Απέραντες χωματερές οι θάλασσες και οι ωκεανοί

Πλαστικά κάθε είδους, κυρίως όμως σακούλες από σουπερμάρκετ, μπουκάλια, μέταλλα και ξύλα, αλιευτικά δίχτυα, ηλεκτρικές συσκευές και οικοδομικά υλικά εντόπισαν οι επιστήμονες στη θάλασσα, ακόμη και σε βάθος 4,5 χιλιομέτρων, μέσα σε υποθαλάσσια φαράγγια.

Οπως διαπίστωσαν ειδικοί από 15 ευρωπαϊκά ερευνητικά κέντρα στη διάρκεια δεκαετούς έρευνας που δημοσιεύθηκε προ ημερών, όχι μόνο η Μεσόγειος αλλά και ωκεανοί έχουν μετατραπεί σε απέραντες χωματερές.

Οι επιστήμονες αποτύπωσαν την εικόνα των θαλάσσιων χωματερών με τη βοήθεια της υποβρύχιας τεχνολογίας, καταγράφοντας 588 βίντεο. Εκεί όπου τα νερά ήταν πιο ρηχά, χρησιμοποίησαν μηχανότρατες για να σαρώσουν τον βυθό, να ανασύρουν δειγματοληπτικά σκουπίδια. Σκοπός τους ήταν να μελετήσουν κατόπιν στα εργαστήρια την πυκνότητα και τη σύνθεση των απορριμμάτων που συνέλεξαν σε μια τέτοια ευρείας έκτασης γεωγραφική περιοχή στα ευρωπαϊκά ύδατα. Στόχος ήταν να κατανοήσουν το μέγεθος της θαλάσσιας και παράκτιας περιβαλλοντικής υποβάθμισης και τις επιπτώσεις της στους θαλάσσιους οργανισμούς. Αυτό έκαναν  σε 32 διαφορετικά σημεία της Μεσογείου, εκτός των άλλων και στον υποθαλάσσιο χώρο μεταξύ Ρόδου και Κρήτης, οι επιστήμονες (από Πορτογαλία, Ισπανία, Νορβηγία, Βρετανία, Γερμανία, Ολλανδία, Γαλλία, Βέλγιο), με συντονιστές το Ινστιτούτο Θαλασσίων Ερευνών και το Τμήμα Ωκεανογραφίας και Αλιείας του Πανεπιστημίου των Ν. Αζορών της Πορτογαλίας.

Σε οκτώ δείγματα που ανέσυραν από μέσο βάθος 1.500 μ. στα 379 ελληνικά στρέμματα που εξέτασαν, είδαν ότι η πυκνότητα σκουπιδιών ήταν 1,1 κιλό ανά 10 στρέμματα. Τι βρήκαν; Υπολείμματα καμένου άνθρακα (45,5%), πλαστικά (17%), γυαλιά (9,3%), μέταλλα (6%), παρατημένο αλιευτικό εξοπλισμό (1,6%) και διάφορα άλλα απορρίμματα (20,5%).

Μπορεί τα σκουπίδια στις ακτές να είναι συνήθως περισσότερα από ό,τι στη θάλασσα, ωστόσο υπάρχουν παντού και μέσα στο νερό, όχι μόνο στη Μεσόγειο (όπου βρήκαν πλαστικά 41%, δίχτυα 34%, μέταλλα 7%, γυαλί 4%, πυρωμένα υπολείμματα μετάλλων 1% και διάφορα άλλα είδη σκουπιδιών 13%), αποφάνθηκαν οι μελετητές. Από τις περιοχές κοντά σε ακτές – αστικά κέντρα, αλλά και σε πιο απομακρυσμένα σημεία των ωκεανών, τα απόβλητα που αφήνει πίσω του ο άνθρωπος είναι κάτι παραπάνω από εμφανή. Από τα πιο ρηχά νερά, στα 35 μέτρα βάθος, μέχρι και τα 4.500 μέτρα (Cascais Canyon / Πορτογαλία), οικιακά και άλλα απορρίμματα, π.χ. γυαλιά και μεταλλικά αντικείμενα που πετάχτηκαν από πλοία της γραμμής, σαπίζουν πλέον μέσα στο νερό. Ειδικά τα υποβρύχια φαράγγια και οι υφαλοκρηπίδες αποδεικνύονται χωνευτήρια, αφού εκεί εντοπίστηκε η μεγαλύτερη συγκέντρωση.

Οπως φάνηκε, μάλιστα, η πυκνότητα των απορριμμάτων εκεί στον βυθό ήταν υψηλότερη από αυτήν στα επιφανειακά ύδατα, αφού κυρίως τα πλαστικά συσσωρεύτηκαν κατά τόπους σε ποσότητες, με προφανείς, ανυπολόγιστες επιπτώσεις για το θαλάσσιο οικοσύστημα. Αντίθετα, δηλαδή, από την κοινή αντίληψη ότι τα περισσότερα πλαστικά αντικείμενα επιπλέουν στην επιφάνεια, υπολογίστηκε ότι το 70% από αυτά βυθίζεται αργά ή γρήγορα στον πυθμένα. Αυτό εξηγεί και τη συσσώρευση απορριμμάτων στον βυθό και όχι στην ανοικτή θάλασσα. «Φανταστείτε ότι σε επιφάνεια που αντιστοιχεί με ένα γήπεδο ποδοσφαίρου στα 2.000 μέτρα βάθος, όπου θα έπρεπε να μην υπάρχει απολύτως τίποτα, βρήκαμε έως και 30 αντικείμενα – γυάλινα μπουκάλια, μεταλλικά κουτάκια ή αλιευτικά δίχτυα.

Είναι σαν μια καταβόθρα, το θέμα είναι σοβαρό» τόνισαν οι ερευνητές, επισημαίνοντας την ανάγκη ανάληψης δράσης για την πρόληψη της αυξανόμενης συσσώρευσης απορριμμάτων στο θαλάσσιο περιβάλλον. «Από τη στιγμή που δεν μπορεί να καθαριστεί ο βυθός ώς και τα 1.000 και πλέον μέτρα, δεν υπάρχει άλλη λύση. Ζητούμενο είναι τα απόβλητα να μη φτάνουν ώς εκεί…» συμπέραναν οι ευρωπαίοι μελετητές.