Εγκλημα δίχως τιμωρία

Στους κοιτώνες του σχολείου θηλέων του Τσιμπόκ, στη Βορειοανατολική Νιγηρία, έφτασε πρώτα ο ήχος πυροβολισμών. Οταν εισέβαλαν λοιπόν οι ένστολοι και υποσχέθηκαν στις μαθήτριες να τις προστατεύσουν, οι περισσότερες ένιωσαν ανακούφιση. «Μην ανησυχείτε, είμαστε στρατιώτες» θυμάται μια 16χρονη να τους είπαν. Οι ένοπλοι συγκέντρωσαν τις εκατοντάδες μαθήτριες στον προαύλιο χώρο. Κατόπιν, πήγαν στην αποθήκη και αφαίρεσαν όλα τα τρόφιμα. Και μετά έβαλαν φωτιά. «”Αλλάχ Ακμπάρ!” άρχισαν να φωνάζουν. “Ο Θεός είναι μεγάλος!”. Και καταλάβαμε».

Οι άνδρες δεν ήταν κυβερνητικοί στρατιώτες. Ηταν μέλη μιας αδίστακτης ισλαμιστικής οργάνωσης ονόματι Μπόκο Χαράμ – «Η δυτική εκπαίδευση είναι αμαρτία». Πολεμάνε την κυβέρνηση εδώ και πέντε χρόνια, ενώ χρεώνονται στη Νιγηρία περισσότερους από 1.500 θανάτους από τις αρχές της χρονιάς. Απήγαγαν 276 μαθήτριες, τις φόρτωσαν σε τρία φορτηγά και χάθηκαν μέσα στο πυκνό δάσος Σαμπίσα, στο προπύργιό τους. Πενήντα τρεις από αυτές κατάφεραν να ξεφύγουν, πηδώντας από τα αργά κινούμενα φορτηγά. Οι υπόλοιπες 223 χάθηκαν μέσα στο σκοτάδι, αφήνοντας εκατοντάδες γονείς σε απόγνωση. Ηταν 14 Απριλίου.  

Ζούμε στην εποχή της παγκόσμιας συνεχούς πληροφόρησης. Αλλά ο περισσότερος κόσμος άργησε να μάθει τι είχε συμβεί στη Νιγηρία. Ή, μάλλον, άργησε να ενδιαφερθεί. Χρειάστηκε να φτάσει η 5η Μαΐου και να δημοσιοποιήσει ο αρχηγός της Μπόκο Χαράμ,  Αμπουμπακάρ Σακάου, ένα τρομακτικό βίντεο όπου απειλεί να πουλήσει τις μαθήτριες «στην αγορά», αντί 12 δολαρίων το κεφάλι, ως «νύφες» ή «σκλάβες» για να σοκαριστεί η διεθνής κοινότητα. Το σοκ ακολούθησε η οργή. Για τον Σακάου κατ’ αρχάς, που υποστήριξε με ένα χαμόγελο παράφρονα πως «έλαβε εντολή από τον Αλλάχ» να πουλήσει τις μαθήτριες. Για τον Γκούντλακ Τζόναθαν στη συνέχεια, τον χριστιανό πρόεδρο της Νιγηρίας, της μεγαλύτερης οικονομίας της Αφρικής, που ηγείται μιας κατά γενική ομολογία διεφθαρμένης, αναξιόπιστης, ανίκανης κυβέρνησης.

Μία ημέρα μετά τη μαζική απαγωγή η κυβέρνησή του υποστήριξε πως είχε απελευθερώσει σχεδόν όλες τις μαθήτριες. Μία εβδομάδα μετά τη μαζική απαγωγή οι απελπισμένοι γονείς, που οργάνωναν αυτοσχέδιες αποστολές διάσωσης μέσα στο δάσος, εξακολουθούσαν να μην είχαν δει ούτε έναν κυβερνητικό στρατιώτη. Πέρασαν περισσότερες από 15 ημέρες μέχρι να συγκαλέσει ο Τζόναθαν υπουργικό συμβούλιο, παρουσία και του διευθυντή του σχολείου, και να σπάσει τη σιωπή του ομολογώντας πως η χώρα του «περνάει μια δοκιμασία». Η αντίδραση της συζύγου του ήταν εξίσου τραγική. Μπροστά στις κάμερες εμφανίστηκε να κλαίει από πόνο για τις μαθήτριες. Και από πίσω κατηγορούσε διαδηλώτριες για προβοκάτσια και τις απειλούσε με σύλληψη.

Στο μεταξύ, η Μπόκο Χαράμ συνέχιζε τη δράση της. Την Τρίτη απήγαγε ακόμα 11 μαθήτριες. Την Τετάρτη σφαγίασε 320 ανθρώπους.  Οι διαδηλώσεις διαμαρτυρίας έχουν βγει πλέον από τα σύνορα της Νιγηρίας, το ζήτημα έχει πάρει παγκόσμιες διαστάσεις. ΗΠΑ, Γαλλία και Βρετανία στέλνουν βοήθεια για τον εντοπισμό των μαθητριών, σημαντικά μουσουλμανικά ιδρύματα, όπως το αιγυπτιακό Πανεπιστήμιο του Αλ Αχζάρ, αποκηρύττουν τις απαγωγές ως «εντελώς ασύμβατες με το Ισλάμ». «Οσο περιχαρής και αν νιώθω με τη δημοσιότητα που πήρε επιτέλους το θέμα», έγραφε τις προάλλες στη «Γκάρντιαν» η Νιγηριανή Τσιμπούντου Ονούζο, «δεν μπορώ παρά να αναρωτιέμαι τι έπεται. Οταν απελευθερωθούν τα κορίτσια, θα επιστρέψουν άραγε σε μια χώρα όπου δεν κινδυνεύουν να απαχθούν ξανά; Θα γυρίσουν σε οικογένειες ασφαλείς από επιθέσεις της Μπόκο Χαράμ; Θα έρθουν πίσω σε μια Νιγηρία όπου τα χρήματα που προορίζονται για την εκπαίδευση, την υγεία και το μέλλον τους δεν μεταφέρονται παράνομα σε λογαριασμούς ανά την υφήλιο;». Για την Ονούζο, το σύνθημα θα έπρεπε να διευρυνθεί, να μην είναι μόνο «Φέρτε πίσω τα κορίτσια μας» αλλά και «Φέρτε πίσω τη χώρα μας».

Παγκόσμια εκστρατεία
Στις 23 Απριλίου, η UNESCO διοργάνωσε στο Πορτ Χάρκουρ της Νιγηρίας, την Παγκόσμια Πρωτεύουσα του Βιβλίου για το 2014, μια τιμητική εκδήλωση. Ενας νιγηριανός δικηγόρος, ο Ιμπραήμ Αμπντουλάχι, μετέδωσε στο twitter την έκκληση μιας ομιλήτριας, της δρος Ομπι Εζεκσουέλι, αντιπροέδρου της Παγκόσμιας Τράπεζας για την Αφρική: «Φέρτε πίσω τα κορίτσια μας!». Το hashtag που δημιούργησε, #BringBackOurGirls, εξελίχθηκε σε μια παγκόσμια εκστρατεία που αριθμεί σήμερα περισσότερα από 1,6 εκατομμύρια tweets.