Αποχαιρετισμός στα όπλα

Ο ήλιος, η θάλασσα, το ψάρεμα, το ρούμι. Δεν υπήρχε σχεδόν τίποτε που να μη λάτρευε ο Ερνεστ Χέμινγουεϊ στην Κούβα, την οποία μετέτρεψε σε σπίτι του από το 1939 έως το 1960, χρονιά κατά την οποία αναγκάστηκε να την εγκαταλείψει θορυβημένος από τις απειλές της επαναστατικής κυβέρνησης του Φιντέλ Κάστρο για κατάσχεση όλων των περιουσιακών στοιχείων που ανήκαν σε Αμερικανούς.  

Περισσότερα από 50 χρόνια μετά, η ζωή του νομπελίστα συγγραφέα αποτέλεσε την αφορμή για να γυριστεί στην κομμουνιστική χώρα της Καραϊβικής μια χολιγουντιανή κινηματογραφική παραγωγή. Η ταινία που φέρει τον τίτλο «Papa» – το χαϊδευτικό του συγγραφέα – είναι ιδιαίτερα σημαντική γιατί «έσπασε» το πολυετές εμπάργκο των ΗΠΑ στην Κούβα, με τους παραγωγούς και τον σκηνοθέτη Μπομπ Γιάρι να δηλώνουν ενθουσιασμένοι για την πρώτη αμερικανική ταινία που γυρίστηκε εκεί μετά την επανάσταση του 1959.

Σε δηλώσεις του για την ταινία η οποία αφηγείται την αληθινή ιστορία της φιλίας που αναπτύχθηκε μεταξύ του Χέμινγουεϊ και ενός νεαρού κουβανού δημοσιογράφου, ο Γιάρι προσδιόρισε ότι «ήμασταν αποφασισμένοι να γυρίσουμε την ταινία στην Κούβα, εκεί όπου συνέβησαν όλα όσα αναφέρονται στο σενάριο, εκεί όπου υπάρχει το αγρόκτημα στο οποίο έζησε ο Χέμινγουεϊ, εκεί όπου ήταν η βάρκα του. Ολα είναι εδώ, οπότε η επιλογή τού να τα αναπαράγουμε κάπου αλλού δεν ήταν ιδιαίτερα ελκυστική».

Για να μπορέσουν να μεταβούν στην Κούβα και να αρχίσουν τα γυρίσματα, οι συντελεστές αυτής της ιστορικής παραγωγής χρειάστηκε να ζητήσουν ειδική άδεια από το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών ώστε να εξαιρεθούν από τους περιορισμούς του εμπορικού εμπάργκο που επέβαλε η Ουάσιγκτον στην Κούβα το 1959. Πενήντα πέντε χρόνια μετά, Αμερικανοί και Κουβανοί συνεργάστηκαν ξανά για να αποτίσουν φόρο τιμής σ’ έναν συγγραφέα ο οποίος λατρεύεται εξίσου και από τους δύο λαούς. Σημαντικό ρόλο για να δοθεί η πολυπόθητη έγκριση των αμερικανικών Αρχών διαδραμάτισε το γεγονός ότι η ταινία χαρακτηρίστηκε ντοκιμαντέρ λόγω του ότι βασίζεται σε αληθινή ιστορία, ενώ ο μοναδικός περιορισμός που έθεσαν οι Αμερικανοί αφορούσε το συνολικό ποσό που θα μπορούσε να δαπανηθεί για την παραγωγή της.   

Πρωταγωνιστής είναι ο βετεράνος ηθοποιός του θεάτρου και του κινηματογράφου Αντριαν Σπαρκς ο οποίος υποδύεται τον διάσημο συγγραφέα ενώ τον ρόλο του νεαρού δημοσιογράφου Ντένε Μπαρτ Πετιτκλέρκ παίζει ο Τζιοβάνι Ρίμπιζι, γνωστός στο παγκόσμιο κινηματογραφικό κοινό για τις ερμηνείες του στις ταινίες «Αβαταρ» και «Η διάσωση του στρατιώτη Ράιαν». Το σενάριο της ταινίας βασίστηκε στις αναμνήσεις του Πετιτκλέρκ αναφορικά με τη φιλία που ανέπτυξε με τον Χέμινγουεϊ έπειτα από μια επιστολή που έστειλε ο κουβανός δημοσιογράφος στην εφημερίδα «Μαϊάμι Χέραλντ». Στη συνέχεια, ο Πετιτκλέρκ δέχτηκε ένα τηλεφώνημα το οποίο στην αρχή θεώρησε πως ήταν φάρσα των συναδέλφων του. «Ωραίο γράμμα, μικρέ, είσαι για ψάρεμα;» τον ρώτησε ο συγγραφέας.

Η παραγωγή της ταινίας φαίνεται να αποτελεί το τελευταίο βήμα προς τη βελτίωση των ακόμη τεταμένων σχέσεων μεταξύ της κομμουνιστικής Κούβας και της καπιταλιστικής Αμερικής. Το αμερικανικό εμπάργκο στο νησί επιβλήθηκε λίγο μετά την κατάληψη της εξουσίας από τον Κάστρο το 1959. Τα τελευταία χρόνια ωστόσο και οι δύο πλευρές έδειξαν ότι είναι διατεθειμένες να προβούν σε κάποιες κινήσεις, με στόχο τη σταδιακή εξομάλυνση των μεταξύ τους σχέσεων. Μάλιστα, τον περασμένο Δεκέμβριο ο Μπαράκ Ομπάμα και ο κουβανός ομόλογός του Ραούλ Κάστρο αντάλλαξαν μια τυπική, κατά γενική ομολογία, χειραψία στην κηδεία του Νέλσον Μαντέλα, κίνηση η οποία όμως προέτρεψε την κυβέρνηση της Αβάνας να μιλήσει για την «αρχή του τέλους της επιθετικότητας των ΗΠΑ».

«Ο γέρος και η θάλασσα»
Κατά τη διάρκεια της πολυετούς παραμονής του στην Κούβα, ο αυτόχειρας συγγραφέας έγραψε μερικά από τα πιο γνωστά του έργα, μεταξύ των οποίων συγκαταλέγεται και το εμβληματικό «Ο γέρος και η θάλασσα»