Ανάσα για την Ελλάδα από το πακέτο Ντράγκι

Ανάσα, έστω κι αν δεν είναι – άμεσα – θαυματουργή, θα προσφέρει στην ελληνική οικονομία το αναμενόμενο πακέτο μέτρων της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας για μείωση των επιτοκίων της, σύμφωνα με εκτιμήσεις τραπεζιτών.

Με χαμηλότερα επιτόκια – και αρνητικά για αποδοχή καταθέσεων – η ΕΚΤ «στέλνει» φθηνότερο χρήμα στις αγορές – και στην ελληνική. Στον βαθμό, άλλωστε, που θα ενισχυθεί η ανάπτυξη στην ευρωζώνη, θα επωφεληθεί και η Ελλάδα.

Οι ελληνικές τράπεζες και επιχειρήσεις, βεβαίως, όπως εξηγούν οι τραπεζίτες, δανείζονται ακριβά κυρίως λόγω του υψηλού κινδύνου της χώρας, ενώ το ύψος των επιτοκίων της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας έχει αναλογικά μικρή συμμετοχή στο συνολικό κόστος δανεισμού. Επομένως η μείωση των επιτοκίων θα βοηθήσει μεν, αλλά δεν θα αλλάξει την εικόνα της ρευστότητας στην ελληνική οικονομία σε αυτή τη φάση.

Σε κάθε περίπτωση η κίνηση Ντράγκι έχει σημασία, όπως εκτιμούν πηγές της αγοράς, επειδή θεωρείται προανάκρουσμα μιας μελλοντικής απόφασης για «ποσοτική χαλάρωση», δηλαδή για μαζική αγορά κρατικών ομολόγων και τύπωμα χρήματος από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα. Κάτι για το οποίο διψάει η ευρωπαϊκή οικονομία και σίγουρα θα βοηθήσει πολύ πιο αποτελεσματικά και την ελληνική. Η κίνηση αυτή αναμένεται μετά τον Σεπτέμβριο – Οκτώβριο, αναφέρουν οι ίδιες πηγές.

Το κακό είναι ότι η ευρωπαϊκή οικονομία δεν είναι ενοποιημένη. Το γιατρικό των χαμηλότερων επιτοκίων, που αποσκοπεί στις οικονομίες του Βορρά, δεν μπορεί να γιατρέψει αποτελεσματικά τις βαριές ασθένειες του Νότου. Επιπλέον, ο Βορράς, και ειδικά η Γερμανία, έχει τις εμμονές του σχετικά με το είδος του γιατρικού. Χθες ο επικεφαλής της Bundesbnak Γενς Βάιντμαν υπερασπίστηκε εμμέσως την υψηλή ισοτιμία του ευρώ -που για κάποιους είναι πηγή κακού – λέγοντας ότι αποτελεί την άλλη όψη των χαμηλών επιτοκίων των κρατικών ομολόγων, που βοηθούν την ανάπτυξη.

Ο Ντράγκι φαίνεται πάντως ότι θα τολμήσει τον επόμενο μήνα να μειώσει όχι μόνο το βασικό επιτόκιο της τράπεζας, αλλά και αυτό της αποδοχής καταθέσεων σε αρνητικά επίπεδα. Αυτό τον φέρνει ένα βήμα πιο κοντά στο «ό,τι χρειαστεί»…

Για το αρνητικό επιτόκιο, πάντως, επικρατεί προβληματισμός. Κάποιοι θεωρούν ότι θα βοηθήσει, άλλοι το φοβούνται. Ο Γκίκας Χαρδούβελης, επικεφαλής οικονομολόγος της Eurobank και καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Πειραιώς, επισημαίνει ότι όταν η Δανία είχε εφαρμόσει αρνητικό επιτόκιο καταθέσεων στην κεντρική της τράπεζα, με στόχο να μειωθεί το επιτόκιο χορηγήσεων δανείων στις επιχειρήσεις, οδηγήθηκε στο αντίθετο αποτέλεσμα, δηλαδή σε αύξηση των επιτοκίων χορηγήσεων, γιατί οι τράπεζες μετέφεραν το αυξημένο κόστος τους στους πελάτες τους.

Σε ό,τι αφορά τη μείωση του βασικού επιτοκίου, ο κ. Χαρδούβελης υποστηρίζει ότι για τις ελληνικές τράπεζες το θέμα δεν είναι το μέσο επιτόκιο της ΕΚΤ αλλά το μεγάλο ρίσκο της χώρας που οδηγεί σε υψηλά επιτόκια δανεισμού και άρα και των χορηγήσεών τους. Από την άλλη πλευρά, εμμέσως μπορεί να βοηθηθεί η Ελλάδα εφόσον τονωθεί η ανάπτυξη στην ευρωζώνη ή αν πέσει η ισοτιμία του ευρώ, υποστηρίζει.

Πιο αισιόδοξος για τις επιπτώσεις στην Ελλάδα του αρνητικού επιτοκίου αποδοχής καταθέσεων είναι ο Δημήτρης Μαρούλης, επικεφαλής της διεύθυνσης οικονομικών μελετών της Alpha Bank. Οπως λέει, το μέτρο μπορεί να ενισχύσει τη διατραπεζική αγορά, αφού θα αποθαρρύνει τις τράπεζες να «παρκάρουν» τα κεφάλαιά τους στην Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα. Κάτι τέτοιο, όπως εκτιμά, θα είναι καλό για τις ελληνικές τράπεζες, που έχουν ανάγκη από ρευστότητα.

Ο κ. Μαρούλης τονίζει επίσης ότι την Ελλάδα δεν τη συμφέρει ο χαμηλός πληθωρισμός, που περιορίζει την οικονομική δραστηριότητα στην ευρωζώνη και, επομένως, τα μέτρα Ντράγκι είναι προς όφελος της οικονομίας.

Επιφυλάξεις για τα αρνητικά επιτόκια αποδοχής καταθέσεων έχει και ο επικεφαλής του ΟΔΔΗΧ Στέλιος Παπαδόπουλος, λέγοντας ότι ένα τέτοιο μέτρο «είναι μια ανορθοδοξία, λειτουργεί περίεργα, δεν μπορείς να το υπολογίσεις». Ο κ. Παπαδόπουλος επικαλείται χαρακτηριστικά το παράδειγμα της Ιαπωνίας και τον κίνδυνο για την αγορά ομολόγων. Αντίθετα, θεωρεί ότι η ποσοτική χαλάρωση, όπως έχει αποδείξει και το παράδειγμα της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ, έχει ουσιαστικά αποτελέσματα και «δεν έβλαψε την αγορά των ομολόγων»

Εξάλλου, μια μείωση των επιτοκίων της ΕΚΤ θα οδηγήσει σε υποχώρηση των επιτοκίων των στεγαστικών δανείων που είναι συνδεδεμένα με αυτά, αλλά και των προθεσμιακών καταθέσεων.