυήσεις για την εδαφική τους ακεραιότητα. Ειδικά το Καζακστάν φοβόταν ότι η ρωσική μειονότητα που ζει στη χώρα θα δώσει το επόμενο πάτημα στον ρωσικό επεκτατισμό. Παρ’ όλα αυτά, ο ρώσος πρόεδρος πέτυχε και αυτόν τον στόχο του. Την Πέμπτη υπογράφηκε η ιδρυτική διακήρυξη της Ευρασιατικής Οικονομικής Ενωσης (ΕΟΕ), η οποία φιλοδοξεί να παίξει τον ρόλο μιας αντι – Ευρωπαϊκής Ενωσης και να θέσει σε τροχιά πλήρους ανταγωνισμού τις οικονομίες των τριών μελών της με τις οικονομίες της Ευρώπης και των ΗΠΑ.

Μέχρι τα μέσα του περασμένου Νοεμβρίου, ο τέταρτος της παρέας ήταν η Ουκρανία. Η εξέγερση της Πλατείας Ανεξαρτησίας, ωστόσο, που οδήγησε στην παραίτηση του φιλορώσου προέδρου Βίκτορ Γιανουκόβιτς, άλλαξε τα δεδομένα. Η ουκρανική απουσία δεν εμπόδισε όμως τον Πούτιν να μιλήσει από την Αστάνα, την υπερσύγχρονη πρωτεύουσα του Καζακστάν, για «ιστορική ημέρα». Σύντομα εξάλλου η ΕΟΕ θα αποκτήσει άλλα δύο μέλη – είτε το θέλουν είτε όχι. Την Αρμενία που πρόκειται να υπογράψει την ένταξή της στον οργανισμό στα τέλη Ιουνίου και το Κιργιστάν που θα υπογράψει έως το τέλος του χρόνου.

Ως προς το τι ακριβώς συνιστά η Ευρασιατική Οικονομική Ενωση, είναι σαφές ότι πρόκειται περί μίας απάντησης στην Ευρωπαϊκή Ενωση, της οποίας φιλοδοξεί να γίνει το αντίπαλο δέος. Η ΕΟΕ είναι μια τελωνειακή ένωση οικονομικής συνεργασίας και ελεύθερης διακίνησης ατόμων και κεφαλαίων η οποία έχει στη διάθεσή της αμέτρητους φυσικούς ενεργειακούς πόρους. Ενας μικρός κολοσσός 170 εκατ. ατόμων και Ακαθάριστου Προϊόντος που φτάνει τα 3 τρισεκατομμύρια δολάρια. Ο μακροπρόθεσμος στόχος είναι η υιοθέτηση ενός κοινού νομίσματος.

Η διαφορά της ΕΟΕ από την ΕΕ είναι ότι τα μέλη της δεν είναι ακριβώς ο ορισμός των δημοκρατικών κρατών. Ο Ναζαρμπάγεφ είναι ο απόλυτος ηγέτης του Καζακστάν από την εποχή της Σοβιετικής Ενωσης οπότε και κατέκτησε το αξίωμα του γραμματέα του τοπικού Κομμουνιστικού Κόμματος. Ο Λουκασένκο είναι ισόβιος πρόεδρος της Λευκορωσίας από το 1991 οπότε η πρώην σοβιετική δημοκρατία κατέκτησε την ανεξαρτησία της. Ηταν το μόνο στέλεχος της ηγεσίας του τοπικού ΚΚ που είχε ψηφίσει κατά της ανεξαρτησίας της χώρας, έχει χαρακτηριστεί από την Ουάσιγκτον ο «τελευταίος δικτάτορας της Ευρώπης», ενώ είναι και ο μοναδικός ηγέτης της Γηραιάς Ηπείρου στον οποίο έχουν επιβληθεί προσωπικά οικονομικές κυρώσεις από τη Δύση.

Ενα άλλο κοινό χαρακτηριστικό των τριών μελών είναι ότι μοιράζονται τα ίδια δομικά προβλήματα. Οι οικονομίες τους βασίζονται στις πρώτες ύλες – στο φυσικό αέριο και το πετρέλαιο το Καζακστάν, στο ποτάσιο και την γεωργία η Λευκορωσία, το φυσικό αέριο και το πετρέλαιο η Ρωσία. Και οι τρεις χώρες μαστίζονται από εκτεταμένη διαφθορά, έλλειψη επενδύσεων και οικονομική αστάθεια. Σύμφωνα  με το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, ο πληθωρισμός στο Καζακστάν φέτος θα φτάσει το 10% και στη Λευκορωσία το 16%. Αναλυτές επισημαίνουν εξάλλου ότι ο πραγματικά κερδισμένος αυτής της Ενωσης θα είναι η Ρωσία. «Οι οικονομίες των τριών χωρών είναι ήδη στενά συνδεδεμένες. Θα επωφεληθούν βεβαίως από τη ροή κεφαλαίων αλλά το συνολικό όφελος δεν θα είναι μεγάλο» επισημαίνει στην γαλλική εφημερίδα «Μοντ» ο Κρις Βάφερ, αναλυτής οικονομικού ινστιτούτου που εδρεύει στη Μόσχα.

Από την άλλη πλευρά, το Κίεβο φαίνεται ότι έκανε τη σωστή επιλογή με την απόφασή του να μην ενταχθεί στην Ευρασιατική Οικονομική Ενωση. Αν και το τίμημα που κλήθηκε να πληρώσει είναι υψηλότατο, η οικονομία της χώρας θα μπορούσε να αρχίσει να αναπτύσσεται με ετήσιο ρυθμό της τάξης του 4% μέσα στα επόμενα δύο χρόνια χάρις στους οικονομικούς δεσμούς που θα αναπτυχθούν με την Ευρωπαϊκή Ενωση.

Ραντεβού με την Ιστορία
«Η σημερινή μας συνάντηση έχει ασφαλώς μια χωρίς υπερβολή κοσμοϊστορική σημασία» δήλωσε ο Βλαντίμιρ Πούτιν κατά την υπογραφή της συμφωνίας της Ευρασιατικής Οικονομικής Ενωσης στην Αστάνα