Σαφάρι για την Μπόκο Χαράμ

Χιλιάδες νιγηριανοί στρατιώτες συγκεντρώνονται στο Βορειοανατολικό Μπόρνο την ώρα που αμερικανικά αεροσκάφη χτενίζουν τη Νιγηρία από αέρος και ειδικές δυνάμεις από τη Βρετανία, τη Γαλλία και τις ΗΠΑ βρίσκονται ήδη στα νιγηριανά εδάφη. Ακόμη και νομικοί σύμβουλοι από την Ουάσιγκτον καταφθάνουν για υποστήριξη, ενώ εξετάζεται το ενδεχόμενο να στραφούν τα «μάτια» των κατασκοπευτικών δορυφόρων στο βόρειο τμήμα της Νιγηρίας. Ολοι συντονίζονται στο κυνήγι της ισλαμιστικής οργάνωσης Μπόκο Χαράμ που κρατεί αιχμάλωτες περισσότερες από 200 μαθήτριες εδώ κι έναν ολόκληρο μήνα.

«Τα προηγούμενα χρόνια, όμως, που η Μπόκο Χαράμ έσφαζε αμάχους σχεδόν κάθε εβδομάδα, κανείς δεν έκανε τίποτε», σχολιάζει κάτοικος της περιοχής. Πράγματι, ο αιμοδιψής Αμπουμπακάρ Σεκουάρ ηγείται της Μπόκο Χαράμ από το 2009, η ίδια η οργάνωση δραστηριοποιείται κυρίως στη Βόρεια Νιγηρία από το 2002, ενώ οι εκρήξεις βίας τόσο από την πλευρά των τρομοκρατικών οργανώσεων όσο και απ’ την πλευρά του στρατού έχουν γίνει μέρος της καθημερινότητας των κατοίκων του απομονωμένου Βορρά από τη δεκαετία του ’80. Το «πρόβλημα της Νιγηρίας», ή ο «μποκοχαραμισμός», όπως το αποκαλεί  ο βραβευμένος με Νομπέλ νιγηριανός συγγραφέας Ουόλε Σογίνκα, είναι «προϊόν πολιτικών επιλογών που μετρούν δεκαετίες πίσω στον χρόνο».

Γιατί, λοιπόν, καθυστέρησε τόσο η συσπείρωση της διεθνούς κοινότητας σε μια ενιαία δράση κατά της Μπόκο Χαράμ; Ενας λόγος είναι ότι η νιγηριανή κυβέρνηση πάντοτε δυσανασχετούσε με οποιαδήποτε μορφή «παρεμβατικότητας» – έτσι αντιμετώπιζε τις εκάστοτε κινήσεις προθυμίας από τη Βρετανία (λόγω του αποικιοκρατικού παρελθόντος) ή από τις ΗΠΑ, σύμφωνα με τον δημοσιογράφο της «Λιμπερασιόν» Τομά Χοφνούνγκ. Στην προκειμένη περίπτωση, όμως, ο πρόεδρος της Νιγηρίας Γκούντλακ Τζόναθαν δεν μπορούσε να κάνει τα στραβά μάτια μπροστά στην διεθνή κινητοποίηση που έχει λάβει γιγαντιαίες διαστάσεις, ιδίως στα κοινωνικά μέσα. Ωστόσο, μένει ακόμη να φανεί αν η διεθνής δραστηριοποίηση μπορεί πράγματι να συνεισφέρει στην αντιτρομοκρατική δράση ή εάν αποτελεί απλώς προσπάθεια της κάθε χώρας να προστατεύσει τα συμφέροντά της στην πολυπληθέστερη χώρα της Μαύρης Ηπείρου.

Η απάντηση σ’ ένα ισλαμιστικό κίνημα που βρίσκει έδαφος σε μια περιοχή ρημαγμένη από τη φτώχεια και παραμελημένη από την κυβέρνησή της «τελικά θα προέλθει απ’ το εσωτερικό της χώρας και όχι από εξωτερική βοήθεια» σημειώνει ο Χοφνούνγκ. Προς το παρόν, πάντως, ο στρατός της Νιγηρίας είναι μάλλον ανάπηρος μπροστά στην επιθετική μανία της Μπόκο Χαράμ. Ο λόγος; Η διαφθορά. Με το 23% του κρατικού προϋπολογισμού που υποτίθεται ότι απορροφάται για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας να γίνεται καπνός, μεγάλο τμήμα του στρατού της Νιγηρίας έχει σημαντική έλλειψη πόρων, ακόμη και μέσων μεταφοράς. Παράλληλα, πολλές φορές, οι ίδιοι οι αντάρτες της Μπόκο Χαράμ, σύμφωνα με τον Μαρκ Αντουάν Περούζ, καθηγητή στο γαλλικό Ινστιτούτο Γεωπολιτικής, προμηθεύονται όπλα από τους στρατιώτες που κάνουν λαθρεμπόριο.

Η κατάσταση επιδεινώθηκε μετά τον Μάιο του 2013, όταν ο Τζόναθαν κήρυξε τα κρατίδια Μπόρνο, Γιόμπε και Ανταμάουα σε κατάσταση εκτάκτου ανάγκης. Από τότε ο στρατός ακολούθησε μια στρατηγική τυφλής καταστολής και τελικά έχασε το παιχνίδι. Γιατί η Μπόκο Χαράμ απάντησε στη βία με ακόμη περισσότερη βία. «Και, όπως δηλώνει ο Μαρκ Αντουάν Περούζ, «δεν θα δίσταζε να αφανίσει έναν ολόκληρο οικισμό εάν υποπτευόταν την παρουσία του νιγηριανού στρατού».