Η Google πρέπει να ξεχνάει

Εχουν οι άνθρωποι δικαίωμα στη λήθη; Η Google απαντά αρνητικά. Οταν κάτι ανεβαίνει στο Ιντερνετ, υποστηρίζει, μένει για πάντα εκεί.

Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο διαφωνεί. Και με μια απόφαση-σταθμό που έλαβε χθες υποχρεώνει τον αμερικανικό κολοσσό των διαδικτυακών αναζητήσεων να σβήνει από το Ιντερνετ πληροφορίες που αναφέρονται σε κάποιον πολίτη ο οποίος ζητεί – αιτιολογημένα – τη διαγραφή τους.

Πρόκειται για το τελευταίο επεισόδιο μιας πολύχρονης διαμάχης με επίκεντρο αφενός την προστασία της ιδιωτικότητας και αφετέρου την ελευθερία της έκφρασης.

Μήλον της Εριδος είναι το λεγόμενο δικαίωμα στη λήθη, δηλαδή η δυνατότητα που (πρέπει να) έχουν οι χρήστες του Διαδικτύου να διαγράφουν πληροφορίες που τους αφορούν.

Η Google θεωρεί ότι τα δεδομένα αυτά δεν πρέπει να σβήνονται. Μάλιστα, παλαιότερα είχε φτάσει στο σημείο να υποστηρίξει – διά του προέδρου της Ερικ Σμιτ – ότι αν κάποιος θίγεται από κάτι που έχει γραφεί γι’ αυτόν στο Ιντερνετ θα πρέπει να… αλλάξει το όνομά του!

Το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ενωσης, όμως, έχει αντίθετη άποψη: όπως αποφάνθηκε χθες, η Google υποχρεούται να αφαιρεί αποτελέσματα που εμφανίζονται στη μηχανή αναζήτησής της όταν κάποιος πολίτης υποβάλει σχετικό αίτημα.

Η διαγραφή περιεχομένου πρέπει να γίνεται στις περιπτώσεις κατά τις οποίες οι πληροφορίες που εμφανίζονται είναι «ανεπαρκείς, άσχετες ή παρωχημένες».

Στο εξής, οι ενδιαφερόμενοι θα μπορούν να απευθύνονται στις μηχανές αναζήτησης και να υποβάλλουν στοιχειοθετημένα αιτήματα διαγραφής των αποτελεσμάτων που τους αφορούν (π.χ. όταν κάνετε αναζήτηση του ονόματός σας και διαπιστώνετε ότι σε κάποιο σάιτ έχει γραφεί κάτι ανακριβές για εσάς).

Οι μηχανές αναζήτησης θα καλούνται τότε να σταθμίσουν «το έννομο συμφέρον των χρηστών του Διαδικτύου που δυνητικά θέλουν να έχουν πρόσβαση στις πληροφορίες αυτές και το δικαίωμα στην ιδιωτικότητα και στην προστασία των προσωπικών δεδομένων».

Η Google χαρακτήρισε την απόφαση «απογοητευτική», υποστηρίζοντας ότι δεν έχει τον έλεγχο των πληροφοριών που εμφανίζονται στη μηχανή αναζήτησής της διότι το μόνο που κάνει είναι να παρέχει συνδέσμους (λινκ) προς άλλους ιστότοπους.

Αφορμή για την απόφαση του δικαστηρίου στάθηκε η προσφυγή του Ισπανού Μάριο Κοστέχα Γκονθάλεθ ο οποίος κατήγγειλε ότι στα αποτελέσματα αναζήτησης της Google το σπίτι του εμφανιζόταν ως «ακίνητο που βγαίνει σε πλειστηριασμό» (το επίμαχο λινκ παρέπεμπε σε αγγελία που είχε δημοσιευθεί το 1998), ενώ το είχε επαναγοράσει.

Οι αντιδράσεις. Η επίτροπος Δικαιοσύνης της ΕΕ Βίβιαν Ρέντινγκ δήλωσε ότι η απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου συνιστά «καθαρή νίκη της προστασίας των προσωπικών δεδομένων των ευρωπαίων πολιτών».

Οπως τόνισε σε ανάρτησή της στο facebook, «επιβεβαιώνεται η ανάγκη να βγάλουμε τους κανόνες προστασίας των δεδομένων από την ψηφιακή εποχή του λίθου και να τους προσαρμόσουμε στον κόσμο της πληροφορικής τού σήμερα».

Στον αντίποδα, η βρετανική οργάνωση για την προάσπιση των ελευθεριών Index on Censorship υποστήριξε ότι η απόφαση «παραβιάζει τις θεμελιώδεις αρχές της ελευθερίας της έκφρασης». Οπως σχολίασε χαρακτηριστικά, «είναι σαν να μπαίνεις σε μια βιβλιοθήκη και να την αναγκάζεις να πολτοποιήσει τα βιβλία της».

Παράλληλα, η αμερικανική οργάνωση Computer and Communications Industry Association, στην οποία μετέχουν εταιρείες όπως οι Google, Microsoft και Yahoo!, κατήγγειλε ότι η απόφαση ανοίγει την πόρτα σε μεγάλης κλίμακας λογοκρισία στην Ευρώπη.

Σημειώνεται ότι η ετυμηγορία των δικαστών εξέπληξε πολλούς, καθώς έρχεται σε αντίθεση με τη γνωμοδότηση του γενικού εισαγγελέα του ίδιου δικαστηρίου, ο οποίος είχε κρίνει ότι η Google δεν έχει υποχρέωση να διαγράφει πληροφορίες από τα αποτελέσματα αναζήτησης. «Αυτό θα οδηγούσε σε προσβολή της ελευθερίας της έκφρασης» είχε δηλώσει τον περασμένο Ιούνιο.

Τον Ιανουάριο του 2012 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρότεινε τη θέσπιση νόμου που θα κατοχυρώνει το «δικαίωμα στη λήθη» και θα υποχρεώνει μηχανές αναζήτησης όπως η Google, η Bing και η Yahoo! να απομακρύνουν ορισμένα αποτελέσματα που εμφανίζουν. Ωστόσο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο τάχθηκε πέρυσι υπέρ του «δικαιώματος διαγραφής» συγκεκριμένων μόνο πληροφοριών.

Για να περάσει ο νόμος πρέπει να εγκριθεί από τα 28 κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Η Google, το facebook και άλλες εταιρείες του Διαδικτύου ασκούν έντονες πιέσεις για να μην υιοθετηθεί η επίμαχη πρόταση, κάνοντας λόγο για καταστρατήγηση του δικαιώματος ελεύθερης έκφρασης.