Η Λιβύη στα πρόθυρα του εμφυλίου

Τρία χρόνια μετά την ανατροπή του Μουαμάρ Καντάφι, ο εφιάλτης του εμφύλιου πολέμου επανέρχεται στη Λιβύη. Με τους πιστούς στις ένοπλες δυνάμεις από τη μια και τους αποφασισμένους να υπερασπιστούν το status quo της χώρας από την άλλη, την ώρα μάλιστα που ο ρόλος των ισλαμιστών ενισχύεται σημαντικά, η χώρα μοιάζει πιο διχασμένη από ποτέ. Επειτα από μια ταραχώδη ημέρα στην Τρίπολη, κατά την οποία ένοπλες δυνάμεις πιστές στον απόστρατο λίβυο στρατηγό Χαλίφα Χαφτάρ εφόρμησαν στο Κοινοβούλιο και ανέστειλαν τις λειτουργίες του σε μια προφανή απόπειρα πραξικοπήματος, μια εύθραυστη ησυχία επικρατούσε χθες στη λιβυκή πρωτεύουσα. Σε μια προσπάθεια να αποκαταστήσει την τάξη, ο επικεφαλής του Κοινοβουλίου έδωσε χθες εντολή στις ισλαμιστικές πολιτοφυλακές να αναπτυχθούν σε όλη την πρωτεύουσα. Την ίδια ώρα, στο αντίπαλο στρατόπεδο, η αεροπορική βάση στην ανατολική πόλη Τομπρούκ ανακοίνωνε ότι είναι έτοιμη να πολεμήσει τους «εξτρεμιστές», απηχώντας τη ρητορική του Χαφτάρ. Ομοίως, και οι ειδικές δυνάμεις του στρατού. Δεδομένου ότι κανείς δεν μπορεί με βεβαιότητα να «μετρήσει» την επιρροή τού αμφιλεγόμενου πρώην στρατηγού στις τακτικές ένοπλες δυνάμεις και τις ισχυρές ταξιαρχίες των πρώην ανταρτών που ανέτρεψαν τον στρατηγό Καντάφι, οι δηλώσεις συμμαχίας αποτελούν μια πολύ σημαντική εξέλιξη που θα μπορούσε να βαθύνει το χάος στη Λιβύη.

Επί τρία χρόνια, διάφορες παραστρατιωτικές ομάδες δρουν ανεξέλεγκτα στη χώρα – κάποιες από αυτές βαδίζοντας στα ιδεολογικά χνάρια της Αλ Κάιντα. Σχεδόν χωρίς καμία ουσιαστική εξουσία, η εύθραυστη κεντρική κυβέρνηση παλεύει από την πλευρά της να εξασφαλίσει τη νομιμότητά της, ενώ στρατιωτικές και αστυνομικές δυνάμεις παραμένουν κατακερματισμένες.

Οι πολιτοφυλακές ασκούν μεγάλη επιρροή στο πολιτικό σκηνικό. Κάποιες στηρίζουν τα ισλαμικά πολιτικά κόμματα, τα οποία καταλαμβάνουν την πλειοψηφία του Κοινοβουλίου. Αλλες στηρίζουν τους μη ισλαμιστές πολιτικούς αντιπάλους. Μήνες τώρα, οι δύο πλευρές κρατούν μια πολύ λεπτή ισορροπία, με κύρια σημεία αντιπαράθεσης την επιλογή νέας κυβέρνησης και τη διεξαγωγή εκλογών έπειτα από την ανατροπή, τον περασμένο Μάρτιο, του μεταβατικού πρωθυπουργού Αλί Ζεϊντάν. Αυτήν την ισορροπία απειλεί να ανατρέψει τώρα ο Χαφτάρ.

Πρώην σύμμαχος του Καντάφι έως τη δεκαετία του ’80, οπότε στράφηκε εναντίον του και μετακόμισε στις ΗΠΑ, για να επιστρέψει το 2011 και να ηγηθεί της εξέγερσης, ο Χαφτάρ πυροδότησε τις φήμες ενός επικείμενου πραξικοπήματος τον Φεβρουάριο. Ηταν η πρώτη φορά που εμφανιζόταν στην κρατική τηλεόραση με στρατιωτικά για να καλέσει τη μεταβατική κυβέρνηση να βάλει τέλος στην κρίση.

Την Παρασκευή επανήλθε δυναμικά, αρχικά με μια ένοπλη επίθεση στη Βεγγάζη. Κατά τη διάρκεια των διήμερων επιθέσεων, τουλάχιστον 80 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους. Οι επικεφαλής του διεθνούς αεροδρομίου, το οποίο βρέθηκε στο στόχαστρο των επιθέσεων την Κυριακή το βράδυ, ανακοίνωσαν χθες ότι θα παραμείνει κλειστό για ακόμη μία εβδομάδα.

Την Κυριακή, παραστρατιωτικές ομάδες με βαρύ οπλισμό εισέβαλαν στο Κοινοβούλιο, λεηλάτησαν το κτίριο και, σύμφωνα με τοπικά Μέσα, απήγαγαν οκτώ ισλαμιστές, μεταξύ των οποίων και ο πρόεδρος της Βουλής. Σύμφωνα με τους «Τάιμς» του Λονδίνου, αυτήν την εβδομάδα ο νέος πρωθυπουργός Αχμέντ Μαϊτίκ επρόκειτο να ζητήσει την έγκριση του Κοινοβουλίου για τον σχηματισμό νέας κυβέρνησης. Τα βίαια επεισόδια συνεχίστηκαν καθ’ όλη τη διάρκεια της νύχτας, με τους μαχητές του αυτοαποκαλούμενου Εθνικού Στρατού της Λιβύης (LNA) να αποκλείουν τους δρόμους γύρω από το Εθνικό Κογκρέσο στην Τρίπολη. Αυτόπτες μάρτυρες δήλωσαν ότι οι ένοπλοι έκαναν χρήση αντιαεροπορικών πυραύλων και ρουκετών. Τα κρατικά πρακτορεία ειδήσεων μετέδωσαν ότι δύο άνθρωποι σκοτώθηκαν και τουλάχιστον 50 τραυματίστηκαν.

Απομόνωση
Την πρεσβεία της στην Τρίπολη έκλεισε χθες η Σαουδική Αραβία, το προξενείο της στη Βεγγάζη η Τουρκία και τα σύνορά της η Αλγερία.   

Ανησυχία στις Βρυξέλλες
Η ΕΕ ανησυχεί πολύ για την επιδείνωση της κατάστασης στη Λιβύη. Καλεί όλα τα μέρη να αποφύγουν οποιαδήποτε προσφυγή στη βία και να εργαστούν μαζί για να ευνοήσουν μία επιτυχημένη μετάβαση στη χώρα
Μάικλ Μαν, εκπρόσωπος της επικεφαλής της Ευρωπαϊκής Διπλωματίας Κάθριν Αστον